Tại Hội thảo “Nông nghiệp thông minh thích ứng với biến đổi Khí hậu” diễn ra ngày 24/6, các chuyên gia, nhà quản lý và doanh nghiệp đã cùng thảo luận về những giải pháp thúc đẩy chuyển đổi xanh trong nông nghiệp, ứng dụng công nghệ số và xây dựng các mô hình sản xuất thích ứng với biến đổi khí hậu.
Sự kiện do tổ chức Action on Poverty (AOP), Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Hệ thống Nông nghiệp (CASRAD), Công ty Avalve và các đối tác phối hợp thực hiện.
PGS.TS Đào Thế Anh, Chủ tịch Hội Khoa học Phát triển Nông thôn Việt Nam (PHANO) phát biểu tại Hội thảo. Ảnh: PHANO.
Theo các chuyên gia, sau nhiều năm tăng trưởng dựa vào mở rộng sản xuất và khai thác tài nguyên, nông nghiệp Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức như suy thoái đất, áp lực nguồn nước, suy giảm đa dạng sinh học và phát thải khí nhà kính. Trong khi đó, các hiện tượng thời tiết cực đoan như hạn hán, xâm nhập mặn và dịch bệnh ngày càng tác động mạnh đến sản xuất nông nghiệp.
PGS.TS Đào Thế Anh, Chủ tịch Hội Khoa học Phát triển Nông thôn Việt Nam (PHANO) cho rằng, ngành nông nghiệp hiện phải giải quyết đồng thời ba mục tiêu gồm bảo đảm an ninh lương thực, nâng cao thu nhập cho người dân và giảm tác động đến môi trường. Điều này đòi hỏi quá trình chuyển đổi từ sản xuất truyền thống sang nông nghiệp sinh thái, tuần hoàn và ứng dụng công nghệ cao.
Theo ông Đào Thế Anh, chuyển đổi xanh không chỉ dừng ở việc giảm sử dụng vật tư nông nghiệp hay phát triển sản phẩm hữu cơ, mà cần tổ chức lại toàn bộ hệ thống sản xuất theo hướng sử dụng hiệu quả tài nguyên, nâng cao khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu và tạo ra giá trị gia tăng bền vững.
Mô hình trông dưa chuột thông minh, ứng dụng công nghệ Isreal tại trang trại Terrasol ở Hà Nội. Ảnh: Viết Dũng.
Thực tế cho thấy nhiều mô hình đã mang lại hiệu quả tích cực. Tại An Giang, các hợp tác xã tham gia Đề án phát triển 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp vùng Đồng bằng sông Cửu Long đã áp dụng các biện pháp giảm lượng giống gieo sạ, tưới ngập khô xen kẽ và quản lý dịch hại tổng hợp. Kết quả giúp giảm đáng kể phát thải khí nhà kính, tiết kiệm chi phí sản xuất trong khi vẫn duy trì năng suất.
Tại Hà Nội, mô hình trồng lúa giảm phát thải gắn với tín chỉ carbon đang được triển khai thí điểm ở xã Ứng Hòa. Khi đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế, nông dân có thể tạo thêm nguồn thu từ việc bán tín chỉ carbon. Trong khi đó, mô hình trồng dâu tây công nghệ cao tại xã An Khánh ứng dụng hệ thống tưới tự động, cảm biến môi trường và quản lý dinh dưỡng chính xác, góp phần tiết kiệm nước, giảm chi phí và nâng cao chất lượng sản phẩm.
Bên cạnh các giải pháp sinh thái, công nghệ số được đánh giá là động lực quan trọng thúc đẩy quá trình chuyển đổi. Các ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT), dữ liệu lớn và truy xuất nguồn gốc đang giúp nâng cao hiệu quả quản lý sản xuất, sử dụng tài nguyên hợp lý và đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường ngày càng khắt khe của thị trường quốc tế.
Tuy nhiên, các chuyên gia nhận định công nghệ chỉ phát huy hiệu quả khi được triển khai trong chuỗi giá trị có sự liên kết chặt chẽ giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp. Việc đẩy mạnh chế biến sâu, xây dựng thương hiệu và phát triển thị trường sẽ là yếu tố quyết định để nâng cao năng lực cạnh tranh của nông sản Việt Nam.
Các ý kiến tại hội thảo thống nhất rằng phát triển nông nghiệp sinh thái, thông minh không chỉ là giải pháp ứng phó với biến đổi khí hậu mà còn là hướng đi tất yếu để xây dựng nền nông nghiệp hiện đại, xanh và phát thải thấp trong giai đoạn tới.
