Mâm cỗ Tết miền Bắc – Chuẩn mực và tinh tế
Người miền Bắc coi trọng sự chỉn chu trong mâm cỗ Tết, thường bày theo số bát, số đĩa chẵn để thể hiện sự đầy đủ. Không thể thiếu bánh chưng xanh, giò lụa, giò thủ, thịt gà luộc, canh măng, canh bóng, xôi gấc và dưa hành.
Món thịt đông là nét riêng của Tết miền Bắc, gắn với khí hậu lạnh giá những ngày cuối năm. Thịt chân giò, bì lợn, mộc nhĩ được ninh nhừ rồi để đông lại, ăn kèm dưa hành chua giòn – sự kết hợp vừa ngon miệng, vừa cân bằng vị giác sau những món nhiều đạm.
Mâm cỗ Tết miền Trung – Đậm đà và mộc mạc
Miền Trung với điều kiện tự nhiên khắc nghiệt đã hình thành nên phong cách ẩm thực đậm vị, cay nồng. Mâm cỗ Tết thường có bánh tét, nem chua, tré, dưa món, thịt heo ngâm nước mắm và các loại bánh truyền thống như bánh in, bánh thuẫn, bánh tổ.
Đặc biệt, ở Huế, mâm cỗ Tết mang dấu ấn cung đình với cách bày biện cầu kỳ, màu sắc hài hòa. Thịt heo ngâm nước mắm là món được nhiều gia đình chuẩn bị từ trước Tết vài ngày, vừa bảo quản được lâu vừa giữ trọn vị ngọt tự nhiên.
Mâm cỗ Tết miền Nam – Phóng khoáng và đủ đầy
Người miền Nam chuộng những món ăn dân dã nhưng đậm đà, thể hiện tính cách hào sảng. Món thịt kho hột vịt (thịt kho tàu) gần như có mặt trong mọi gia đình, nấu bằng nước dừa tươi cho màu cánh gián đẹp mắt. Bên cạnh đó là canh khổ qua nhồi thịt, dưa giá, củ kiệu tôm khô, lạp xưởng và bánh tét đủ loại nhân.
Tên gọi các món ăn cũng thể hiện cách người miền Nam gửi gắm lời chúc qua cách chơi chữ: món canh khổ qua mang ý nghĩa mong những khó khăn của năm cũ sớm "qua" đi, mở đầu cho một năm mới thuận lợi hơn.
Mứt Tết và trà – Nét thanh tao ngày xuân
Bên cạnh mâm cỗ, khay mứt Tết là thứ không thể thiếu để tiếp khách. Mứt gừng, mứt dừa, mứt bí, mứt sen, ô mai… mỗi loại một màu sắc, một hương vị. Khách đến nhà chúc Tết được mời chén trà nóng và vài miếng mứt, câu chuyện đầu năm vì thế mà thêm ấm áp, thân tình.
Tết – thời điểm để chiêm nghiệm
Những ngày Tết thong thả cũng là lúc nhiều người dành thời gian nhìn lại bản thân và tìm hiểu những nét văn hóa truyền thống. Tử vi là một trong những bộ môn tri thức cổ của phương Đông, được xây dựng trên nền tảng triết lý Âm Dương, Ngũ Hành và Can Chi. Ngày nay, nhiều bạn trẻ quan tâm đến Tử vi như một chủ đề văn hóa – lịch sử, tương tự cách người ta tìm hiểu về lịch âm hay các tác phẩm Hán Nôm.
Trong hệ thống ấy, lá số tử vi là một sơ đồ được lập từ ngày giờ sinh, chia thành 12 cung tương ứng với các mặt của đời sống như bản thân, gia đình, công việc, tài chính và các mối quan hệ. Cách phân chia này cho thấy quan niệm của người xưa về con người như một tổng thể gắn bó với gia đình và xã hội. Với góc nhìn hiện đại, lá số có thể được xem như một gợi ý để tự suy ngẫm, còn tương lai vẫn do sự cố gắng của mỗi người quyết định.
Để tiếp cận chủ đề này theo cách dễ hiểu, độc giả có thể tham khảo Thiên Mệnh Đồ – nền tảng số hóa tri thức Tử vi Việt Nam dựa trên bộ sách của cụ Vân Đằng Thái Thứ Lang. Thiên Mệnh Đồ ứng dụng công nghệ AI để diễn giải các khái niệm cổ bằng ngôn ngữ hiện đại, giúp người trẻ tìm hiểu một nét văn hóa xưa một cách gần gũi.
Giữ hương vị Tết trong nhịp sống hiện đại
Ngày nay, nhiều gia đình chọn đặt cỗ sẵn hoặc mua bánh chưng thay vì tự gói. Dù vậy, việc cả nhà cùng vào bếp chuẩn bị một vài món truyền thống vẫn là cách tuyệt vời để truyền lại cho con trẻ những ký ức đẹp về Tết.
Ẩm thực ngày Tết của ba miền tuy khác nhau về hương vị nhưng chung một tinh thần: sự trân trọng tổ tiên, niềm vui sum họp và mong ước về một năm mới đủ đầy. Mỗi món ăn trên mâm cỗ là một câu chuyện văn hóa, đáng được gìn giữ và trao truyền.
