Trong khoảng ba năm trở lại đây, thị trường ô tô điện hóa tại Việt Nam đã có sự chuyển mình rõ rệt. Không chỉ doanh số tăng đều qua từng năm, số lượng sản phẩm mới ra mắt cũng ngày càng đa dạng, bao phủ từ xe hybrid tự sạc (HEV), hybrid sạc ngoài (PHEV) cho đến xe thuần điện (EV). Người tiêu dùng vì thế có nhiều lựa chọn hơn.
Tuy nhiên, giữa làn sóng chuyển dịch mạnh mẽ đó, hạ tầng trạm sạc vẫn là một trong những rào cản lớn nhất đối với người dùng khi cân nhắc mua xe điện. Không giống như xe sử dụng động cơ đốt trong với mạng lưới cây xăng dày đặc, xe điện phụ thuộc hoàn toàn vào khả năng tiếp cận trạm sạc. Vì vậy, độ phủ, tính tiện lợi và tốc độ sạc trở thành những yếu tố mang tính quyết định.
Các mô hình trạm sạc phổ biến tại Việt Nam hiện nay
Thực tế cho thấy, hệ thống trạm sạc tại Việt Nam đang được hình thành theo ba mô hình chủ đạo: do hãng xe trực tiếp phát triển, do các đơn vị phân phối triển khai và do các công ty dịch vụ độc lập (bên thứ ba) đầu tư vận hành.
Ở nhóm đầu tiên, mô hình do hãng xe trực tiếp xây dựng và vận hành hiện gần như chỉ có VinFast theo đuổi. Thông qua đơn vị V-Green - một pháp nhân được tách riêng từ bộ phận phát triển hạ tầng, hãng xe Việt đã thiết lập một mạng lưới sạc phục vụ riêng cho khách hàng của mình. Hệ sinh thái này còn được hỗ trợ bởi đội xe dịch vụ của Xanh SM, góp phần tạo ra nhu cầu sử dụng ổn định.
Theo công bố, đến hết năm 2025, VinFast đã triển khai tổng cộng 150.000 cổng sạc cho cả ôtô và xe máy điện. Dù không công bố số lượng trạm cụ thể, đây vẫn là hệ thống lớn nhất tại Việt Nam tính đến thời điểm hiện tại. Đáng chú ý, mạng lưới này hiện chưa mở cho các thương hiệu khác sử dụng chung.
Trong khi đó, phần lớn các hãng xe quốc tế lại lựa chọn phương án thứ hai: giao cho đại lý hoặc nhà phân phối đầu tư trạm sạc. Đây cũng là hình thức phổ biến nhất hiện nay. Các showroom và đại lý của những thương hiệu như BYD, Ford, Geely, Audi, BMW hay Mercedes-Benz… đều tự triển khai hệ thống sạc dựa trên tiêu chuẩn kỹ thuật từ hãng mẹ.
Trong thực tế vận hành, một số đại lý cho phép xe từ hãng khác sử dụng chung trạm sạc nhằm tối ưu công suất, trong khi nhiều đơn vị vẫn giữ phạm vi phục vụ riêng cho khách hàng của mình. Điều này khiến trải nghiệm người dùng giữa các thương hiệu chưa thực sự đồng nhất.
Ngoài hai mô hình trên, thị trường còn xuất hiện nhóm thứ ba là các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ sạc độc lập. Đây là những đơn vị xây dựng trạm công cộng để phục vụ đa dạng người dùng, không phụ thuộc vào một hãng xe cụ thể. Tuy vậy, quy mô của nhóm này vẫn còn hạn chế.
Theo dữ liệu từ ứng dụng Trạm EV, hiện cả nước có gần 620 trạm sạc công cộng dành cho ô tô điện. Nếu so sánh, hệ thống của VinFast lớn hơn đáng kể với khoảng 13.577 trạm, tức gấp gần 22 lần. Sự chênh lệch này cho thấy thị trường hạ tầng sạc vẫn đang phụ thuộc nhiều vào một doanh nghiệp dẫn dắt.
Ở nhóm xe sang, một số hãng như Porsche và Mercedes-Benz đã lựa chọn hợp tác với các đơn vị cung cấp dịch vụ để xây dựng trạm sạc đạt tiêu chuẩn riêng. Những điểm sạc này thường được đặt tại các vị trí có không gian rộng, tích hợp khu vực nghỉ ngơi nhằm nâng cao trải nghiệm cho khách hàng.
Trong bối cảnh nhu cầu sử dụng xe điện tăng lên, các kế hoạch mở rộng hạ tầng đang được đẩy mạnh. VinFast tiếp tục củng cố vị thế bằng việc dự kiến triển khai 99 "siêu trạm sạc" dọc các tuyến quốc lộ trong năm 2026. Mỗi trạm được trang bị tới 100 súng sạc nhanh công suất 150 kW, hướng tới phục vụ nhu cầu di chuyển đường dài.
Hãng xe Trung Quốc Omoda & Jaecoo đặt mục tiêu xây dựng 80 trạm sạc trên toàn quốc trong năm 2026, cao hơn 5 lần so với hiện tại. Dù mới chỉ phân phối xe PHEV với số lượng hạn chế, liên doanh này đang chuẩn bị hạ tầng cho các dòng xe điện sắp ra mắt.
Một kế hoạch đáng chú ý khác đến từ TMT Motors - đơn vị phân phối các mẫu xe điện thuộc liên doanh SAIC-GM-Wuling. Công ty dự kiến triển khai tới 30.000 trạm sạc trên toàn quốc trong vòng 5 năm, bắt đầu từ tháng 6/2025. Dự án do công ty E-Green phụ trách, và hiện đã có những điểm sạc đầu tiên xuất hiện tại các đại lý Wuling.
Một mô hình đáng chú ý khác là xu hướng liên kết giữa các doanh nghiệp. Đầu tháng 4/2026, Ford Việt Nam và Tasco Auto đã ký kết hợp tác chia sẻ hạ tầng sạc. Theo đó, khách hàng có thể sử dụng trạm sạc tại các đại lý khác nhau, không bị giới hạn bởi thương hiệu xe.
Tính đến tháng 4, mạng lưới này đã có 32 trạm sạc nhanh DC đang hoạt động. Dự kiến đến cuối năm 2026, hệ thống sẽ mở rộng lên 89 điểm sạc, bao gồm hơn 55 trụ từ Tasco và 34 trụ từ Ford. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm tối ưu chi phí đầu tư và tăng độ phủ hạ tầng.
Khi thị trường chuyển mình, hạ tầng trở thành yếu tố quyết định
Sự phát triển của xe điện tại Việt Nam đang bước sang một giai đoạn mới, khi người tiêu dùng dần coi đây là phương tiện thay thế thực tế cho xe sử dụng nhiên liệu truyền thống. Nếu trước đây tâm lý "thử nghiệm" còn phổ biến, thì hiện nay, đặc biệt tại các đô thị lớn, xe điện đã bắt đầu được cân nhắc như lựa chọn chính.
Đi cùng xu hướng đó, hệ thống trạm sạc đang trở thành một trong những yếu tố mang tính quyết định đối với sự phát triển của thị trường. Không còn là hạ tầng phụ trợ, mạng lưới sạc giờ đây đóng vai trò tương đương với cây xăng trong kỷ nguyên xe điện.
Ông Nguyễn Quang Khải - Tổng giám đốc Phú Mỹ Ford - cho rằng thời kỳ khách hàng còn bỡ ngỡ với xe điện đã đi qua. Theo đánh giá của ông, đây là lúc phù hợp để doanh nghiệp đầu tư mạnh hơn cho hạ tầng sạc. Một hệ thống hoạt động tốt, có độ phủ đủ rộng và mang lại trải nghiệm tiện dụng sẽ góp phần quan trọng trong việc thúc đẩy doanh số xe điện.
Thực tế cho thấy, người dùng không chỉ quan tâm đến số lượng trạm sạc mà còn chú trọng tính thuận tiện. Khả năng sạc ở nhiều địa điểm khác nhau, không bị giới hạn bởi thương hiệu xe, là điều mà phần lớn khách hàng mong muốn. Điều này đang thúc đẩy xu hướng hợp tác giữa các hãng và đại lý, thay vì phát triển riêng lẻ như trước.
Ở góc độ dài hạn, nhiều chuyên gia cho rằng thị trường xe điện cần một hệ thống tiêu chuẩn chung về trạm sạc, từ kỹ thuật đến an toàn và khả năng tương thích. Việc quy hoạch tổng thể và định hướng phát triển hạ tầng nên do cơ quan quản lý nhà nước đảm nhiệm, nhằm đảm bảo tính đồng bộ và hiệu quả.
Trong khi chưa có khung chuẩn thống nhất, các doanh nghiệp buộc phải tự xây dựng hệ sinh thái riêng để thu hút khách hàng. Bên cạnh sản phẩm, giá bán hay dịch vụ hậu mãi, khả năng tiếp cận trạm sạc đang trở thành yếu tố then chốt trong quyết định mua xe.
Có thể thấy, khi nhu cầu thị trường tăng lên, nguồn cung hạ tầng cũng buộc phải mở rộng tương ứng. Cuộc đua trạm sạc không chỉ là bài toán đầu tư mà còn là chiến lược dài hạn, quyết định vị thế của mỗi hãng trong kỷ nguyên phương tiện điện hóa.
