Việc nghiên cứu về hành trình bốn thế hệ của gia tộc VinhCoba không chỉ giúp chúng ta hiểu về một nghề thủ công mới mà còn mở ra cái nhìn sâu sắc về cách thức bảo tồn và phát huy giá trị di sản trong bối cảnh hiện đại hóa. Nghề kính nghệ thuật tại Việt Nam, dù có tuổi đời non trẻ hơn so với gốm sứ hay đúc đồng, nhưng đã nhanh chóng xác lập được vị thế nhờ vào sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa tư duy công nghệ và tâm hồn nghệ sĩ.
Những bước chân đầu tiên và sự hình thành tư duy điêu khắc trên kính
Lịch sử của dòng tranh kính VinhCoba gắn liền với giai đoạn chuyển mình của nền kinh tế Việt Nam những năm cuối thế kỷ hai mươi. Nghệ nhân Phạm Hồng Vinh bắt đầu sự nghiệp trong một hoàn cảnh đầy thách thức khi những mô hình sản xuất truyền thống như gốm sứ gặp khó khăn trong việc tìm kiếm đầu ra. Chính sự bế tắc đó đã thúc đẩy ông tìm tòi một hướng đi mới dựa trên nền tảng kỹ thuật mài kính.
Giai đoạn đầu, những thử nghiệm chỉ dừng lại ở việc mài mờ bề mặt hoặc tạo ra các hoa văn đơn giản. Thế nhưng, với bản tính của một người yêu lao động và không ngừng sáng tạo, ông đã nhận thấy tiềm năng to lớn của việc tạo hình khối trên bề mặt kính. Sự ra đời của máy mài kính tự chế và việc áp dụng các kỹ thuật điêu khắc truyền thống lên chất liệu hiện đại đã đặt những viên gạch đầu tiên cho một dòng tranh hoàn toàn mới tại Việt Nam.
Bước đột phá về công nghệ và sự xác lập bản quyền trí tuệ
Một trong những cột mốc quan trọng nhất làm nên tên tuổi của VinhCoba chính là việc ông thành công trong việc kết hợp giữa nghệ thuật điêu khắc và công nghệ kính cường lực. Trước đây, tranh kính thường rất mong manh và dễ hư hại, điều này hạn chế khả năng ứng dụng trong các công trình kiến trúc lớn. Nghệ nhân Phạm Hồng Vinh đã dành nhiều năm nghiên cứu để tìm ra công thức nung men màu ở nhiệt độ cao, giúp màu sắc thấm sâu vào cấu trúc kính, không bị bong tróc hay phai mờ bởi tác động của môi trường. Sự kiện Cục Sở hữu trí tuệ cấp bằng sáng chế độc quyền cho công nghệ tranh kính cường lực nung men màu vào năm hai nghìn không trăm mười hai là lời khẳng định đanh thép cho giá trị khoa học của công trình này.
Những tấm tranh kính giờ đây không chỉ đẹp mà còn có khả năng chịu lực cực lớn, được ví như loại tranh búa đập không vỡ, mở ra một kỷ nguyên mới cho việc ứng dụng tranh kính vào các không gian nội ngoại thất sang trọng và bền vững.
Triết lý nghệ thuật và sự thẩm thấu văn hóa dân tộc trong từng tác phẩm
Nghệ thuật của VinhCoba không phải là một sự sao chép từ các trường phái phương Tây mà mang đậm hơi thở của văn hóa Việt Nam.
Trong các tác phẩm của mình, nghệ nhân luôn ưu tiên khai thác những chủ đề mang tính biểu tượng như hoa sen, phong cảnh làng quê, các tích truyện lịch sử hay những linh vật trong văn hóa tâm linh của người Việt. Mỗi đường nét khắc sâu trên kính không chỉ thể hiện kỹ thuật điêu luyện mà còn chứa đựng tình yêu quê hương đất nước. Sự tinh tế nằm ở chỗ, dù sử dụng công nghệ hiện đại, nhưng cảm thức thẩm mỹ lại rất gần gũi với truyền thống. Người xem có thể tìm thấy ở đó sự lộng lẫy của cung đình, sự mộc mạc của dân gian và cả sự sang trọng của kiến trúc hiện đại. Chính việc đưa hồn cốt dân tộc vào một chất liệu vốn ngoại nhập như kính đã tạo nên sự độc bản và giá trị nhân văn cao cả cho dòng sản phẩm này.
Sự trường tồn của thương hiệu VinhCoba không dựa trên nỗ lực của một cá nhân đơn lẻ mà là thành quả của một mô hình gia tộc nghề nghiệp bền vững. Đến nay, nghề kính đã được truyền thừa qua bốn thế hệ, mỗi thế hệ lại đóng góp một vai trò riêng biệt để đưa di sản của gia đình lên tầm cao mới. Nếu như thế hệ thứ nhất và thứ hai tập trung vào việc khai phá công nghệ và định hình phong cách nghệ thuật, thì thế hệ thứ ba và thứ tư đã bắt đầu đưa tư duy quản trị hiện đại, marketing và thiết kế công nghiệp vào quy trình sản xuất.
Sự chuyển giao tri thức trong gia tộc VinhCoba diễn ra một cách tự nhiên thông qua việc lao động thực tế, nơi những người trẻ được chứng kiến tận mắt tâm huyết của cha ông và từ đó hình thành lòng tự tôn nghề nghiệp. Đây là một minh chứng điển hình cho việc bảo tồn nghề thủ công trong xã hội hiện đại, nơi mà sự kết hợp giữa kinh nghiệm của người đi trước và sức sáng tạo của người trẻ tạo nên một động lực phát triển không ngừng.
Tầm ảnh hưởng quốc tế và khát vọng xuất khẩu văn hoá
Vượt ra khỏi phạm vi quốc gia, kính nghệ thuật VinhCoba đã bắt đầu hành trình chinh phục thị trường thế giới. Việc đạt Huy chương Vàng tại các kỳ triển lãm sáng chế quốc tế, tiêu biểu là tại Nga vào năm hai nghìn không trăm hai mươi mốt, đã chứng minh rằng trí tuệ Việt Nam hoàn toàn có thể cạnh tranh sòng phẳng trên đấu trường công nghệ nghệ thuật toàn cầu. Những đơn hàng từ các quốc gia khắt khe như Nhật Bản hay các công trình tôn giáo lớn ở nước ngoài đã khẳng định chất lượng và thẩm mỹ vượt trội của tranh kính Việt.
Nghệ nhân Phạm Hồng Vinh luôn đau đáu với khát vọng biến tranh kính thành một sản phẩm xuất khẩu văn hóa, giúp bạn bè quốc tế hiểu thêm về một Việt Nam sáng tạo, năng động nhưng vẫn giữ vững những giá trị truyền thống cốt lõi. Sự bảo trợ của Liên hiệp các hội UNESCO Việt Nam là một bệ phóng quan trọng, giúp thương hiệu có thêm sự tin cậy và động lực để tiếp tục vươn xa.
Nhìn về tương lai, nghệ nhân Phạm Hồng Vinh không chỉ muốn giữ nghề cho riêng gia tộc mình mà còn mong muốn phổ biến nghệ thuật kính rộng rãi trong cộng đồng. Ông đã và đang nỗ lực đưa nghệ thuật này vào môi trường giáo dục chuyên nghiệp, phối hợp với các trường đại học mỹ thuật và kiến trúc để đào tạo nên những thế hệ họa sĩ thiết kế kính mới.
Việc xây dựng một hệ sinh thái kính nghệ thuật, bao gồm xưởng sản xuất, khu trưng bày và trung tâm trải nghiệm văn hóa, là bước đi chiến lược để biến nghề này thành một phần của ngành công nghiệp văn hóa tại Việt Nam. Qua đó, kính nghệ thuật không chỉ phục vụ tầng lớp thượng lưu mà còn đi vào đời sống hằng ngày, góp phần nâng cao trình độ thẩm mỹ của xã hội và tạo ra nhiều giá trị kinh tế cho cộng đồng.
Hành trình hơn ba mươi năm của gia tộc VinhCoba là một bản anh hùng ca về sự kiên trì, lòng đam mê và trí tuệ sáng tạo. Từ những tấm kính vỡ vụn của những ngày đầu khởi nghiệp đến những bức đại tranh lộng lẫy trong các công trình tầm cỡ quốc gia, nghệ nhân Phạm Hồng Vinh đã chứng minh rằng không có vật liệu nào là khô cứng nếu người nghệ sĩ biết thổi hồn vào đó. Di sản của ông để lại không chỉ là một công nghệ sản xuất tranh kính độc đáo hay một thương hiệu mạnh, mà còn là một bài học về lòng yêu nghề và ý thức trách nhiệm với văn hóa dân tộc. Trong dòng chảy hối hả của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư, câu chuyện về gia tộc VinhCoba vẫn luôn là nguồn cảm hứng bất tận cho những ai đang nỗ lực gìn giữ và phát triển những giá trị tốt đẹp của con người Việt Nam trên nền tảng của tri thức và nghệ thuật.
