Thực tế cho thấy, chi phí phân bón thường chiếm tỷ trọng từ 30% đến 50% trong giá thành sản xuất nông nghiệp, khiến mọi sự rung lắc về giá đều tác động tức thì đến biên lợi nhuận của người trồng trọt. Sự gia tăng giá nguyên liệu đầu vào và chi phí năng lượng đã đẩy giá phân bón trong những năm gần đây duy trì ở mức cao, tạo ra một nghịch lý: năng suất cây trồng có thể tăng nhưng hiệu quả kinh tế thực tế của người dân lại sụt giảm. Điều này đòi hỏi một tư duy quản trị nguồn cung khác biệt, chuyển từ thế bị động ứng phó sang chủ động điều tiết thông qua việc tối ưu hóa năng lực sản xuất của các nhà máy phân bón trong nước và kiểm soát chặt chẽ các kênh phân phối trung gian để cắt giảm chi phí không cần thiết.
Tuy nhiên, giải pháp căn cơ không chỉ nằm ở việc bình ổn giá mà còn phải thay đổi phương thức sử dụng vật tư trong canh tác. Một thông điệp rõ ràng cần được lan tỏa là việc chuyển dịch mạnh mẽ sang nông nghiệp hữu cơ và sử dụng phân bón thông minh, tiết kiệm. Việc lạm dụng phân bón vô cơ không chỉ làm tăng chi phí sản xuất mà còn gây hệ lụy lâu dài cho độ phì nhiêu của đất và chất lượng nông sản xuất khẩu. Các giải pháp thay thế như phân bón sinh học, tận dụng phế phụ phẩm nông nghiệp tại chỗ cần được coi là chiến lược ưu tiên để giảm bớt gánh nặng tài chính, đồng thời đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe về kinh tế tuần hoàn mà thị trường quốc tế đang hướng tới.
Để thực sự làm chủ "đầu vào" của nền nông nghiệp, sự phối hợp giữa các doanh nghiệp sản xuất phân bón và các cơ quan quản lý cần được thắt chặt hơn thông qua các cơ chế dự trữ chiến lược và ổn định thị trường nội địa. Việc minh bạch hóa thông tin về giá thành, nguồn cung và tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra chất lượng vật tư nông nghiệp sẽ giúp loại bỏ những tác động tiêu cực từ việc đầu cơ, tích trữ. Chỉ khi nguồn cung phân bón được bảo đảm ổn định với mức giá phù hợp, người nông dân mới có thể tự tin đầu tư tái sản xuất, biến áp lực từ chi phí thành động lực để đổi mới công nghệ canh tác, hướng tới một nền nông nghiệp hiện đại, bền vững và chuyên nghiệp cao.
