Tại khu trung tâm nhộn nhịp của Jakarta, ngày càng dễ bắt gặp những chiếc xe điện màu sắc nổi bật mang logo BYD (Trung Quốc) hoặc VinFast (Việt Nam) len lỏi trên các tuyến phố đông đúc.
Đội taxi thuộc VinFast với màu xanh ngọc đặc trưng nhanh chóng thu hút sự chú ý. Sau hơn một năm ra mắt, dịch vụ gọi xe Green SM đã trở thành lựa chọn quen thuộc của cả người dân lẫn du khách khi di chuyển trong thủ đô Jakarta (Indonesia).
"Xe điện chạy rất êm", Suminto, một tài xế ngoài 40 tuổi, chia sẻ sau khi chuyển từ hãng Bluebird sang Green SM cách đây vài tháng. Theo ông, lượng khách từ các khu dân cư cao cấp tăng lên đáng kể nhờ xe mới, sạch và rộng rãi.
Quan trọng hơn cả là giá: một chuyến đi kéo dài khoảng 30 phút có thể rẻ hơn đáng kể so với taxi truyền thống.
-203329.jpg)
Chiến lược cạnh tranh: giá rẻ, trợ cấp giá và mô hình dịch vụ
Các chính sách trợ giá, chiến lược bán phá giá và việc cung cấp những dịch vụ vượt xa hoạt động bán xe đơn thuần đã trở thành "đặc sản" của VinFast trong hành trình mở rộng ra thị trường quốc tế. Tại quê nhà, hãng đang chiếm ưu thế với khoảng 37% thị phần.
Ở Indonesia, VinFast đang đối đầu trực diện với BYD khi cả hai "ông lớn" xe điện châu Á cùng dốc sức giành thị phần tại khu vực vốn lâu nay là "sân nhà" của các thương hiệu ô tô Nhật Bản.
BYD cũng triển khai chiến lược riêng trong mảng taxi điện khi cung cấp xe cho đối thủ của Green SM là Grab. Sự hợp tác này không chỉ giới hạn tại Indonesia mà đã mở rộng sang Malaysia, Philippines, Singapore, Thái Lan và Việt Nam. Trong khi đó, dịch vụ Green SM hiện cũng đang hoạt động tại Việt Nam, Lào và Philippines.
Theo bà Sarina Lesmina - Trưởng bộ phận nghiên cứu thị trường Indonesia tại công ty môi giới chứng khoán CLSA, đây là một hướng đi rất hiệu quả. Bà cho rằng chiến lược này giúp người tiêu dùng lần đầu có cơ hội trải nghiệm xe điện, từ đó tạo sự quen thuộc và thúc đẩy nhu cầu sử dụng trong tương lai.
Đông Nam Á - chiến trường trọng điểm của xe điện châu Á
Dữ liệu từ công ty kiểm toán PwC cho thấy trong 9 tháng đầu năm 2025, BYD và VinFast là hai thương hiệu tăng trưởng nhanh nhất tại 6 thị trường lớn nhất Đông Nam Á, với mức tăng lần lượt là 95% và 90% so với năm trước đó.
Trong giai đoạn này, VinFast đã bán hơn 100.000 xe điện tại Indonesia, Việt Nam, Malaysia, Singapore, Thái Lan và Philippines. BYD xếp sau với khoảng 70.000 xe. Tổng cộng, hai hãng chiếm khoảng 7% trong tổng số 2,4 triệu ô tô được tiêu thụ tại khu vực có dân số khoảng 700 triệu người.
-203336.jpg)
Sự vươn lên mạnh mẽ của hai "tân binh" xe điện đang gây sức ép lớn lên các hãng xe Nhật Bản như Toyota, Honda và Mitsubishi. Thị phần của nhóm này đã giảm xuống còn 59%, mất 10 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm 2023.
Đáng chú ý, Honda dự báo có thể ghi nhận khoản lỗ ròng lên tới 690 tỷ yên (khoảng 4,3 tỷ USD) trong năm tài chính kết thúc ngày 31/3, mức lỗ đầu tiên kể từ khi niêm yết năm 1957. Tổng giám đốc Toshihiro Mibe thừa nhận môi trường cạnh tranh tại ASEAN đang trở nên khốc liệt hơn trên mọi phương diện, chủ yếu do sự trỗi dậy mạnh mẽ của các hãng xe mới nổi.
Ở góc nhìn khác, ông Liu Xueliang - phụ trách kinh doanh khu vực châu Á - Thái Bình Dương của BYD - cho rằng người tiêu dùng Đông Nam Á có xu hướng cởi mở hơn với các ý tưởng mới và sẵn sàng thử nghiệm công nghệ tiên tiến.
Trong bối cảnh tầng lớp trung lưu gia tăng nhanh và dư địa phát triển còn lớn, Đông Nam Á đang trở thành thị trường trọng điểm đối với BYD. Điều này càng có ý nghĩa khi đà tăng trưởng của hãng tại Trung Quốc đang chững lại, với doanh số giảm liên tiếp trong 6 tháng kể từ tháng 9 năm ngoái do nhu cầu nội địa suy yếu.
Ông Ming Hsun Lee, phụ trách nghiên cứu ngành ô tô và công nghiệp Trung Quốc tại BofA Global Research, nhận định rằng cạnh tranh tại thị trường nội địa Trung Quốc đang trở nên khốc liệt chưa từng có, trong khi một số chính sách trợ cấp của chính phủ đã bị cắt giảm trong năm nay. Bên cạnh đó, chi phí đầu vào - từ pin, chip nhớ cho đến các kim loại quan trọng - đều gia tăng, tạo thêm áp lực lớn lên các nhà sản xuất ô tô.
Ông cho biết thêm, biên lợi nhuận của toàn ngành ô tô Trung Quốc đang bị thu hẹp, khiến việc mở rộng ra thị trường quốc tế trở thành ưu tiên ngày càng cấp thiết đối với các doanh nghiệp trong ngành.
Ở góc nhìn khác, ông Li Chengdong - nhà sáng lập công ty tư vấn thương mại điện tử Haitun có trụ sở tại Bắc Kinh - cho rằng Đông Nam Á là khu vực hội tụ nhiều yếu tố thuận lợi như tăng trưởng kinh tế nhanh, dân số đông và tầng lớp trung lưu đang mở rộng. Không chỉ vậy, thị trường này cũng được đánh giá là "dễ thở" hơn về cạnh tranh, khi các hãng xe Nhật Bản vẫn là đối thủ chính.
Trong khi BYD phải đối mặt với áp lực lớn ngay tại sân nhà, thì VinFast lại đang giữ vị thế dẫn đầu tại thị trường Việt Nam - nơi vẫn đóng góp phần lớn doanh thu cho hãng trong quá trình từng bước xây dựng tên tuổi ở nước ngoài.
-203443.jpg)
Tuy nhiên, theo bà Sarina Lesmina, mức độ phổ biến của xe VinFast trên thị trường quốc tế vẫn chưa thể so sánh với BYD, chủ yếu do khác biệt về nhận diện thương hiệu. Bà cho rằng BYD đã sớm tạo dựng hình ảnh như một công ty công nghệ cao với thiết kế hiện đại và "hợp xu hướng", qua đó chiếm được lợi thế ban đầu.
Để cải thiện vị thế, VinFast không chỉ triển khai đội xe taxi điện tại Indonesia mà còn tham gia vào các dự án hạ tầng địa phương, như xây dựng nút giao đường cao tốc tại Tây Java. Đây là một phần trong chiến lược đầu tư khoảng 1 tỷ USD của hãng tại Indonesia, bao gồm sản xuất, phân phối, dịch vụ hậu mãi và phát triển mạng lưới trạm sạc.
Thách thức tại thị trường Ấn Độ
Dù vậy, việc chinh phục thị trường Ấn Độ - một trong những thị trường ô tô lớn nhất thế giới - lại không hề dễ dàng. Dù VinFast đưa ra mức giá khá cạnh tranh, khởi điểm từ 1,72 triệu rupee (khoảng 18.400 USD), thấp hơn đáng kể so với mẫu xe rẻ nhất của BYD ở mức 2,49 triệu rupee, nhưng doanh số vẫn chưa như kỳ vọng.
Sau khi chính thức gia nhập thị trường vào tháng 9, VinFast chỉ bán được 1.195 xe trong ba tháng từ tháng 12 đến tháng 2. Trong khi đó, BYD - dù đã có mặt hơn ba năm - cũng chỉ tiêu thụ 774 xe trong cùng giai đoạn, theo số liệu từ Hiệp hội các đại lý ô tô Ấn Độ.
Nguyên nhân chủ yếu đến từ nhiều rào cản: mạng lưới trạm sạc còn hạn chế, lo ngại về giá trị bán lại, cũng như sức mạnh của các thương hiệu lâu đời như Maruti Suzuki.
Bên cạnh đó, tâm lý dè dặt của người tiêu dùng đối với xe điện vẫn còn rõ rệt khi loại xe này chỉ chiếm khoảng 3,5% tổng doanh số tại Ấn Độ trong tháng 2. Riêng BYD còn gặp thêm khó khăn do các quy định giám sát chặt chẽ đối với dòng vốn đầu tư từ Trung Quốc.
Tuy nhiên, VinFast vẫn cho thấy tham vọng dài hạn khi đã xây dựng một nhà máy tại bang Tamil Nadu (miền nam Ấn Độ) với công suất 50.000 xe mỗi năm, và có kế hoạch nâng lên 150.000 xe.
Không dừng lại ở đó, hãng còn đề xuất đầu tư tới 3 tỷ USD tại bang Telangana để phát triển dịch vụ taxi điện cùng một hệ sinh thái rộng lớn, bao gồm đô thị thông minh, bệnh viện, trường học và thậm chí cả sở thú.
Khác biệt trong chiến lược của VinFast và BYD
Ở quy mô khu vực, VinFast đã có nhà máy tại Indonesia, trong khi BYD mở nhà máy 100% vốn nước ngoài đầu tiên tại Thái Lan vào năm 2024 và dự kiến tiếp tục xây dựng cơ sở sản xuất mới tại Indonesia trong năm nay. Ngoài ra, hãng xe Trung Quốc cũng đang vận hành dây chuyền lắp ráp tại Ấn Độ và xây dựng thêm một cơ sở khác tại Campuchia.
-203528.jpg)
Về chiến lược sản phẩm, VinFast đã chuyển hướng hoàn toàn sang xe thuần điện từ cuối năm 2022, sau khi dừng sản xuất xe động cơ đốt trong. Tuy nhiên, tốc độ phổ cập xe điện đang chậm lại khi nhiều người tiêu dùng chuyển sang các dòng xe hybrid hoặc plug-in hybrid - được xem là giải pháp linh hoạt và thực tế hơn trong điều kiện hạ tầng hiện nay.
VinFast cho biết trong cuộc họp công bố kết quả kinh doanh gần đây rằng hãng đang cân nhắc bổ sung động cơ cỡ nhỏ vào các mẫu xe, qua đó phát triển dòng xe hybrid nhằm đa dạng hóa danh mục sản phẩm.
Bên cạnh đó, hãng cũng hướng tầm nhìn sang thị trường Mỹ - nơi yếu tố địa chính trị có thể tạo ra những cơ hội mà các đối thủ như BYD khó tiếp cận. Doanh nghiệp niêm yết trên sàn Nasdaq này cho biết sẽ tái khởi động dự án nhà máy trị giá 2 tỷ USD tại bang North Carolina vào năm 2026, sau thời gian trì hoãn. Nhà máy dự kiến có công suất 150.000 xe mỗi năm và đặt mục tiêu đi vào vận hành từ năm 2028.
VinFast ghi nhận khoản lỗ ròng tăng thêm 26% trong năm 2025, lên mức kỷ lục 3,87 tỷ USD do chi phí vận hành leo thang. Tính trong ba năm gần nhất, tổng số lỗ lũy kế của hãng đã chạm mốc khoảng 9 tỷ USD.
Nhà sản xuất ô tô Việt Nam được thành lập năm 2017 bởi tỷ phú Phạm Nhật Vượng. Ông là Chủ tịch tập đoàn Vingroup, với hệ sinh thái trải dài từ bất động sản, bán lẻ đến giáo dục. Ông Vượng từng tuyên bố sẵn sàng tiếp tục rót vốn cho VinFast cho đến khi không còn khả năng tài chính.
VinFast đặt mục tiêu đưa khoảng 20 - 30% tổng lượng xe bàn giao trong năm nay đến từ các thị trường quốc tế. Với kế hoạch đạt doanh số toàn cầu 300.000 xe vào năm 2026, điều này đồng nghĩa hãng kỳ vọng bán ra từ 60.000 - 90.000 xe ở nước ngoài, gấp ít nhất ba lần so với con số 21.820 xe ghi nhận trong năm 2025.
Trong khi đó, BYD sở hữu nền tảng tài chính vững chắc hơn. Tính đến quý III/2025, hãng nắm giữ khoảng 102 tỷ nhân dân tệ (tương đương 15 tỷ USD) tiền mặt, đồng thời thu về trung bình khoảng 7.000 nhân dân tệ lợi nhuận trên mỗi chiếc xe bán ra.
Các nhà phân tích tại công ty chứng khoán China Merchants Bank International dự báo lợi nhuận ròng của BYD có thể tăng khoảng 30% trong năm nay, nhờ chất lượng tài sản tốt và chiến lược kiểm soát chi phí thận trọng.
Ông Ming Hsun Lee cho rằng một lợi thế lớn khác của BYD nằm ở công nghệ hybrid sạc điện (plug-in hybrid) đã phát triển ở mức độ hoàn thiện cao. Công nghệ này giúp giảm đáng kể nỗi lo về quãng đường di chuyển của người dùng, bởi họ vẫn có thể tiếp nhiên liệu bằng xăng khi cần - đặc biệt phù hợp với các thị trường ngoài Trung Quốc, nơi hạ tầng sạc chưa đồng bộ.
Ông dự báo BYD sẽ sớm gia tăng tỷ trọng các mẫu xe plug-in hybrid trong danh mục sản phẩm tại các thị trường mới nổi, bao gồm Đông Nam Á. Nguyên nhân là quá trình cấp phép cho dòng xe này, vốn thường kéo dài hơn so với xe thuần điện, đang dần hoàn tất trong năm nay. Theo ông, BYD đang từng bước tích lũy nền tảng để bứt tốc mạnh mẽ trong thời gian tới.
Cả hai doanh nghiệp đều đang hưởng lợi từ xu hướng giá xăng dầu tăng mạnh, một phần do căng thẳng địa chính trị liên quan đến xung đột tại Iran. Trước bối cảnh đó, VinFast đã triển khai các chương trình ưu đãi tại nhiều thị trường như Ấn Độ, Indonesia, Việt Nam và Philippines nhằm khuyến khích người dùng chuyển đổi từ xe động cơ đốt trong sang xe điện.
