Mikel Arteta từng được xem là ứng viên lý tưởng để thay thế Pep Guardiola tại Manchester City. Nhưng thay vì chờ đợi cơ hội kế nhiệm người thầy, chiến lược gia Tây Ban Nha quyết định chọn Arsenal – đội bóng khi ấy chìm trong khủng hoảng. Sáu năm rưỡi sau, Arteta đang đứng trước cơ hội đưa Arsenal tới chức vô địch Ngoại hạng Anh đầu tiên sau hơn hai thập kỷ và mở ra kỷ nguyên thống trị mới tại Emirates.
Có những HLV được sinh ra để kế thừa. Có những người lại chọn tự viết nên di sản riêng.
Mikel Arteta từng đứng giữa hai lựa chọn như vậy.
Ông có thể ở lại Manchester City lâu hơn, tiếp tục học hỏi dưới thời Pep Guardiola và chờ đợi thời điểm phù hợp để tiếp quản đội bóng mạnh nhất bóng đá Anh. Đó là con đường an toàn, gần như được vạch sẵn. Guardiola đánh giá rất cao trợ lý cũ. Những nhân vật quyền lực tại Etihad cũng tin Arteta đủ khả năng trở thành người kế nhiệm hoàn hảo.
Nhưng Arteta không chọn cách đó.
Thay vì chờ đợi tương lai ở Manchester, ông quyết định đến Arsenal cuối năm 2019 – một CLB khi ấy hỗn loạn, mất phương hướng và còn rất xa tiêu chuẩn cạnh tranh danh hiệu.
Giờ đây, khi Guardiola chuẩn bị khép lại hành trình tại Man City, Arteta đã xây dựng được thứ mà ít ai nghĩ đến thời điểm ông nhận việc: một đế chế riêng.
Arsenal của Arteta từng là đống đổ nát
Khi Arteta tiếp quản Arsenal, đội bóng không chỉ gặp vấn đề chuyên môn.
Đó là tập thể đánh mất bản sắc sau những năm cuối triều đại Arsene Wenger và giai đoạn ngắn ngủi dưới thời Unai Emery. Phòng thay đồ chia rẽ. Văn hóa chiến thắng biến mất. Người hâm mộ mất niềm tin.
Hai ngôi sao lớn nhất khi ấy là Mesut Ozil và Pierre-Emerick Aubameyang trở thành biểu tượng của những vấn đề nội bộ thay vì nguồn cảm hứng.
Arteta không được thừa hưởng nền tảng ổn định như Guardiola từng có tại Barcelona hay Bayern Munich. Ông phải bắt đầu gần như từ con số 0.
Những năm đầu tiên cực kỳ khó khăn. Arsenal thường xuyên bị nghi ngờ về bản lĩnh. Nhiều người cho rằng Arteta quá non kinh nghiệm để dẫn dắt đội bóng lớn. Có thời điểm, chiếc ghế của ông lung lay dữ dội. Nhưng thay vì tìm kiếm thành công tức thì, Arteta lựa chọn xây dựng lại mọi thứ từ gốc rễ. Không chỉ thay đổi đội hình, ông còn thay đổi hoàn toàn văn hóa câu lạc bộ.
Thành công của Arteta không nằm ở chiến thuật mà ở sự chuyển hóa
Sau hơn sáu năm, Arsenal hiện tại gần như không còn điểm chung với đội bóng Arteta từng tiếp quản.
Điều đầu tiên dễ nhận thấy là tinh thần.
Arsenal từng bị xem là mềm yếu, mong manh ở các trận cầu lớn. Giờ đây họ trở thành một trong những đội bóng khó bị đánh bại nhất châu Âu.
Mùa này, Arsenal chơi 61 trận trên mọi đấu trường nhưng chỉ thua 7. Sau thất bại 1-2 trước Manchester City, đội bóng phản ứng mạnh mẽ bằng chuỗi 5 chiến thắng và 1 trận hòa, chỉ thủng lưới đúng một bàn.
Đó không còn là Arsenal dễ sụp đổ của quá khứ.
Arteta xây dựng đội bóng dựa trên tính kỷ luật, kiểm soát và khả năng chiến thắng trong những trận đấu khó khăn. Điều thú vị là phong cách hiện tại của Arsenal lại khác xa triết lý bóng đá đẹp từng gắn với Wenger.
Nếu Arsenal vô địch Ngoại hạng Anh mùa này, họ sẽ trở thành một trong những nhà vô địch ghi ít bàn nhất nhiều năm qua. Đội bóng ghi nhiều bàn từ tình huống cố định. Thắng nhiều trận với tỷ số tối thiểu.
Chuỗi kết quả ấy phản ánh Arsenal mới: thực dụng hơn, lạnh lùng hơn.
Ở nhiều khía cạnh, họ giống Chelsea của Jose Mourinho thời kỳ đỉnh cao hoặc Arsenal của George Graham cuối thập niên 1980 hơn là Arsenal hào hoa của Wenger.
Nhưng chiến thắng luôn là ngôn ngữ mạnh nhất trong bóng đá.
Mối quan hệ giữa Guardiola và Arteta: Người thầy, học trò và sự vươn lên
Có thời điểm, Arteta được xem như “truyền nhân” của Guardiola.
Ông làm trợ lý tại Manchester City trong hơn ba năm rưỡi và được hưởng nền giáo dục chiến thuật thuộc hàng tốt nhất thế giới. Arteta từng mô tả quãng thời gian đó là “đáng kinh ngạc”.
Guardiola cũng nhiều lần đánh giá cao học trò cũ. Nếu chiến lược gia người Tây Ban Nha rời Man City năm 2021 như từng dự tính, Arteta hoàn toàn có thể trở thành một ứng viên nghiêm túc cho chiếc ghế HLV tại Etihad.
Nhưng Arteta chọn Arsenal.
Và trong nhiều năm đầu, ông liên tục thất bại trước Guardiola.
Sau chiến thắng ở bán kết FA Cup năm 2020, Arsenal thua liên tiếp 8 trận trước Man City trên mọi đấu trường, thủng lưới tới 21 bàn. Khoảng cách khi ấy rất lớn. Arsenal bị xem là yếu đuối. Arteta bị nghi ngờ chưa đủ đẳng cấp.
Nhưng rồi mọi thứ thay đổi. Ở 6 lần đối đầu gần nhất, Arsenal thắng 3, hòa 2 và thua 1. Cảm giác ngày càng rõ rằng Arteta bắt đầu tìm ra cách đối phó người thầy. Thậm chí những chiến thắng gần đây của Man City trước Arsenal lại bị xem như điều bất ngờ hơn là điều hiển nhiên.
Quan hệ giữa Guardiola và Arteta không còn đơn thuần là thầy – trò. Giờ đây, họ là đối thủ trực tiếp.
Guardiola chuẩn bị rời đi, Arsenal nhìn thấy cơ hội lớn nhất trong nhiều năm
Thông tin Guardiola có thể chia tay Manchester City tạo ra tác động vượt ngoài phạm vi Etihad.
Đối với Arsenal, đó giống như một cơ hội lịch sử.
Suốt nhiều năm, Man City dưới thời Guardiola là chuẩn mực gần như không thể vượt qua tại Ngoại hạng Anh. Khi biểu tượng ấy chuẩn bị biến mất, cán cân quyền lực có thể thay đổi.
Khác với nhiều đối thủ khác đang trong giai đoạn chuyển giao, Arsenal dường như đã hoàn thiện cấu trúc. Họ sở hữu một đội hình trẻ, một HLV ổn định, một bản sắc rõ ràng, và tham vọng tăng trưởng từng năm.
Arteta không còn xây dựng nền móng nữa. Ông đang hoàn thiện một đội bóng đỉnh cao.
Chỉ còn một chiến thắng để chạm tay vào lịch sử
Sau chiến thắng trước Burnley, Arsenal đứng trước cơ hội vô địch Ngoại hạng Anh lần đầu tiên kể từ năm 2004. Pháo thủ cũng đã tiến vào chung kết Champions League gặp PSG.
Một cú đúp lịch sử không còn quá xa.
Sau trận đấu cuối cùng trên sân nhà mùa này, Arteta đứng giữa sân Emirates trong tiếng hát của người hâm mộ. Ông gọi sự chuyển hóa của CLB là một “niềm vui tuyệt đối”.
Đó không phải phát biểu xã giao. Arteta hiểu mình đã thay đổi Arsenal như thế nào.
Từ một đội bóng mất phương hướng thành ứng viên vô địch châu Âu. Từ những sự hoài nghi trở thành niềm tin. Từ một tập thể hỗn loạn thành trở thành một đế chế mới.
Pep Guardiola từng nghĩ Arteta có thể là người kế nhiệm mình tại Manchester City. Nhưng giờ đây, nhìn lại, có lẽ quyết định đúng nhất của Arteta là từ chối vai trò ấy.
Bởi thay vì sống dưới cái bóng của Guardiola, ông đang viết nên chương lịch sử riêng.
Và nếu Arsenal nâng cúp Ngoại hạng Anh trong ít ngày tới, rồi xa hơn là Champions League, đó sẽ là bằng chứng rõ ràng nhất rằng Mikel Arteta không còn là học trò của Pep Guardiola nữa.
Ông đã trở thành một nhà kiến tạo đế chế theo cách của riêng mình.
