Thời gian gần đây, nhiều diễn đàn và hội nhóm mạng xã hội liên tục bàn luận về cách phân loại xe bán tải. Được biết, theo Thông tư 53/2024/TT-BGTVT của Bộ Giao thông vận tải, phần lớn các mẫu bán tải phổ biến hiện nay tại Việt Nam đều được xếp vào nhóm "ô tô tải pickup" chứ không phải "ô tô con pickup".
Điều này tác động trực tiếp đến quyền lưu thông của chủ xe, đặc biệt khi di chuyển vào khu vực nội đô trong giờ cao điểm tại các đô thị lớn. Trước việc bị hạn chế về thời gian và phạm vi hoạt động, không ít người đặt câu hỏi trên mạng xã hội rằng liệu có thể cải tạo xe từ dạng tải sang dạng con để thuận tiện hơn trong quá trình sử dụng hay không.
Khái niệm "xe bán tải" không tồn tại trên giấy tờ
Trên thực tế, cụm từ "xe bán tải" chỉ là cách gọi phổ biến trong đời sống, không phải thuật ngữ được sử dụng trong hồ sơ pháp lý.
Trong Giấy chứng nhận chất lượng an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường (GCN), pickup được phân thành hai loại cụ thể: "ô tô tải pickup" hoặc "ô tô con pickup" dựa trên các thông số kỹ thuật cụ thể của từng xe.
-172835.jpg)
Nội dung Thông tư 53 quy định rất cụ thể về hai nhóm phương tiện này. Trong đó, "ô tô con pickup" được xếp vào nhóm xe chở người với tối đa 8 chỗ ngồi (không bao gồm người lái), theo mục 2, phụ lục I.
Ngược lại, "ô tô tải pickup" thuộc nhóm xe tải thông dụng với chức năng chính là vận chuyển hàng hóa, theo mục 3 và 4, phụ lục IV. Do sự khác biệt về mục đích sử dụng, các nghĩa vụ về thuế và chi phí liên quan khi đưa xe vào sử dụng cũng không giống nhau.
Có thể "biến" ô tô tải thành ô tô con?
Thắc mắc về việc hoán cải ô tô tải pickup thành ô tô con pickup xuất phát từ những bất tiện trong quá trình sử dụng, đặc biệt khi đa phần xe bán tải bị hạn chế lưu thông tại khu vực nội đô.
Giải đáp thắc mắt này tại buổi tọa đàm ngày 24/3, ông Nguyễn Tô An - Cục phó Cục Đăng kiểm Việt Nam - cho biết bản chất của hai loại pickup là hoàn toàn khác nhau: một bên phục vụ vận chuyển hàng hóa, bên còn lại dùng để chở người. Chính vì khác biệt ngay từ mục đích sử dụng nên pháp luật không cho phép chuyển đổi giữa hai loại hình này.
Vấn đề không chỉ nằm ở tên gọi mà nằm ở nền tảng kỹ thuật. Mỗi chiếc xe khi được cấp chứng nhận đều dựa trên cấu trúc nguyên bản do nhà sản xuất thiết kế. Nếu thay đổi công năng, các tiêu chuẩn kỹ thuật ban đầu sẽ không còn phù hợp. Ngoài ra, việc hoán cải còn kéo theo hệ lụy về chính sách, đặc biệt là sự chênh lệch về thuế và chi phí giữa xe tải và xe con.
-172846.jpg)
Ở góc độ pháp lý, quy định đã được siết chặt trong Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024 (áp dụng từ 1/1/2025). Luật nêu rõ không được phép cải tạo xe từ loại khác thành xe chở người, trừ một số trường hợp đặc biệt phục vụ quốc phòng, an ninh. Điều này đồng nghĩa với việc mọi hình thức biến xe pickup chở hàng thành xe chở người đều bị coi là vi phạm.
Bên cạnh đó, chế tài xử lý cũng khá nghiêm khắc. Theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP, chủ xe thực hiện hành vi cải tạo trái phép có thể bị áp dụng biện pháp tịch thu phương tiện.
Tóm lại, việc hoán cải ô tô tải pickup thành ô tô con pickup không phải là giải pháp khả thi. Người mua xe vì vậy cần xác định rõ nhu cầu sử dụng ngay từ đầu, thay vì tìm cách thay đổi khi đã sở hữu phương tiện.
