Đối với các doanh nghiệp vận tải và đội ngũ tài xế xe dịch vụ, việc cập nhật đúng thời điểm áp dụng các quy định pháp luật mới là yêu cầu then chốt nhằm đảm bảo đủ điều kiện lưu thông. Luật số 118/2025/QH15 (luật số 118) với các nội dung sửa đổi, bổ sung liên quan đến thiết bị giám sát hành trình và camera ghi hình đã đưa ra những yêu cầu nghiêm ngặt hơn so với Luật Trật tự an toàn giao thông đường bộ năm 2024 trước đây.
Cụ thể, theo khoản 2, điều 35 của Luật TTATGTĐB 2024, quy định cũ chỉ yêu cầu xe kinh doanh vận tải phải lắp thiết bị giám sát hành trình. Việc trang bị thêm camera ghi hình người lái chỉ áp dụng đối với một số nhóm phương tiện nhất định như xe đầu kéo, xe cứu thương hoặc xe chở từ 8 hành khách trở lên.
Theo luật số 118, danh sách phương tiện bắt buộc lắp đặt camera đã được mở rộng đáng kể. Theo khoản 6, điều 7, nhiều loại xe mới được đưa vào danh sách áp dụng, trong đó đáng chú ý là xe vận tải nội bộ – nhóm phương tiện nay phải đồng thời trang bị cả thiết bị giám sát hành trình và camera theo dõi tài xế. Bên cạnh đó, xe khách từ 8 chỗ trở lên còn phải bổ sung thêm camera ghi hình khoang hành khách, nhằm tăng cường công tác quản lý và giám sát an toàn trong quá trình vận hành.
Nhằm tạo điều kiện để tài xế, chủ phương tiện và các doanh nghiệp vận tải chủ động thích ứng, luật số 118 đã xây dựng lộ trình triển khai cụ thể đối với các quy định mới liên quan đến thiết bị giám sát và camera.
Theo đó, từ ngày 1/1/2028, yêu cầu lắp đặt thiết bị ghi hình người điều khiển sẽ bắt đầu được áp dụng đối với xe khách dưới 8 chỗ, xe tải (không bao gồm xe đầu kéo) và xe vận tải nội bộ. Giai đoạn tiếp theo, kể từ ngày 1.1.2029, các phương tiện kinh doanh vận tải hành khách từ 8 chỗ trở lên sẽ phải hoàn tất việc trang bị camera giám sát khoang hành khách theo quy định.
Song song với các tiêu chuẩn kỹ thuật, luật sửa đổi cũng đặt trọng tâm vào vấn đề bảo vệ quyền riêng tư. Toàn bộ dữ liệu hình ảnh thu thập được phải được quản lý và sử dụng đúng mục đích, tuân thủ chặt chẽ các quy định hiện hành về bảo vệ dữ liệu cá nhân.
Bên cạnh các quy định về lộ trình áp dụng, Nghị định 168/2024/NĐ-CP (Nghị định 168) cũng xác định rõ chế tài xử phạt đối với những vi phạm liên quan đến thiết bị giám sát hành trình và camera ghi hình trên xe kinh doanh dịch vụ.
Cụ thể, theo điểm l, khoản 5, điều 20 của Nghị định 168, người điều khiển xe từ 8 chỗ trở lên sẽ bị xử phạt từ 1–2 triệu đồng nếu phương tiện không được trang bị thiết bị ghi hình người lái, hoặc thiết bị có lắp đặt nhưng không hoạt động, can thiệp làm sai lệch dữ liệu.
Trong trường hợp xe không có thiết bị giám sát hành trình hoặc thiết bị lắp đặt nhưng không vận hành đúng chức năng, mức xử phạt được nâng lên từ 3 - 5 triệu đồng, theo điểm đ, khoản 6, điều 20. Không chỉ dừng ở xử phạt tiền, hành vi này còn bị áp dụng hình thức trừ 2 điểm giấy phép lái xe, căn cứ theo điểm a, khoản 10, điều 20 của cùng nghị định.
