Tập đoàn Volkswagen đang gặp không ít khó khăn trong quá trình chuyển đổi sang xe điện. Dù nhu cầu đối với các mẫu ô tô chạy pin ngày càng tăng, lợi nhuận thu về từ dòng sản phẩm này vẫn chưa thể sánh với xe sử dụng động cơ xăng, dầu truyền thống.
Thực tế này được ban lãnh đạo Volkswagen thừa nhận trong bối cảnh hãng phải đối phó với hàng loạt sức ép, từ sự cạnh tranh gay gắt của các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc, chính sách thuế quan tại Mỹ cho đến cuộc đua giảm giá ngày càng quyết liệt ở châu Âu.
Ông Arno Antlitz - Giám đốc Tài chính kiêm Giám đốc Vận hành Volkswagen - cho biết trong báo cáo kết quả kinh doanh 9 tháng đầu năm: "Thành công về mặt doanh số của các mẫu xe điện đang tạo thêm áp lực lên lợi nhuận của tập đoàn, bởi hiện tại chúng tôi kiếm được ít tiền hơn từ xe điện so với xe sử dụng động cơ đốt trong".
Phát biểu này cho thấy một nghịch lý mà Volkswagen đang phải giải quyết: Xe điện càng được khách hàng đón nhận, hãng càng phải đối mặt với bài toán duy trì tỷ suất lợi nhuận.
Xe điện bán chạy nhưng Volkswagen vẫn khó kiếm lời
Việc mở rộng danh mục ô tô điện đòi hỏi Volkswagen đầu tư nguồn lực tài chính lớn cho nghiên cứu, phát triển công nghệ, sản xuất pin và nâng cấp nhà máy. Trong khi đó, mức lợi nhuận trên mỗi chiếc xe điện bán ra vẫn thấp hơn các sản phẩm sử dụng động cơ đốt trong.
Khó khăn này có thể trở nên rõ rệt hơn khi Volkswagen chuẩn bị tung ra những mẫu ô tô điện giá rẻ nhằm tiếp cận nhóm khách hàng phổ thông.
Một trong những sản phẩm đáng chú ý là phiên bản thương mại của mẫu concept ID. Every1, dự kiến xuất hiện vào năm 2027. Mẫu xe này có khả năng sử dụng lại tên gọi ID. Up và được định vị là ô tô điện có giá dễ tiếp cận nhất trong danh mục sản phẩm Volkswagen.
Mức giá thấp hơn có thể giúp nhiều khách hàng chuyển sang sử dụng xe điện. Tuy nhiên, điều đó cũng đồng nghĩa Volkswagen phải tìm cách kiểm soát chi phí sản xuất chặt chẽ hơn để tránh tình trạng biên lợi nhuận bị thu hẹp.
Đây được xem là thách thức không nhỏ, nhất là khi ngay cả những dòng ô tô điện đắt tiền hơn của hãng cũng chưa mang lại hiệu quả kinh doanh tương đương xe xăng.
Điều đáng nói là Volkswagen không thể đơn giản giảm tốc độ bán xe điện để bảo vệ lợi nhuận.
Theo các quy định về khí thải tại Liên minh châu Âu (EU), hãng phải tiếp tục tăng tỷ trọng ô tô điện trong doanh số nhằm giảm lượng CO₂ phát thải trung bình của toàn bộ xe bán ra. Nếu không đáp ứng mục tiêu, Volkswagen có nguy cơ phải chịu những khoản phạt lớn.
Như vậy, tập đoàn ô tô Đức đang đứng trước hai yêu cầu khó dung hòa: Vừa phải đẩy mạnh tiêu thụ xe điện để đáp ứng quy định môi trường, vừa phải cải thiện khả năng sinh lời từ chính những sản phẩm này.
Dẫu vậy, Volkswagen vẫn ghi nhận những tín hiệu tích cực trong quá trình điện hóa.
Trong 9 tháng đầu năm, ô tô điện chiếm khoảng 40% tổng lượng đơn đặt hàng chưa giao của tập đoàn tại châu Âu. Đặc biệt, dòng xe điện đô thị Electric Urban Car Family đã thu hút khoảng 150.000 đơn đặt hàng.
Các mẫu Volkswagen ID. Polo, ID. Cross, Cupra Raval và Skoda Epiq được kỳ vọng đóng vai trò quan trọng trong chiến lược phổ cập xe điện của tập đoàn tại thị trường châu Âu.
Tuy nhiên, sự gia tăng nhu cầu đối với ô tô điện cũng đặt ra một vấn đề khác. Khi người tiêu dùng chuyển từ xe xăng sang xe điện, Volkswagen có thể mất đi doanh số của những sản phẩm vốn mang lại lợi nhuận cao hơn.
Không những vậy, các nhà máy được xây dựng để sản xuất ô tô động cơ đốt trong còn đứng trước nguy cơ hoạt động dưới công suất, khiến chi phí vận hành tính trên mỗi chiếc xe tăng lên.
Lợi nhuận suy giảm, Volkswagen chịu thêm sức ép từ Trung Quốc và Mỹ
Bài toán kinh doanh xe điện chỉ là một phần trong những khó khăn mà Volkswagen đang phải đối mặt.
Tập đoàn cho biết hoạt động tại Trung Quốc, một trong những thị trường quan trọng nhất, đang suy giảm mạnh. Đồng thời, các hãng ô tô Trung Quốc ngày càng mở rộng hiện diện tại châu Âu, tạo ra sức ép cạnh tranh về giá bán.
Ở Mỹ, những chính sách thuế nhập khẩu tiếp tục khiến hoạt động kinh doanh của Volkswagen trở nên phức tạp và tốn kém hơn.
Các yếu tố này đang ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng duy trì lợi nhuận của tập đoàn trên phạm vi toàn cầu.
Theo ông Arno Antlitz, tỷ suất lợi nhuận hoạt động trên doanh thu của Volkswagen trong 9 tháng đầu năm chỉ đạt 3,8%. Điều này đồng nghĩa cứ 100 euro doanh thu, tập đoàn chỉ giữ lại chưa đến 4 euro lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh.
"Đây không phải mức lợi nhuận có thể duy trì trong dài hạn. Ngay cả trong môi trường kinh doanh khó khăn hiện nay, chúng tôi vẫn muốn tiếp tục đầu tư vào những mẫu xe có sức cạnh tranh cao và các công nghệ tiên tiến phục vụ khách hàng. Nhưng để làm được điều đó, khả năng sinh lời phải được cải thiện", ông Antlitz nhấn mạnh.
Trước tình hình này, Volkswagen đã xây dựng chương trình cắt giảm chi phí quy mô lớn, với tổng giá trị khoảng 31 tỷ euro.
Kế hoạch tập trung vào việc tinh giản danh mục sản phẩm, sắp xếp lại bộ máy tổ chức, giảm chi phí sản xuất và chi phí quản lý, đồng thời nâng cao hiệu suất hoạt động tại các nhà máy.
Bên cạnh đó, hãng cũng muốn rút ngắn thời gian nghiên cứu, phát triển và đưa công nghệ mới vào sản xuất thương mại.
Volkswagen tính chuyện cắt giảm một nửa danh mục xe
Để đưa tình hình tài chính trở lại quỹ đạo ổn định, Volkswagen đang cân nhắc những thay đổi mạnh tay hơn đối với hoạt động sản xuất và kinh doanh.
Theo kế hoạch tái cấu trúc được đề cập, có tới 50% số mẫu xe hiện tại có thể bị loại bỏ trong tương lai. Tập đoàn cũng muốn giảm đáng kể số lượng linh kiện khác nhau giữa các dòng sản phẩm, qua đó tăng khả năng dùng chung phụ tùng và tiết kiệm chi phí nhờ sản xuất quy mô lớn.
Đáng chú ý, thương hiệu SEAT lâu đời cũng có khả năng bị ngừng hoạt động. Tuy nhiên, Volkswagen hiện chưa đưa ra quyết định cuối cùng về tương lai của thương hiệu này.
Không chỉ thu hẹp danh mục sản phẩm, tập đoàn còn hướng tới mục tiêu cắt giảm khoảng 100.000 việc làm trên toàn thế giới trong quá trình tái cơ cấu.
Những thay đổi cũng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến mạng lưới nhà máy tại Đức. Volkswagen thừa nhận chưa thể bảo đảm việc phân bổ sản xuất trong dài hạn cho bốn cơ sở tại Emden, Zwickau, Hanover và Neckarsulm sau giai đoạn 2031-2034.
Điều này khiến tương lai của các nhà máy nói trên trở nên khó đoán định, đặc biệt khi tập đoàn đang tìm cách giải quyết tình trạng dư thừa công suất.
Hiện Volkswagen đang nghiên cứu những phương án sử dụng khác cho các cơ sở này, thay vì lập tức tuyên bố đóng cửa. Tuy nhiên, khả năng tiếp tục cắt giảm sản lượng hoặc đóng thêm nhà máy vẫn chưa được loại trừ.
Những động thái trên cho thấy Volkswagen đang đứng trước giai đoạn chuyển đổi đầy thách thức. Hãng vừa phải đầu tư cho xe điện để đáp ứng xu hướng công nghệ và quy định khí thải, vừa phải bảo vệ hiệu quả tài chính trong bối cảnh thị trường toàn cầu ngày càng cạnh tranh.
Ban lãnh đạo Volkswagen cũng thừa nhận không còn nhiều dư địa để trì hoãn những thay đổi cần thiết. "Chúng tôi không thể lãng phí thêm thời gian. Tập đoàn phải hành động nhanh chóng và quyết liệt", Volkswagen nhấn mạnh.
