Thí điểm vùng phát thải thấp từ lõi trung tâm
Hà Nội đang tiến gần đến mốc triển khai vùng phát thải thấp theo Nghị quyết 57/2025, dự kiến bắt đầu từ ngày 1/7/2026. Một trong những nội dung đáng chú ý là việc hạn chế xe máy chạy bằng xăng trong khu vực vành đai 1, áp dụng theo thời gian hoặc phạm vi cụ thể.
Theo đại diện Sở Xây dựng tại buổi họp báo ngày 6/4 thường kỳ của UBND thành phố, chính sách này sẽ không thực hiện đồng loạt mà được triển khai từng bước, theo từng khu vực thí điểm. Việc kiểm soát khí thải đối với ô tô và xe máy cũng sẽ có lộ trình riêng, phù hợp với từng nhóm phương tiện và điều kiện thực tế.
Trước đó, tại hội thảo "Kinh nghiệm quốc tế trong thúc đẩy chuyển đổi giao thông xanh" vào ngày 17/3, bà Lê Thanh Thủy - đại diện cơ quan môi trường của thành phố - cho biết một trong những bước đi đầu tiên là xác định rõ phạm vi và mục tiêu của vùng phát thải thấp.
Theo bà, Hà Nội không thể áp dụng ngay các mô hình mạnh mẽ như ở những quốc gia có nền tảng tài chính, công nghệ và chính sách hoàn thiện. Thay vào đó, thành phố lựa chọn cách tiếp cận từng bước, bắt đầu từ quy mô nhỏ rồi mở rộng dần theo thời gian.
Giai đoạn đầu, khu vực được chọn thí điểm chỉ là một phần rất hẹp tại trung tâm quận Hoàn Kiếm. Thực tế, khu vực phố đi bộ quanh Hồ Gươm vốn đã có đặc điểm tương tự vùng phát thải thấp, nên sẽ được tận dụng làm nền tảng để mở rộng mô hình.
Sau khi thử nghiệm, phạm vi sẽ được mở rộng ra toàn bộ khu trung tâm phường Hoàn Kiếm, rồi lan sang các khu vực lân cận. Theo kế hoạch dài hạn trong vài năm tới, chính sách này sẽ dần được mở rộng từ Vành đai 1 sang Vành đai 2 và xa hơn nữa là Vành đai 3, theo định hướng đã được đặt ra tại Chỉ thị 20 của Thủ tướng.
Theo chỉ thị này, từ ngày 1/7/2026, khu vực vành đai 1 sẽ không còn xe máy, xe gắn máy sử dụng nhiên liệu hóa thạch lưu thông. Đến ngày 1/1/2028, phạm vi hạn chế sẽ mở rộng sang vành đai 2, đồng thời kiểm soát cả ô tô cá nhân dùng nhiên liệu hóa thạch. Từ năm 2030, việc thực hiện sẽ tiếp tục mở rộng đến vành đai 3.
-101150.jpg)
Theo quy định của Luật Thủ đô 2024, vùng phát thải thấp là khu vực được xác định nhằm hạn chế phương tiện gây ô nhiễm môi trường. Hà Nội xem đây là một trong những giải pháp trọng tâm để cải thiện chất lượng không khí – vấn đề tồn tại nhiều năm qua.
Tăng cường hạ tầng giao thông xanh và hỗ trợ người dân chuyển đổi
Việc hạn chế xe máy chạy xăng đồng nghĩa với việc người dân cần chuyển sang các phương tiện thay thế như xe điện hoặc sử dụng giao thông công cộng. Để đáp ứng nhu cầu này, thành phố đã có những bước chuẩn bị từ sớm.
Hiện trong khu vực Vành đai 1, mạng lưới vận tải công cộng đã có hai tuyến đường sắt đô thị gồm Cát Linh - Hà Đông và Nhổn - Ga Hà Nội, với tổng năng lực phục vụ khoảng 462.000 lượt khách mỗi ngày. Ngoài ra, 45 tuyến xe buýt trợ giá cũng đang hoạt động, góp phần đảm bảo kết nối trong khu vực trung tâm.
Trong giai đoạn tới, Hà Nội sẽ đẩy mạnh việc đưa xe buýt sử dụng năng lượng sạch vào khai thác tại vành đai 1. Dự kiến đến quý II/2026, thành phố sẽ mở rộng thêm các điểm xe đạp công cộng nhằm hỗ trợ việc di chuyển ở chặng cuối. Đồng thời, phương án bổ sung các tuyến buýt điện cỡ nhỏ, phù hợp với đặc thù đường phố hẹp, cũng đang được nghiên cứu.
Để tạo thuận lợi cho việc chuyển đổi phương tiện, Sở Xây dựng đang xây dựng kế hoạch bố trí các bãi đỗ xe tại khu vực giáp ranh vùng thí điểm, giúp người dân gửi xe cá nhân trước khi tiếp tục hành trình bằng phương tiện công cộng. Qua rà soát ban đầu, đã xác định được hơn 210 vị trí trong vành đai 1 có thể sử dụng cho mục đích này.
Về hạ tầng phục vụ xe điện, các quy định liên quan đến phòng cháy chữa cháy đối với trạm sạc, đặc biệt tại tầng hầm các chung cư cũ, đang được các cơ quan chức năng hoàn thiện.
Song song đó, thành phố cũng xây dựng kế hoạch triển khai hệ thống tủ đổi pin tại các không gian công cộng phù hợp. Với hình thức này, người sử dụng chỉ mất khoảng 2-3 phút để thay pin, vừa tiết kiệm thời gian, vừa giải quyết vấn đề an toàn và hạn chế về diện tích tại khu vực dân cư cũ, phố cổ.
Cùng với các giải pháp hạ tầng, Sở Xây dựng đang phối hợp hoàn thiện dự thảo chính sách hỗ trợ người dân chuyển đổi sang phương tiện sử dụng năng lượng sạch để trình HĐND thành phố xem xét. Định hướng chính là phân nhóm đối tượng cụ thể, đảm bảo người có thu nhập thấp vẫn được hỗ trợ và không bị ảnh hưởng trong quá trình chuyển đổi.
