Ngày 9/3 vừa qua, Nghị định 72 sửa đổi mức thuế suất nhập khẩu ưu đãi (MFN) đối với một số mặt hàng xăng dầu và nguyên liệu đầu vào đã chính thức được ban hành. Đây là mức thuế áp dụng cho hàng hóa nhập khẩu từ các quốc gia thành viên của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO).
Theo đó, thuế MFN đối với xăng động cơ không chì, điển hình như RON 95, cùng các nguyên liệu dùng để pha chế xăng được giảm từ 10% xuống còn 0%. Thuế nhập khẩu đối với dầu diesel và nhiên liệu hàng không cũng được điều chỉnh giảm từ 7% về mức 0%.
Bên cạnh đó, nhiều loại nguyên liệu phục vụ sản xuất xăng và hóa dầu như naphtha, reformate, condensate… cũng được đưa về mức thuế 0%.
Nghị định này có hiệu lực ngay từ ngày ban hành (tức 9/3) và kéo dài đến hết ngày 30/4. Trong trường hợp cần tiếp tục áp dụng sau thời điểm này, Bộ Công Thương sẽ kiến nghị để Bộ Tài chính báo cáo Chính phủ xem xét.
Nghị định mới của Chính phủ được đưa ra trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu đang chịu nhiều biến động do căng thẳng giữa Mỹ, Israel và Iran. Diễn biến này làm gián đoạn chuỗi cung ứng dầu mỏ quốc tế, đặc biệt khi eo biển Hormuz - tuyến vận chuyển được xem là "yết hầu" của dòng chảy dầu thô toàn cầu - bị phong tỏa. Hệ quả là khoảng 20 triệu thùng dầu mỗi ngày từ Trung Đông không thể đến các nhà máy lọc dầu, chủ yếu tại khu vực châu Á.
Nguồn cung bị thắt chặt khiến nhiều nhà máy lọc dầu trong khu vực buộc phải giảm công suất, sử dụng lượng dầu dự trữ và hạn chế xuất khẩu các sản phẩm xăng dầu. Tình trạng này tiếp tục gây áp lực khiến giá nhiên liệu trên thị trường quốc tế tăng cao.
Tại Việt Nam, nguy cơ thiếu hụt nguồn dầu thô nhập khẩu cũng có thể khiến một số nhà máy lọc dầu gặp khó khăn, thậm chí phát sinh rủi ro trong việc thực hiện các hợp đồng giao hàng đã ký trước đó.
Hiện nay, phần lớn lượng xăng dầu nhập khẩu của Việt Nam đến từ các quốc gia ASEAN và Hàn Quốc, nơi được hưởng mức thuế 0% theo các hiệp định thương mại tự do. Tuy nhiên, khi nguồn cung toàn cầu thu hẹp, việc tiếp cận nguồn hàng từ những thị trường này trở nên khó khăn hơn.
Theo đánh giá của Bộ Tài chính, việc điều chỉnh thuế nhập khẩu MFN sẽ tạo điều kiện để các doanh nghiệp đầu mối chủ động mở rộng nguồn cung, tìm kiếm xăng dầu từ những thị trường chưa ký FTA với Việt Nam. Đây được xem là giải pháp nhằm bảo đảm nguồn cung ổn định và góp phần giữ vững an ninh năng lượng quốc gia.
Bộ Tài chính ước tính việc điều chỉnh thuế nhập khẩu theo Nghị định mới có thể khiến ngân sách nhà nước giảm thu khoảng 1.024 tỷ đồng, dựa trên kim ngạch nhập khẩu dự kiến năm 2025.
Theo thống kê từ Cục Hải quan, Việt Nam đã nhập khẩu gần 9,9 triệu tấn xăng dầu thành phẩm trong năm 2025, tổng giá trị hơn 6,8 tỷ USD. Trong cơ cấu nhập khẩu, dầu diesel chiếm tỷ trọng lớn nhất với khoảng 3,3 tỷ USD, tiếp đến là xăng đạt khoảng 1,6 tỷ USD và nhiên liệu hàng không khoảng 1,5 tỷ USD. Riêng dầu mazut có kim ngạch khoảng 0,4 tỷ USD. Các thị trường cung cấp chủ yếu cho Việt Nam gồm Hàn Quốc, Singapore, Trung Quốc và Malaysia.
Bên cạnh đó, lượng dầu thô nhập khẩu của Việt Nam trong năm 2025 đạt hơn 14,1 triệu tấn, tương đương giá trị khoảng 7,7 tỷ USD. Kuwait hiện là nguồn cung dầu thô lớn nhất, chiếm khoảng 80% tổng sản lượng nhập khẩu. Trong cuộc điện đàm ngày 9/3 với Thủ tướng Phạm Minh Chính, Thủ tướng Kuwait Sheikh Ahmed Abdullah Al-Ahmad Al-Sabah cho biết sẽ phối hợp với các đối tác để tiếp tục cung ứng dầu thô ổn định cho Việt Nam.
Nguồn dầu thô từ Kuwait chủ yếu được sử dụng tại Nhà máy lọc dầu Nghi Sơn. Cùng với Nhà máy lọc hóa dầu Dung Quất, hai cơ sở này hiện đáp ứng khoảng 70% nhu cầu xăng dầu của thị trường trong nước.
Ngoài việc duy trì nguồn cung từ Kuwait, tại một hội nghị diễn ra cùng ngày, Chính phủ cũng đã chủ động huy động khoảng 4 triệu thùng dầu từ các đối tác quốc tế để đáp ứng nhu cầu trước mắt, góp phần ổn định thị trường năng lượng trong nước.
