Zona thần kinh là bệnh lý do virus Varicella Zoster tái hoạt sau nhiều năm tồn tại tiềm ẩn trong cơ thể người từng mắc thủy đậu. Bệnh thường biểu hiện bằng đau rát dữ dội kèm tổn thương da dạng mụn nước, mọc thành chùm dọc theo đường đi của dây thần kinh. Dù không bùng phát thành dịch lớn, zona thần kinh vẫn có thể gây nhiều biến chứng nguy hiểm như đau thần kinh kéo dài, liệt mặt, mù lòa, viêm phổi, viêm gan, viêm não – màng não, thậm chí đột quỵ.
BS.CKI Văn Thị Xuân Quỳnh, khoa Nội Tổng quát, Bệnh viện Đa khoa Xuyên Á, cho biết zona thần kinh thường gặp ở người cao tuổi, đặc biệt là những người có bệnh lý nền mạn tính hoặc suy giảm miễn dịch. Việc phát hiện sớm và điều trị trong “thời gian vàng” đóng vai trò quan trọng trong việc giảm đau, hạn chế biến chứng và rút ngắn thời gian hồi phục.
“Người dân, nhất là người lớn tuổi, khi xuất hiện cảm giác đau rát một bên cơ thể, kèm tổn thương da dạng mụn nước, cần đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt, lý tưởng là trong vòng 72 giờ kể từ khi khởi phát triệu chứng. Người bệnh không nên tự ý bôi thuốc dân gian hay điều trị tại nhà vì có thể làm chậm trễ quá trình điều trị”, bác sĩ Quỳnh khuyến cáo.
Theo các bác sĩ, nếu không được điều trị kịp thời, zona thần kinh có thể dẫn đến nhiều biến chứng nghiêm trọng như đau sau zona kéo dài nhiều tháng, thậm chí nhiều năm; rối loạn tiểu tiện mạn tính do tổn thương thần kinh thực vật; bội nhiễm vi khuẩn tại vùng tổn thương; lan rộng tổn thương da ở người cao tuổi; đặc biệt nguy hiểm ở bệnh nhân suy giảm miễn dịch với nguy cơ zona lan tỏa, viêm não – màng não, viêm tủy và liệt.
Thực tế, Bệnh viện Đa khoa Xuyên Á vừa điều trị thành công cho bà L.T.C (71 tuổi, ngụ Tây Ninh) mắc zona thần kinh biến chứng nặng. Trước khi nhập viện, bệnh nhân sốt cao kéo dài bốn ngày, vùng da một bên âm hộ xuất hiện bóng nước thành chùm, sau đó lan đến vùng mông gây đau rát dữ dội. Cơn đau tăng dần khiến bà mệt mỏi, ăn uống kém, sinh hoạt bị đảo lộn, thậm chí không thể tự đi tiểu do bí tiểu cấp.
Qua thăm khám và xét nghiệm, các bác sĩ xác định bệnh nhân mắc zona thần kinh vùng cùng (sacral herpes zoster), dương tính với virus Varicella Zoster, kèm biến chứng bí tiểu cấp. Đáng chú ý, bà C. có nhiều bệnh lý nền như tăng huyết áp, đái tháo đường, hội chứng Cushing, làm tăng nguy cơ biến chứng và khiến việc điều trị phức tạp hơn.
Các bác sĩ đã xây dựng phác đồ điều trị toàn diện, kiểm soát chặt chẽ bệnh lý nền, sử dụng thuốc kháng virus acyclovir truyền tĩnh mạch, kết hợp thuốc giảm đau thần kinh, chăm sóc tổn thương da và phòng ngừa bội nhiễm. Tình trạng bí tiểu được xử trí bằng đặt sonde tiểu tạm thời và theo dõi phục hồi chức năng bàng quang.
Theo bác sĩ Quỳnh, zona thần kinh ở vùng sinh dục – cùng là thể bệnh dễ bị chẩn đoán nhầm với các bệnh phụ khoa hoặc tiết niệu nếu không thăm khám kỹ. Ngoài điều trị chuyên môn, việc hỗ trợ tâm lý cho người bệnh cũng rất quan trọng do vị trí tổn thương nhạy cảm và cảm giác đau kéo dài.
Sau một tuần điều trị tích cực, bệnh nhân hết sốt, các bóng nước khô dần, cơn đau giảm rõ rệt, chức năng tiểu tiện phục hồi. Bà được rút sonde tiểu, tinh thần ổn định và có thể trở lại sinh hoạt bình thường. Sau xuất viện, bệnh nhân được hẹn tái khám định kỳ và tư vấn tiêm vắc xin phòng zona thần kinh nhằm giảm nguy cơ tái phát.
Các chuyên gia y tế khuyến cáo người cao tuổi và người có hệ miễn dịch suy giảm nên chủ động phòng ngừa zona thần kinh bằng cách tiêm vắc xin, kiểm soát tốt bệnh lý nền, duy trì lối sống lành mạnh, tránh stress và suy kiệt. Chủ động phòng bệnh được xem là giải pháp hiệu quả giúp bảo vệ sức khỏe lâu dài và giảm gánh nặng biến chứng do zona thần kinh gây ra.
