Bản lĩnh điều hành giữa "cơn bão" năng lượng toàn cầu
Ngày 10/11 tại Hà Nội, Bộ Công Thương tổ chức Diễn đàn An ninh Năng lượng Quốc gia năm 2026 với chủ đề "Năng lượng tự chủ - Mạch máu của tăng trưởng hai con số" nhằm triển khai Nghị quyết 70-NQ/TW của Bộ Chính trị. Dù chuỗi cung ứng toàn cầu chao đảo do eo biển Hormuz bị phong tỏa và hiện tượng thời tiết cực đoan khiến sản lượng thủy điện sụt giảm 18,5 tỷ kWh, Việt Nam vẫn nằm trong nhóm 13/177 quốc gia duy trì ổn định an ninh năng lượng. Sản lượng điện cả năm ước đạt 356,2 tỷ kWh (tăng 10,3%) nhờ sự vận hành vượt công suất của các nhà máy lọc dầu và các chính sách hỗ trợ giá kịp thời từ Chính phủ.

Góc nhìn chuyên gia và kiến nghị khơi thông nguồn lực từ các "đầu tàu"
Mặc dù đạt kết quả tích cực, tỷ lệ nhập khẩu ròng năng lượng của Việt Nam đã lên tới 43,9% tổng cung năng lượng sơ cấp. Chia sẻ tại phiên thảo luận, TS. Cấn Văn Lực, Thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách của Thủ tướng Chính phủ, chỉ rõ nhu cầu vốn đầu tư năng lượng giai đoạn 2026–2030 lên tới khoảng 77 tỷ USD nhưng dư nợ tín dụng năng lượng tái tạo mới chiếm khoảng 1,5%. Ông kiến nghị cần khẩn trương tháo gỡ các điểm nghẽn về dòng tiền, tín dụng dài hạn và hoàn thiện cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA) để thu hút mạnh mẽ nguồn vốn xã hội hóa.

Đồng quan điểm về áp lực bảo đảm nguồn cung trong giai đoạn tới, đại diện Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) cho biết tập đoàn cần tới 14,23 tỷ USD cho thăm dò, khai thác dầu khí và đề xuất sớm hoàn thiện cơ chế giá khí LNG để phát triển đồng bộ chuỗi khí - điện. Trong khi đó, lãnh đạo Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) thông tin nhu cầu than phục vụ sản xuất điện dự báo tăng vọt lên mức 73–86 triệu tấn vào năm 2030, đòi hỏi phải có cơ chế ký kết hợp đồng nhập khẩu dài hạn nhằm giảm thiểu rủi ro đứt gãy chuỗi cung ứng. Về phía Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), đại diện đơn vị nhấn mạnh sự cần thiết của việc cải cách cơ chế giá điện sát với thị trường, tạo điều kiện nâng cao năng lực tài chính để đầu tư các dự án nguồn và lưới điện truyền tải trọng điểm.
Thiết lập cơ chế giải trình và 5 mũi nhọn hành động
Kết luận diễn đàn, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Việt Sơn khẳng định ngành năng lượng sẽ tập trung thực hiện đồng bộ 5 nhóm nhiệm vụ trọng tâm để phục vụ mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân từ 10%/năm trở lên. Trước hết, toàn ngành sẽ hoàn thiện thể chế thị trường thông qua việc sửa đổi Luật Điện lực và triển khai hiệu quả Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, đồng thời dồn lực tháo gỡ vướng mắc cho các dự án trọng điểm để bảo đảm cung ứng đủ điện cho miền Bắc ngay từ mùa khô 2027. Song song với đó là chiến lược đa dạng hóa nguồn cung dầu, khí, than và từng bước nâng mức dự trữ xăng dầu quốc gia lên 90 ngày nhập ròng nhằm tăng khả năng chống chịu trước các biến động địa chính trị.

Về mặt quản trị nhu cầu và ứng dụng công nghệ, các đơn vị sẽ quyết liệt thực thi Chỉ thị 10/CT-TTg để cắt giảm tối thiểu 3.000 MW công suất đỉnh tại miền Bắc trong năm 2027, kết hợp nhân rộng mô hình điện mặt trời mái nhà tự sản xuất - tự tiêu có pin lưu trữ (BESS) và phát triển nhiên liệu sinh học. Đáng chú ý, điểm mới của diễn đàn năm nay là việc thiết lập cơ chế trách nhiệm giải trình minh bạch. Toàn bộ ý kiến đóng góp tại sự kiện sẽ được hệ thống hóa thành các khuyến nghị chính sách cụ thể, gắn trực tiếp với từng cơ quan chịu trách nhiệm và sẽ được công khai kết quả thực hiện tại Diễn đàn An ninh năng lượng năm 2027.