Hà Nội đang xin ý kiến đối với dự thảo Nghị quyết liên quan đến các chính sách phát triển vận tải, hiện đại hóa công tác quản lý giao thông bằng công nghệ cao và từng bước hạn chế phương tiện cá nhân tại khu vực trung tâm thành phố.
Theo dự thảo, việc kiểm soát phương tiện cá nhân và thu phí chống ùn tắc được đưa vào một chương riêng. Thành phố dự kiến triển khai thu phí đối với xe cơ giới đi vào khu vực nội đô theo lộ trình từng bước, nhằm giảm tình trạng ùn tắc và cải thiện chất lượng môi trường. Cụ thể, phạm vi bên trong vành đai 1 sẽ áp dụng từ ngày 1/1/2028; bên trong vành đai 2 từ ngày 1/1/2030; còn khu vực trong vành đai 3 dự kiến thực hiện từ ngày 1/1/2032.
Trong phần thuyết minh, Sở Xây dựng cho biết hệ thống giao thông nội đô đang chịu nhiều sức ép do lượng phương tiện cá nhân tiếp tục gia tăng, trong khi không gian dành cho hạ tầng giao thông còn hạn chế. Ùn tắc tại các tuyến đường lớn và khu vực trung tâm không chỉ làm kéo dài thời gian di chuyển của người dân, mà còn gây phát sinh thêm chi phí xã hội và làm tăng lượng khí thải ra môi trường.
Theo cơ quan soạn thảo, thu phí phương tiện vào nội đô là một biện pháp kinh tế cần được tính đến để điều tiết nhu cầu đi lại bằng xe cá nhân. Khi được áp dụng, chính sách này được kỳ vọng sẽ góp phần giảm mật độ phương tiện tại khu vực trung tâm, đồng thời tạo động lực để người dân chuyển sang sử dụng hệ thống vận tải công cộng nhiều hơn.
Sở Xây dựng cho biết việc thiết kế lộ trình thu phí theo từng phạm vi vành đai là nhằm giúp chính sách có tính khả thi cao hơn khi triển khai. Phương án này được tính toán trên cơ sở tiến độ đầu tư, hoàn thiện hạ tầng giao thông, khả năng đáp ứng của hệ thống vận tải hành khách công cộng, đồng thời phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của Thủ đô. Việc thực hiện theo từng bước cũng tạo khoảng thời gian cần thiết để người dân và doanh nghiệp làm quen, điều chỉnh kế hoạch đi lại, vận chuyển.
Khu vực trong vành đai 1 được chọn để áp dụng trước do đây là vùng lõi đô thị, nơi tập trung dân cư đông, lưu lượng phương tiện lớn và thường xuyên xảy ra tình trạng quá tải giao thông. Sau giai đoạn đầu, thành phố sẽ tổng kết, đánh giá tác động của chính sách trước khi tính đến việc mở rộng sang phạm vi trong vành đai 2, rồi tiếp tục đến vành đai 3. Cách triển khai này nhằm bảo đảm việc quản lý giao thông đô thị được thực hiện đồng bộ, tránh gây xáo trộn lớn.
Thực tế, đề xuất thu phí phương tiện vào khu vực nội đô đã được Hà Nội nghiên cứu từ nhiều năm trước. Năm 2017, HĐND thành phố từng thông qua Đề án tăng cường quản lý phương tiện giao thông cá nhân đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030. Một trong những nhiệm vụ được nêu trong đề án là xây dựng cơ chế thu phí đối với xe cơ giới đi vào các khu vực có nguy cơ ùn tắc, qua đó góp phần kiểm soát phương tiện cá nhân và hạn chế ô nhiễm môi trường.
Đến cuối năm 2021, nội dung thu phí phương tiện vào nội đô từng được dự kiến đưa ra tại kỳ họp HĐND TP Hà Nội. Tuy nhiên, đề án sau đó chưa được trình do còn có những ý kiến lo ngại về khả năng triển khai trên thực tế.
Theo thống kê, Hà Nội hiện có khoảng 8,1 triệu phương tiện cơ giới đường bộ. Trong đó, ô tô khoảng 1,1 triệu chiếc, chiếm 13,6%; xe môtô và xe gắn máy khoảng 7 triệu chiếc, chiếm 86,7%. Ngoài ra, mỗi ngày còn có khoảng 1,2 triệu phương tiện từ các địa phương khác lưu thông tại Thủ đô. Trong nhóm xe mô tô, xe gắn máy, phần lớn vẫn dùng nhiên liệu xăng, với tỷ lệ khoảng 95%.
Đối với hệ thống vận tải công cộng và dịch vụ vận chuyển hiện có, mạng lưới xe buýt của thành phố gồm 129 tuyến, vận hành 1.946 phương tiện. Cùng với đó, Hà Nội có hơn 14.370 taxi đang hoạt động.
