Phóng viên: Thưa ông Vương Xuân Nguyên, khi trí tuệ nhân tạo trở thành xương sống của chiến lược vận hành, ông đánh giá thế nào về ngưỡng cửa chuyển đổi từ công cụ hỗ trợ sang mô hình tự chủ của doanh nghiệp tại Việt Nam?
Nhà báo Vương Xuân Nguyên: Chúng ta đang đứng trước bước ngoặt lớn về năng suất. Nếu trước đây AI chỉ tối ưu hóa các tác vụ đơn lẻ, thì nay mô hình tự chủ đã mở ra khả năng kết nối toàn diện trong hệ sinh thái truyền thông marketing. Đây là xu hướng tất yếu. Tuy nhiên, doanh nghiệp cần tỉnh táo. Sự tự chủ của máy móc phải luôn đặt dưới sự điều phối của con người. Hãy nhìn nhận AI như một trợ lý chiến lược, giải phóng chúng ta khỏi những công việc lặp lại để tập trung vào tư duy sáng tạo tầm cao.
Phóng viên: Nhiều đơn vị lo ngại sự lệ thuộc vào thuật toán dẫn đến nội dung bị đồng nhất, làm mai một bản sắc riêng. Làm sao để cân bằng giữa hiệu suất máy móc và tính nguyên bản của thương hiệu?
Nhà báo Vương Xuân Nguyên: Đây là bài toán mà lãnh đạo doanh nghiệp cần suy ngẫm. Chúng ta cần chiến lược phối hợp hài hòa giữa công nghệ và con người. AI rất giỏi phân tích dữ liệu và dự báo hành vi, nhưng lại hoàn toàn vô cảm trước giá trị văn hóa hay cảm xúc cộng đồng. Giải pháp là phân định rõ vai trò: AI chịu trách nhiệm kỹ thuật, dữ liệu, còn con người giữ vai trò định hướng bản sắc, thẩm định đạo đức và đưa ra các quyết định sáng tạo đột phá. Phải dùng AI để mở rộng khả năng sáng tạo, chứ không phải thu hẹp tư duy vào các thuật toán có sẵn.
Phóng viên: Với đặc thù của lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn mới và sản phẩm OCOP, ông có gợi ý gì để AI hỗ trợ cộng đồng làng nghề vươn xa mà vẫn giữ được hồn cốt dân tộc?
Nhà báo Vương Xuân Nguyên: Đây là hướng đi đầy tiềm năng. Trong nông nghiệp và làng nghề, AI giúp chủ thể OCOP xây dựng câu chuyện sản phẩm bằng cách phân tích dữ liệu thị trường toàn cầu, từ đó điều chỉnh thông điệp truyền thông phù hợp với văn hóa từng khu vực. AI có thể hỗ trợ quảng bá quy trình sản xuất truyền thống qua video thực tế ảo, dự báo nhu cầu để tối ưu nguồn cung. Chúng ta dùng AI để kể chuyện văn hóa, để mỗi sản phẩm nông nghiệp không chỉ là hàng hóa mà là tác phẩm mang hơi thở nông thôn. Khi người tiêu dùng quốc tế hiểu chiều sâu văn hóa sau mỗi sản phẩm, giá trị kinh tế sẽ được nâng cao một cách bền vững.
Phóng viên: Ông có thể phân tích mô hình SWOT của việc ứng dụng AI trong bối cảnh cụ thể tại Việt Nam?
Nhà báo Vương Xuân Nguyên: Về điểm mạnh, AI tăng tốc xử lý dữ liệu, cá nhân hóa trải nghiệm với chi phí hợp lý. Điểm yếu nằm ở sự thiếu hụt dữ liệu sạch và nhân lực điều phối chuyên sâu. Cơ hội của chúng ta là tận dụng làn sóng chuyển đổi số để đưa nông sản, sản phẩm làng nghề ra thế giới. Thách thức lớn nhất nằm ở khung pháp lý bảo mật dữ liệu đang hoàn thiện và rủi ro đạo đức khi AI tạo ra nội dung sai lệch. Giải pháp thiết thực là xây dựng các trung tâm dữ liệu dùng chung, áp dụng quy trình kiểm soát nhân văn và đẩy mạnh ứng dụng AI trong văn hóa truyền thống để tạo khác biệt cạnh tranh bền vững thay vì chỉ chạy đua công nghệ bề nổi.
Phóng viên: Dưới góc độ các quy định pháp luật và thông lệ quốc tế, ông có khuyến nghị gì về quyền riêng tư khi triển khai các hệ thống AI?
Nhà báo Vương Xuân Nguyên: Tuân thủ pháp luật là điều kiện tiên quyết. Tổ chức cần xây dựng khung quản trị nội bộ dựa trên ba nguyên tắc: minh bạch, chủ quyền dữ liệu và đạo đức. Doanh nghiệp phải công khai khi khách hàng tương tác với AI, đồng thời xây dựng hệ thống lưu trữ an toàn, tuân thủ các nghị định về bảo vệ dữ liệu cá nhân tại Việt Nam. Đặc biệt, đạo đức AI phải là ưu tiên hàng đầu, việc thành lập các bộ phận thẩm định nội bộ để rà soát nội dung do AI tạo ra là cần thiết để bảo vệ uy tín thương hiệu.
Phóng viên: Đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ, hợp tác xã nông nghiệp, liệu AI có phải là chiếc đũa thần cho bài toán chi phí?
Nhà báo Vương Xuân Nguyên: AI đòi hỏi đầu tư trí tuệ nhiều hơn tài chính. Thay vì chạy đua hạ tầng đắt đỏ, các đơn vị nên bắt đầu từ chuẩn hóa dữ liệu nội bộ về vùng trồng, quy trình sản xuất, bởi đó chính là nền tảng. Việc đào tạo nhân sự hiện tại trở thành những người có tư duy logic, biết cách ra lệnh cho AI cũng quan trọng không kém. Sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên sẽ tạo ra những khung hướng dẫn chuẩn mực, giúp các đơn vị tránh việc tự mò mẫm trong ma trận công nghệ.
Phóng viên: Để giúp độc giả hoàn thiện lộ trình chuyển đổi số, ông có lời khuyên nào để đánh giá rủi ro kỹ thuật và xây dựng kế hoạch hành động thực tế?
Nhà báo Vương Xuân Nguyên: Trước khi đầu tư, hãy thực hiện bài kiểm tra sức khỏe công nghệ. Nếu dữ liệu rời rạc, AI sẽ chỉ tạo ra sai lầm có hệ thống. Hãy xác định điểm nghẽn kinh doanh lớn nhất thay vì ứng dụng tràn lan. Hãy bắt đầu bằng các dự án thử nghiệm nhỏ nhưng đo lường được kết quả. Bài học thực chứng cho thấy các doanh nghiệp thành công luôn chuẩn bị tâm thế cho nhân sự, xem AI là công cụ để tự nâng cấp bản thân thay vì là mối đe dọa. Hãy xây dựng kế hoạch theo từng giai đoạn: thử nghiệm, đánh giá rủi ro, tối ưu hóa quy trình, cuối cùng mới là mở rộng. Công nghệ là phương tiện, mục tiêu cuối cùng vẫn là sự tiện lợi cho khách hàng và sự minh bạch trong hoạt động kinh doanh.
Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn ông về những chia sẻ tâm huyết. Hy vọng rằng những đúc kết này sẽ là kim chỉ nam hữu ích cho cộng đồng trên hành trình ứng dụng AI một cách thông minh, trách nhiệm.
