Khả năng vận hành êm ái vốn được xem là ưu điểm của ô tô điện, nhưng cũng tiềm ẩn rủi ro khi phương tiện di chuyển trong khu vực đông người. Đặc biệt ở tốc độ thấp, người đi bộ hoặc người điều khiển xe hai bánh có thể không nghe thấy tiếng xe đang tiến đến.
Để giải quyết vấn đề này, Cục Đăng kiểm Việt Nam đang đề xuất bổ sung quy định về âm thanh cảnh báo trên ô tô điện vào dự thảo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia mới, thay thế QCVN 09:2024/BGTVT.
Theo phương án đang được lấy ý kiến, những mẫu ô tô sử dụng hoàn toàn điện năng từ pin, gồm BEV (Battery Electric Vehicle) và PEV (Pure Electric Vehicle), sẽ thuộc diện phải lắp AVAS (Acoustic Vehicle Alerting System). Đây là hệ thống tạo ra tiếng động nhằm thông báo sự hiện diện của xe tới những người tham gia giao thông xung quanh.
Trong khi đó, các phương tiện sử dụng công nghệ truyền động khác không phải tuân thủ yêu cầu bắt buộc này.
Đề xuất nêu rõ, hệ thống AVAS cần tự phát tín hiệu khi ô tô chạy chậm hơn 20 km/h. Chức năng tương tự cũng được áp dụng trong quá trình lùi xe, ngoại trừ trường hợp phương tiện đã sở hữu hệ thống báo lùi bằng âm thanh độc lập.
Ô tô có thể được bố trí nút bấm hoặc bộ phận điều chỉnh AVAS tại vị trí thuận tiện, giúp tài xế chủ động bật, tắt chức năng cảnh báo bằng âm thanh. Tuy nhiên, mỗi khi phương tiện được khởi động, thiết bị này phải tự động chuyển sang trạng thái hoạt động.
Đề xuất cũng cho phép cường độ tiếng cảnh báo thay đổi theo quá trình vận hành, bao gồm khả năng giảm âm lượng khi xe tăng tốc. Dù vậy, tín hiệu phát ra cần duy trì tính liên tục, đủ để những người tham gia giao thông dễ bị tổn thương, đặc biệt là người đi bộ và người sử dụng xe đạp, nhận biết sự xuất hiện của phương tiện.
Không chỉ vậy, âm thanh từ AVAS còn phải phản ánh được trạng thái chuyển động của ô tô. Điều này được thực hiện thông qua cơ chế tự điều chỉnh độ lớn hoặc đặc trưng âm thanh tương ứng với sự thay đổi vận tốc, giúp người xung quanh nhận biết xe đang tăng tốc hay giảm tốc.
Cũng theo nội dung dự thảo, tín hiệu âm thanh phát ra từ hệ thống AVAS phải có đặc điểm riêng biệt, tránh khiến người tham gia giao thông hiểu nhầm với các loại còi cảnh báo, tín hiệu ưu tiên hoặc những âm thanh không thể hiện chính xác trạng thái hoạt động của ô tô.
Cụ thể, hệ thống AVAS không được sử dụng tiếng còi xe, chuông, còi hú của phương tiện ưu tiên hay các tín hiệu báo động trong tình huống khẩn cấp như cháy nổ, trộm cắp hoặc phát hiện khói.
Những âm thanh phát theo nhịp ngắt quãng, có giai điệu, giả lập tiếng động vật hay côn trùng cũng nằm trong danh sách không được phép. Ngoài ra, tín hiệu cảnh báo phải tránh gây hiểu sai về chủng loại xe, tình trạng di chuyển hoặc chiều chuyển động của phương tiện.
Bên cạnh các yêu cầu về đặc tính âm thanh, dự thảo còn đề cập phương pháp kiểm tra và xác định mức tiếng ồn của AVAS đối với ô tô mới trong quá trình đánh giá an toàn kỹ thuật.
Ngoài ra, dự thảo cũng quy định phương pháp đo âm thanh của hệ thống AVAS khi kiểm tra an toàn kỹ thuật đối với ô tô mới. Nếu xe điện hóa thuộc nhóm M1 (ô tô con) được trang bị AVAS, hệ thống này chỉ phát âm thanh cảnh báo khi xe vận hành hoàn toàn bằng điện.
