Người bệnh N.V.H.K. (17 tuổi, ngụ phường Thới An, TP.HCM) gặp tai nạn khi sử dụng máy cưa trong ngày đầu tiên làm thợ mộc. Theo chia sẻ của người bệnh, do chưa được hướng dẫn đầy đủ về cách vận hành thiết bị cũng như các quy tắc an toàn lao động, anh bị máy cưa gây chấn thương bàn tay phải trong quá trình làm việc.
Sau tai nạn, người bệnh được đưa đến một cơ sở y tế gần hiện trường. Tuy nhiên, do vết thương bên ngoài không lớn nên mức độ nghiêm trọng của chấn thương chưa được nhận diện đầy đủ. Gần ba giờ sau, người bệnh được chuyển đến Bệnh viện Nhân dân Gia Định.
Qua thăm khám, các bác sĩ Khoa Chấn thương Chỉnh hình xác định các ngón 3, 4 và 5 của bàn tay phải đã mất hoàn toàn tưới máu. Nhận định đây là tình trạng cấp cứu vi phẫu khẩn cấp, ê-kíp phẫu thuật bàn tay lập tức đưa người bệnh vào phòng mổ.
Kết quả thám sát cho thấy động mạch nuôi của cả ba ngón tay đều bị đứt hoàn toàn. Đáng chú ý, cơ chế chấn thương do máy cưa khiến các cấu trúc quanh vùng tổn thương bị dập nghiền nặng, nhiều đoạn động mạch hư hại, không thể nối trực tiếp như các trường hợp đứt sắc gọn.
ThS.BS Lê Văn Dương, Khoa Chấn thương Chỉnh hình, cho biết thách thức lớn nhất không phải tìm vị trí động mạch bị đứt mà là xác định chính xác phần mạch máu còn khả năng sống để cắt bỏ toàn bộ đoạn đã dập nát. Sau đó, ê-kíp sử dụng các đoạn tĩnh mạch lấy từ mu bàn tay để ghép thay thế, tái lập tuần hoàn cho cả ba ngón.
Ca phẫu thuật kéo dài gần 10 giờ liên tục dưới kính lúp phẫu thuật và kính hiển vi vi phẫu. Các bác sĩ bóc tách từng cấu trúc còn lành, nhận diện những đầu mạch máu có đường kính dưới 1 mm rồi nối bằng chỉ vi phẫu 9/0. Đây là kỹ thuật đòi hỏi độ chính xác rất cao vì chỉ một sai lệch nhỏ cũng có thể làm thất bại quá trình tái thông mạch.
Do thời gian thiếu máu đã kéo dài nhiều giờ, mục tiêu ưu tiên của cuộc mổ là khôi phục tuần hoàn để giữ lại các ngón tay. Việc phục hồi thần kinh và gân gấp được lên kế hoạch thực hiện ở giai đoạn sau, khi phần mềm ổn định.
Sau phẫu thuật, người bệnh được theo dõi tình trạng tưới máu các ngón tay từng giờ. Sau 48 giờ, cả ba ngón đều duy trì tuần hoàn tốt. Hai tuần sau, các ngón tay sống hoàn toàn, vượt qua giai đoạn nguy cơ cao của phẫu thuật tái thông mạch. Theo kế hoạch điều trị, người bệnh sẽ tiếp tục được phẫu thuật phục hồi gân gấp và các cấu trúc chức năng, kết hợp tập vật lý trị liệu để cải thiện khả năng cầm nắm và vận động bàn tay.
Theo các bác sĩ, trường hợp này cho thấy kích thước vết thương không phản ánh đầy đủ mức độ tổn thương. Dù vết cắt ngoài da chỉ dài khoảng 1,5 cm, bên dưới là tình trạng đứt hoàn toàn động mạch nuôi ba ngón tay cùng tổn thương dập nát nhiều cấu trúc quan trọng.
BS.CKII Nguyễn Lê Minh Thống, Phó Trưởng khoa Điều hành Khoa Chấn thương Chỉnh hình, cho biết tai nạn do sử dụng máy cưa không đúng cách là một trong những nguyên nhân gây chấn thương bàn tay nặng nề nhất hiện nay. Ngoài đứt rách mô mềm, máy cưa còn có thể gây tổn thương động mạch, thần kinh, gân và xương, khiến việc điều trị trở nên phức tạp.
Ông khuyến cáo người lao động cần được đào tạo đầy đủ về an toàn trước khi sử dụng các thiết bị cơ khí tốc độ cao. Khi xảy ra chấn thương bàn tay, đặc biệt do máy cưa hoặc máy cắt, người bệnh cần đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt để được đánh giá chính xác mức độ tổn thương.
Theo các chuyên gia, trong nhiều trường hợp, yếu tố quyết định khả năng giữ lại ngón tay không nằm ở kích thước vết thương mà ở “thời gian vàng” cấp cứu. Mỗi giờ chậm trễ đều có thể làm giảm cơ hội bảo tồn mô và phục hồi chức năng. Thành công của ca phẫu thuật không chỉ giúp giữ lại ba ngón tay cho một nam thanh niên đang ở độ tuổi lao động, mà còn nhấn mạnh vai trò của việc phát hiện sớm tổn thương mạch máu tiềm ẩn và can thiệp vi phẫu kịp thời trong các chấn thương bàn tay phức tạp.
