Phát biểu tại họp báo tổng kết năm 2025, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến cho biết, đây là một năm đặc biệt khó khăn với nhiều biến động cả trong nước và quốc tế. Tuy nhiên, trong bối cảnh nhiều thách thức, ngành nông nghiệp vẫn giữ vững vai trò nền tảng, thể hiện rõ nét qua kết quả xuất khẩu.
Theo số liệu thống kê cuối cùng, kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản năm 2025 tăng 12,9% so với năm 2024; xuất siêu đạt 21,31 tỷ USD, tăng 20,3%. Trong khi đó, xuất siêu của toàn nền kinh tế chỉ đạt khoảng 20,67 tỷ USD.
“Như vậy, riêng xuất siêu của ngành nông nghiệp không những tương đương mà còn vượt xuất siêu của toàn nền kinh tế, qua đó tiếp tục khẳng định vai trò trụ đỡ của ngành”, Thứ trưởng Phùng Đức Tiến nhấn mạnh.
Hiện nay, nông nghiệp chiếm khoảng 10% GDP và gắn với khoảng 60% dân cư sinh sống ở khu vực nông thôn. Với quy mô như vậy nhưng vẫn tạo ra thặng dư thương mại lớn, nông nghiệp tiếp tục được xác định là trụ cột vững chắc của nền kinh tế. Đánh giá này cũng đã được Thủ tướng Chính phủ khẳng định tại Hội nghị tổng kết của Bộ.
Chuyển dịch thị trường xuất khẩu trong bối cảnh nhiều sức ép
Theo Thứ trưởng Phùng Đức Tiến, năm 2025 ghi nhận sự chuyển dịch rõ nét về cơ cấu thị trường xuất khẩu, đặc biệt trong bối cảnh sức ép từ thị trường Hoa Kỳ ngày càng gia tăng. Điểm tích cực là người dân, doanh nghiệp cùng các cơ chế, chính sách đã được tháo gỡ kịp thời, giúp ngành thích ứng với tình hình mới.
Hiện thị trường Trung Quốc chiếm khoảng 22,6% tổng kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản. Diễn biến xuất khẩu theo từng tháng cho thấy không ít thời điểm ngành phải đối mặt với áp lực lớn.
Cụ thể, tháng 9/2025, kim ngạch xuất khẩu đạt 6,25 tỷ USD, tạo tâm lý lạc quan với kỳ vọng sớm cán mốc 70 tỷ USD. Tuy nhiên, sang tháng 10, kim ngạch giảm xuống 5,95 tỷ USD, tháng 11 tiếp tục giảm còn 5,8 tỷ USD.
“Thời điểm đó, chúng tôi thực sự lo lắng”, Thứ trưởng chia sẻ. Rất may, tình hình đã phục hồi nhanh, đặc biệt tại khu vực biên giới. Hoạt động thông quan dần trở lại bình thường, kim ngạch tháng 12 đạt trên 6,2 tỷ USD, đưa tổng kim ngạch xuất khẩu cả năm vượt 70 tỷ USD.
Về cơ cấu thị trường, Hoa Kỳ hiện chiếm khoảng 20,4%, Trung Quốc 22,6%. Đáng chú ý, thị trường châu Âu ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng. Nếu những năm trước, kim ngạch xuất khẩu sang EU chỉ khoảng 5,4 tỷ USD thì đến cuối năm 2025 đã đạt 9,28 tỷ USD.
Kết quả này có được nhờ sự phối hợp chặt chẽ giữa Bộ Ngoại giao, Bộ Công Thương, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng các địa phương, đặc biệt thông qua các chương trình xúc tiến thương mại quy mô lớn tại Brussels. Theo Thứ trưởng, việc nắm chắc cơ cấu thị trường là yếu tố then chốt để doanh nghiệp chủ động chuyển đổi, thích ứng, hướng tới mục tiêu 74 tỷ USD trong thời gian tới.
Năm 2026 dự báo nhiều khó khăn nhưng vẫn có dư địa tăng trưởng
Bước sang năm 2026, Thứ trưởng Phùng Đức Tiến nhận định tình hình sẽ khó khăn hơn năm 2025, song vẫn xuất hiện nhiều yếu tố tích cực. Dự báo hạn mặn cho thấy mức độ rủi ro thấp hơn, trong khi số lượng bão được dự báo khoảng 9–10 cơn. Nếu tổ chức sản xuất tốt và điều chỉnh hợp lý chu kỳ mùa vụ, ngành hoàn toàn có thể chủ động ứng phó.
Diện tích gieo cấy dự kiến khoảng 1,94 triệu ha, sản lượng lúa khoảng 1,51 triệu tấn, tăng 2,7%. Năm 2025, xuất khẩu lúa gạo đạt khoảng 7,9 triệu tấn, kim ngạch 4,02 tỷ USD.
Theo Thứ trưởng, nhiệm vụ trọng tâm thời gian tới không chỉ dừng ở sản lượng, mà là nâng cao chất lượng và giá trị gia tăng. Bên cạnh lúa gạo, cây ăn quả và cây công nghiệp tiếp tục là trụ cột, với kim ngạch năm 2025 đạt trên 8,8 tỷ USD, tăng 19,4%.
Riêng tại Đồng bằng sông Cửu Long, định hướng phát triển sản xuất tiếp tục bám sát tinh thần Nghị quyết 120 theo hướng “thuận Thiên”, với thứ tự ưu tiên: thủy sản – cây ăn quả – lúa gạo.
Tổng sản lượng lúa cả nước đạt khoảng 43,5 triệu tấn, bảo đảm vững chắc an ninh lương thực, trong đó: tiêu dùng trực tiếp hơn 14 triệu tấn; chế biến khoảng 9 triệu tấn; chăn nuôi khoảng 3,4 triệu tấn; làm giống khoảng 1 triệu tấn; dự trữ trên 3,3 triệu tấn.
Trọng tâm điều hành là tối ưu hóa cơ cấu sản xuất, không trông chờ vào các đột biến bất thường. Với các giống lúa chất lượng cao như ST25, cần đánh giá kỹ điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu và quy trình canh tác ở từng vùng sinh thái để phát huy tối đa giá trị thương hiệu.
Chăn nuôi, thủy sản và lâm nghiệp tiếp tục tái cơ cấu
Trong cơ cấu ngành, chăn nuôi tiếp tục là một cực tăng trưởng quan trọng, chiếm khoảng 25–26% giá trị sản xuất. Năm 2025, dù chịu tác động nặng nề của dịch tả lợn châu Phi và thiên tai, làm thiệt hại hơn 2 triệu con, toàn ngành vẫn đạt 8,68 triệu tấn thịt các loại; 1,3 triệu tấn sữa; 21,4 tỷ quả trứng.
Đàn lợn hiện đạt khoảng 31 triệu con, tăng 2,7%. Giá lợn hơi dao động từ 65.000–70.000 đồng/kg, được đánh giá là mức hợp lý và bền vững. “Giá tăng quá cao sẽ gây hệ lụy, giảm quá sâu thì người chăn nuôi không trụ được, do đó vai trò điều tiết của Nhà nước là rất cần thiết”, Thứ trưởng nhấn mạnh.
Về thủy sản, sản lượng năm 2025 đạt khoảng 6,59 triệu tấn, tăng 1,2%. Ngành tiếp tục tái cơ cấu theo hướng giảm khai thác, tăng nuôi trồng, đặc biệt là nuôi biển, gắn với quy hoạch hạ tầng và khung pháp lý liên quan. Cá tra và rô phi tiếp tục là các mặt hàng xuất khẩu chủ lực.
Khai thác thủy sản được định hướng giảm xuống khoảng 2,8 triệu tấn, đồng thời giám sát chặt chẽ đội tàu khoảng 79.000 chiếc, chuẩn bị cho đợt thanh tra EC lần thứ 5.
Đối với lâm nghiệp, Thứ trưởng lưu ý cần rà soát lại công tác thống kê, nhất là với gỗ nhỏ và củi. Nếu tính đúng, sản lượng phải trên 2 triệu m³, thay vì 1,2 triệu m³ như một số báo cáo. Công tác này cần phối hợp chặt chẽ với Bộ Tài chính và Tổng cục Thống kê để tránh chênh lệch số liệu.
Thứ trưởng Phùng Đức Tiến nhấn mạnh, tất cả các số liệu cần được chốt theo công bố chính thức, tránh phát ngôn sớm gây rủi ro.
Báo chí – cầu nối giữa thực tiễn và quản lý
Bước sang năm 2026, ngành nông nghiệp và môi trường tập trung vào các nhóm giải pháp trọng tâm như: hoàn thiện thể chế phù hợp mô hình chính quyền hai cấp; sắp xếp tổ chức bộ máy tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả sau hợp nhất; đẩy mạnh chuyển đổi số, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo; cơ cấu lại ngành theo hướng hữu cơ, tuần hoàn, giảm phát thải; phát triển thị trường tiêu thụ nông, lâm, thủy sản; quản lý tài nguyên, ứng phó biến đổi khí hậu; xây dựng nông thôn mới; phát triển hạ tầng, logistics, đặc biệt tại Đồng bằng sông Cửu Long; nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và hội nhập quốc tế.
Kết luận họp báo, Thứ trưởng Phùng Đức Tiến bày tỏ sự trân trọng trước sự đồng hành của các cơ quan báo chí. “Báo chí luôn có mặt ở những nơi khó khăn nhất, từ vùng bão lũ, miền núi đến đồng ruộng, qua đó giúp cơ quan quản lý nắm bắt kịp thời thực tiễn và xử lý hiệu quả”, ông nhấn mạnh.
Nhân dịp chuẩn bị đón Xuân Bính Ngọ, Thứ trưởng thay mặt lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường gửi lời chúc sức khỏe, hạnh phúc và thành công tới đội ngũ những người làm báo, đồng thời mong muốn tiếp tục nhận được sự đồng hành trong sự nghiệp phát triển nông nghiệp và môi trường của đất nước.
