Xe điện cũ bắt đầu có thị trường riêng
Trong vài năm gần đây, sự phát triển nhanh chóng của ô tô điện đang tạo ra những thay đổi rõ rệt trên thị trường xe đã qua sử dụng tại Việt Nam. Nếu trước đây xe điện cũ còn khá ít, chủ yếu xuất hiện lẻ tẻ trên các sàn rao bán, thì nay số lượng xe được giao dịch đã tăng lên đáng kể.
Động lực chính đến từ doanh số xe điện mới tăng mạnh. VinFast hiện là thương hiệu có số lượng xe điện lưu thông lớn nhất tại Việt Nam. Bên cạnh đó, một số hãng khác như BYD, Wuling và các thương hiệu Trung Quốc cũng góp phần làm thị trường xe điện trở nên đa dạng hơn.
Theo khảo sát tại một số nền tảng mua bán ô tô trực tuyến, lượng xe điện cũ được rao bán hiện chủ yếu vẫn thuộc thương hiệu VinFast. Đây là điều dễ hiểu bởi hãng xe Việt có thị phần lớn, nhiều mẫu xe đã lăn bánh trong thời gian đủ dài để bắt đầu xuất hiện trên thị trường thứ cấp. Một số mẫu xe điện Trung Quốc cũng đã có mặt, nhưng số lượng còn hạn chế.
Dưới góc độ kinh doanh, các cửa hàng xe cũ cũng thận trọng khi nhập ô tô điện đã qua sử dụng. Xe điện là nhóm sản phẩm còn mới với phần lớn khách hàng Việt, do đó khả năng thanh khoản chưa đồng đều giữa các thương hiệu. Những mẫu xe phổ biến, có hệ thống dịch vụ rộng và người dùng đông thường được ưu tiên hơn vì dễ bán lại.
Tuy nhiên, sức hút của xe điện cũ đang tăng lên nhờ một số lợi thế rõ ràng. So với xe dùng động cơ đốt trong, ô tô điện thường có chi phí vận hành thấp hơn, ít hạng mục bảo dưỡng cơ khí hơn và phù hợp với nhu cầu đi lại đô thị. Với một số dòng xe còn được hưởng chính sách miễn phí sạc hoặc ưu đãi dịch vụ, chi phí sử dụng thực tế càng trở thành yếu tố đáng cân nhắc.
Dù vậy, việc mua ô tô điện cũ không nên chỉ dựa vào giá bán hấp dẫn. Khác với xe xăng, xe điện có cấu trúc vận hành riêng, trong đó pin, phần mềm, hệ thống điện áp cao và chính sách bảo hành đóng vai trò rất quan trọng. Đây cũng là những yếu tố người mua cần hiểu rõ trước khi xuống tiền.
Pin là yếu tố đầu tiên cần chú ý khi chọn xe điện cũ
Với ô tô chạy xăng hoặc dầu, động cơ và hộp số thường là những bộ phận được kiểm tra kỹ nhất. Còn với xe điện, bộ pin có thể xem là "trái tim" của chiếc xe. Pin ảnh hưởng trực tiếp đến quãng đường di chuyển, hiệu suất vận hành, giá trị còn lại và chi phí sửa chữa nếu phát sinh sự cố.
Khi xem xe điện cũ, người mua cần kiểm tra tình trạng pin thực tế thay vì chỉ nghe thông tin từ người bán. Pin xe điện sẽ suy giảm dần theo thời gian và số chu kỳ sạc. Mức suy giảm này có thể khác nhau tùy cách sử dụng, thói quen sạc, điều kiện vận hành và môi trường lưu trữ xe.
Một chiếc xe có ngoại hình đẹp, số km không quá cao nhưng pin xuống cấp nhiều vẫn có thể gây bất lợi trong quá trình sử dụng. Khi dung lượng pin suy giảm, quãng đường di chuyển sau mỗi lần sạc sẽ ngắn hơn.
Người mua nên yêu cầu kiểm tra tình trạng pin bằng thiết bị chuyên dụng hoặc đưa xe vào xưởng dịch vụ chính hãng. Các thông tin cần quan tâm gồm mức độ hao hụt pin, lịch sử sạc, cảnh báo lỗi liên quan đến hệ thống điện, tình trạng làm mát pin và khả năng sạc nhanh. Nếu pin đã hao hụt nhiều nhưng chưa đủ điều kiện bảo hành thay thế, đây cần được xem là cơ sở để thương lượng lại giá.
Ngoài chất lượng bên trong, tình trạng vật lý của cụm pin cũng cần được kiểm tra cẩn thận. Xe từng va chạm mạnh, cạ gầm, ngập nước hoặc có dấu hiệu móp, biến dạng ở khu vực chứa pin nên được cân nhắc kỹ. Với ô tô điện, các hư hỏng liên quan đến pin và hệ thống điện áp cao có thể kéo theo chi phí sửa chữa lớn.
Không bỏ qua lịch sử tai nạn, ngập nước và bảo dưỡng
Dù là xe điện hay xe xăng, lịch sử sử dụng vẫn là yếu tố quyết định giá trị của một chiếc xe cũ. Người mua cần kiểm tra xem xe có từng bị tai nạn, đâm đụng, thủy kích hoặc sửa chữa lớn hay không. Với ô tô điện, xe từng ngập nước càng cần được đánh giá kỹ vì có thể ảnh hưởng đến hệ thống điện, cảm biến, mô-tơ và bộ pin.
Việc kiểm tra bằng mắt thường đôi khi không đủ. Người không có kinh nghiệm nên đi cùng thợ quen, chuyên gia kiểm định xe cũ hoặc đưa xe đến các đơn vị kiểm tra độc lập. Một khoản chi nhỏ cho dịch vụ kiểm định có thể giúp giảm rủi ro mua phải xe lỗi, xe đã phục hồi sau tai nạn hoặc xe có vấn đề tiềm ẩn.
Bên cạnh đó, lịch sử bảo dưỡng chính hãng là điểm rất quan trọng. Ô tô điện có nhiều bộ phận liên quan đến phần mềm, hệ thống điều khiển và cập nhật kỹ thuật. Xe được bảo dưỡng đúng định kỳ, có hồ sơ rõ ràng sẽ giúp người mua yên tâm hơn, đồng thời giảm nguy cơ bị từ chối bảo hành nếu phát sinh sự cố.
Người mua cũng nên kiểm tra đầy đủ các tính năng trên xe như hệ thống điều hòa, màn hình trung tâm, camera, cảm biến, cổng sạc, phanh tái sinh, hỗ trợ lái và các trang bị an toàn. Xe điện hiện đại phụ thuộc nhiều vào phần mềm, vì vậy các lỗi nhỏ trên hệ thống điện tử có thể ảnh hưởng đến trải nghiệm sử dụng hằng ngày.
Một trong những lời khuyên quan trọng khi mua ô tô điện cũ là nên ưu tiên xe còn thời hạn bảo hành. Xe điện có thể được xem như một sản phẩm công nghệ cao, trong đó chi phí thay thế linh kiện, pin hoặc mô-tơ điện thường không thấp nếu người dùng phải tự chi trả.
Thời hạn bảo hành còn lại giúp người mua giảm bớt áp lực tài chính nếu xe gặp lỗi không phải do người dùng gây ra. Tuy nhiên, cần đọc kỹ điều kiện bảo hành, đặc biệt là bảo hành pin. Một số trường hợp xe không bảo dưỡng đúng quy định, tự ý sửa chữa bên ngoài hoặc can thiệp hệ thống điện có thể bị ảnh hưởng quyền lợi bảo hành.
Ngoài bảo hành, khả năng tiếp cận trạm sạc và xưởng dịch vụ cũng là yếu tố cần tính toán. Người mua nên xem khu vực sinh sống, làm việc hoặc tuyến đường thường xuyên di chuyển có thuận tiện sạc pin hay không. Với người ở chung cư, cần kiểm tra quy định về sạc xe, chỗ đỗ và hạ tầng điện trước khi quyết định mua.
