Đổ xăng E10 khi bình còn xăng khoáng có ảnh hưởng đến xe?
Việc Việt Nam triển khai kinh doanh xăng sinh học E10 trên toàn quốc từ ngày 1/6 khiến nhiều chủ xe quan tâm đến cách sử dụng loại nhiên liệu mới. Một trong những thắc mắc phổ biến nhất là: nếu trong bình vẫn còn xăng khoáng truyền thống, người dùng có thể đổ thêm E10 hay không?
Theo các hãng xe, đơn vị kinh doanh nhiên liệu và chuyên gia kỹ thuật, với phần lớn ô tô, xe máy hiện đại, việc trộn xăng khoáng với E10 trong cùng bình nhiên liệu nhìn chung không gây vấn đề. Điều kiện quan trọng là mẫu xe đó được nhà sản xuất cho phép sử dụng xăng E10.
E10 là loại xăng có chứa tối đa 10% ethanol và khoảng 90% xăng khoáng. Nói cách khác, đây vốn đã là một hỗn hợp nhiên liệu, không phải loại chất hoàn toàn tách biệt với xăng thông thường. Vì vậy, khi E10 được bơm vào bình còn xăng khoáng, hai loại nhiên liệu sẽ tự hòa trộn trong quá trình xe di chuyển, rung lắc và tuần hoàn nhiên liệu.
Bộ Năng lượng Mỹ cho biết E10 được chấp thuận sử dụng cho phần lớn xe chạy xăng thông thường và đã trở nên phổ biến ở nhiều quốc gia. Theo khuyến cáo từ các hãng, nếu mẫu xe được nhà sản xuất cho phép dùng E10 trong sách hướng dẫn sử dụng, việc pha lẫn xăng khoáng còn lại trong bình với E10 sẽ không phải vấn đề. Thậm chí, trong trường hợp bình chưa cạn, lượng ethanol thực tế sau khi pha còn thấp hơn so với khi đổ đầy E10.
Các chuyên gia kỹ thuật cũng cho rằng những loại xăng tương thích với cùng một dòng xe có thể được sử dụng luân phiên hoặc trộn trong bình. Hỗn hợp tạo ra sẽ có chỉ số octane và tỷ lệ ethanol nằm giữa hai loại nhiên liệu ban đầu.
Chẳng hạn, với bình 60 lít còn 30 lít xăng khoáng, nếu đổ thêm 30 lít E10, tỷ lệ ethanol sau khi pha chỉ vào khoảng 5%, tương đương xăng E5. Do đó, nếu xe dùng được E10, những hỗn hợp có tỷ lệ ethanol thấp hơn như E5 về cơ bản vẫn phù hợp. Một số hãng nhiên liệu, trong đó có BP, cũng cho biết việc trộn các loại xăng khác nhau trong cùng bình nhìn chung an toàn vì chúng có đặc tính hóa học tương đồng.
Tại các thị trường như Mỹ, châu Âu và Australia, xăng E10 đã được sử dụng rộng rãi trong nhiều năm. Phần lớn ô tô, xe máy đời mới vì vậy đều được thiết kế để vận hành với nhiên liệu có hàm lượng ethanol từ E10 trở xuống.
Khi tỷ lệ ethanol thay đổi nhẹ, bộ điều khiển điện tử (ECU) cùng cảm biến oxy trên xe có thể tự điều chỉnh tỷ lệ hòa khí. Đây cũng là lý do trong thực tế, người dùng có thể đổ luân phiên xăng khoáng, E5 hoặc E10 mà không cần xả sạch bình nhiên liệu trước đó.
Xe cũ và xe ít sử dụng cần chú ý hơn
Dù việc pha lẫn E10 với xăng khoáng nhìn chung không đáng lo, không phải mọi phương tiện đều nên dùng xăng E10. Ethanol có một số đặc tính riêng so với xăng khoáng, trong đó đáng chú ý là khả năng hút ẩm và tác động lâu dài tới vật liệu cao su, nhựa hoặc kim loại trong hệ thống nhiên liệu.
-142902.jpg)
Nhóm cần quan tâm nhất là xe đời cũ, đặc biệt các mẫu sản xuất trước khoảng những năm 2000. Ở những xe này, gioăng cao su, ống dẫn nhiên liệu, phớt hoặc một số chi tiết tiếp xúc trực tiếp với xăng có thể chưa được thiết kế để làm việc lâu dài với ethanol. Nếu sử dụng E10 thường xuyên, vật liệu có nguy cơ lão hóa nhanh hơn, từ đó phát sinh rò rỉ, khó nổ hoặc vận hành kém ổn định.
Chủ xe nên kiểm tra sách hướng dẫn sử dụng để biết phương tiện có được phép dùng E10 hay không. Nếu không còn tài liệu, có thể hỏi đại lý chính hãng hoặc trung tâm dịch vụ có kinh nghiệm với dòng xe đó.
Với ô tô, xe máy phổ thông đời mới tại Việt Nam, khả năng tương thích với E10 thường không phải vấn đề lớn. Những trường hợp không phù hợp chủ yếu nằm ở nhóm xe quá cũ, xe sưu tầm hoặc xe có yêu cầu nhiên liệu riêng.
Một số mẫu xe đời mới cũng có thể khiến người dùng bối rối khi tài liệu kỹ thuật ghi nhận dùng được E10, nhưng danh sách thị trường thử nghiệm không nhắc đến Việt Nam. Trường hợp này nên được hiểu là hãng chưa công bố dữ liệu riêng cho thị trường trong nước, không đồng nghĩa xe chắc chắn không thể dùng.
Tuy nhiên, người dùng vẫn nên theo dõi phản ứng của xe trong giai đoạn đầu, nhất là các dấu hiệu như hụt ga, rung giật bất thường, khó khởi động hoặc đèn cảnh báo động cơ.
Thói quen sử dụng cũng là yếu tố quan trọng. Do ethanol dễ hút ẩm hơn xăng khoáng, xe để lâu nhiều tháng không nổ máy không nên giữ nhiên liệu E10 trong bình quá lâu. Khi hơi nước tích tụ, chất lượng nhiên liệu có thể giảm, làm tăng nguy cơ tách lớp hoặc ảnh hưởng tới hệ thống cấp xăng.
Với xe ít sử dụng, xe cũ hoặc phương tiện chưa rõ khuyến cáo nhiên liệu, chủ xe có thể chọn cách cẩn trọng hơn. Trước khi chuyển sang dùng E10 lâu dài, có thể kiểm tra lọc nhiên liệu, đường ống dẫn xăng, gioăng cao su và tình trạng bình chứa. Trường hợp xe đã lâu không bảo dưỡng, việc thay lọc nhiên liệu hoặc làm sạch bình xăng cũng giúp giảm rủi ro khi đổi sang nhiên liệu mới.
Phụ gia chống tách nước có thể được cân nhắc với xe ít sử dụng, nhưng cần dùng đúng loại và đúng liều lượng theo hướng dẫn. Người dùng không nên tự pha trộn các hóa chất không rõ nguồn gốc, vì điều này có thể gây tác dụng ngược cho động cơ và hệ thống nhiên liệu.
