Ứng dụng AI trong nghiên cứu luận văn, luận án ngành luật

AI được xem là công cụ hỗ trợ hiệu quả trong nghiên cứu luận văn, luận án ngành luật, song không thể thay thế tư duy phân tích và trách nhiệm học thuật của người nghiên cứu.

Ngày 14/12, Trường Đại học Luật TP.HCM (ULaw) tổ chức lễ khai giảng năm học 2025–2026 hệ đào tạo sau đại học, chào đón các tân nghiên cứu sinh và học viên cao học.

Phát biểu tại buổi lễ, TS Lê Trường Sơn, Hiệu trưởng nhà trường, cho biết năm học mới diễn ra trong bối cảnh đất nước có nhiều chuyển biến mạnh mẽ, đặc biệt trong lĩnh vực pháp luật gắn với đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Trường Đại học Luật TP.HCM được giao nhiệm vụ hướng tới trở thành cơ sở đào tạo pháp luật trọng điểm của quốc gia.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, nhà trường tập trung xây dựng đội ngũ giảng viên có trình độ chuyên môn cao, từ tiến sĩ đến phó giáo sư, giáo sư, đồng thời đổi mới phương pháp giảng dạy theo hướng hiện đại. Công tác đào tạo tiến sĩ được định hướng theo hai nhóm đối tượng, kèm cơ chế hỗ trợ chi phí nghiên cứu ngay tại trường. Chương trình đào tạo gắn với định hướng nghề nghiệp, tăng cường hợp tác quốc tế và khả năng ứng dụng các kỹ năng mới, đặc biệt là kỹ năng sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong lĩnh vực pháp lý.

ung-dung-ai-trong-nghien-cuu-luan-van-luan-an-nganh-luat-2-1765722322.jpg
TS Lê Trường Sơn, Hiệu trưởng Trường Đại học Luật TP.HCM phát biểu tại buổi lễ

“Nhà trường kỳ vọng học viên được trang bị tư duy pháp lý hiện đại, khả năng phân tích và xử lý tình huống chính xác, cùng tinh thần tự học, tự nghiên cứu và thích ứng với xu thế toàn cầu hóa”, TS Lê Trường Sơn nhấn mạnh.

Theo PGS.TS Trịnh Quốc Trung, Trưởng phòng Đào tạo Sau đại học, năm 2025, tổng chỉ tiêu tuyển sinh sau đại học của trường đạt và vượt kế hoạch đề ra. Riêng chương trình tiến sĩ, trường tuyển được 59 nghiên cứu sinh trên tổng số 60 chỉ tiêu qua hai đợt, gần như hoàn thành 100% kế hoạch. Cơ cấu nghiên cứu sinh đa dạng về độ tuổi, giới tính và xuất thân học thuật, trong đó có nghiên cứu sinh trẻ nhất mới 23 tuổi. Chất lượng đầu vào ngày càng được nâng cao, phản ánh niềm tin của xã hội đối với chương trình đào tạo sau đại học của nhà trường.

Trong quá trình đào tạo sau đại học, luận văn và luận án được xem là nội dung học thuật trọng tâm, thể hiện năng lực nghiên cứu độc lập của học viên và nghiên cứu sinh. Tại lễ khai giảng, GS.TS Đỗ Văn Đại, Phó hiệu trưởng, đã chia sẻ chuyên đề “Kinh nghiệm viết luận văn, luận án”.

ung-dung-ai-trong-nghien-cuu-luan-van-luan-an-nganh-luat-3-1765722582.jpg
Trường Đại học Luật TP.HCM tổ chức lễ khai giảng năm học 2025–2026 hệ đào tạo sau đại học

Theo GS Đỗ Văn Đại, quá trình thực hiện luận án có thể chia thành hai giai đoạn chính: giai đoạn chuẩn bị, tập trung tích lũy kiến thức và đọc sâu rộng các công trình khoa học trong 2–3 năm đầu; và giai đoạn viết luận án, chủ yếu vào năm cuối. Ông lưu ý người học có thể sử dụng AI để hỗ trợ tóm lược, hệ thống hóa nội dung nhưng phải trích dẫn đầy đủ nguồn tài liệu. Yếu tố quan trọng nhất vẫn là khả năng xác định đúng vấn đề pháp lý và bảo đảm tính logic, nhất quán của toàn bộ luận án.

Chia sẻ thêm về việc ứng dụng AI trong nghiên cứu và học tập sau đại học, NCS.ThS Lý Thành Nhân, giảng viên Khoa Luật Thương mại, cho rằng AI chỉ nên được sử dụng như công cụ hỗ trợ khi người nghiên cứu gặp khó khăn. Các công cụ này giúp quản lý, tái sử dụng và trình bày tài liệu phù hợp với từng sản phẩm học thuật, giảm bớt công việc thủ công, song không thể thay thế tư duy nghiên cứu của người học.

Đại diện các tân nghiên cứu sinh và học viên, NCS Nguyễn Thị Lam Phương (công tác tại Sở An toàn Thực phẩm TP.HCM), ngành Luật Hiến pháp và Luật Hành chính, đánh giá Trường Đại học Luật TP.HCM không chỉ là nơi truyền thụ kiến thức chuyên môn mà còn là môi trường hình thành tư duy pháp lý, năng lực nghiên cứu khoa học và ý thức trách nhiệm nghề nghiệp. Trong bối cảnh đất nước đang chuyển mình mạnh mẽ, người học cần chủ động suy nghĩ, dấn thân và đóng góp cho sự phát triển chung của xã hội.