Hà Nội giải bài toán nguồn lực
Sau 18 năm mở rộng địa giới hành chính, Hà Nội đã hình thành một không gian phát triển rộng lớn. Tuy nhiên, trong bối cảnh mới, Thủ đô đang đối diện với những vấn nạn như ùn tắc giao thông, quá tải hạ tầng, những khu dân cư xuống cấp, những quy hoạch kéo dài nhiều năm chưa thể thực hiện. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết: Hà Nội cần một cuộc chuyển mình mạnh mẽ hơn.
Tại Vĩnh Hưng, những điểm nghẽn hạ tầng kéo dài nhiều năm đang đứng trước cơ hội lột xác nhờ dự án cải tạo, chỉnh trang và tái thiết đô thị Vĩnh Hưng. Việc định hướng giao dự án cho các nhà đầu tư lớn, có tiềm lực vững mạnh và năng lực thực thi đã được kiểm chứng qua các công trình tầm cỡ chính là bảo chứng quan trọng để quy hoạch sớm bước ra đời thực, nâng tầm chất lượng sống cho cư dân hiện hữu.
Thực tiễn tại đây từng để lại bài học đắt giá về quản trị vốn. Những khu nhà ở, công viên sinh thái hàng chục ha từng được kỳ vọng sẽ giúp làm đẹp, làm giàu Vĩnh Hưng nhưng rồi vẫn đắp chiếu "nằm chờ" suốt nhiều năm. Hệ lụy trực tiếp là quỹ đất bị đóng băng, môi trường sống suy giảm và cơ sở hạ tầng ngày càng quá tải. Trong khi đó, ngân sách công khó lòng đáp ứng yêu cầu nguồn vốn cho đại dự án tái thiết đồng bộ. Vì thế, việc huy động nguồn vốn ngoài ngân sách là hướng đi tất yếu, song đòi hỏi cơ chế sàng lọc nghiêm ngặt để chọn lọc đúng những nhà đầu tư có thực lực tài chính và kinh nghiệm triển khai.
Tái cấu trúc toàn diện Vĩnh Hưng, đồng bộ với hạ tầng Thủ đô
Dự án cải tạo, chỉnh trang và tái thiết đô thị Vĩnh Hưng do Công ty TNHH Đầu tư Tập đoàn Mặt Trời (Sun Group) triển khai trên diện tích 447 ha, với tổng mức đầu tư 185.758 tỷ đồng, đánh dấu bước chuyển từ nỗ lực nâng cấp diện mạo đơn lẻ sang tái cấu trúc đồng bộ hệ sinh thái đô thị.
Công tác chỉnh trang đô thị, quản lý trật tự xây dựng, vệ sinh môi trường Vĩnh Hưng được tăng cường; đẩy nhanh dự án mở rộng trục đường Lĩnh Nam là bước đi đầu tiên, nhưng chưa đủ nếu thiếu một hạ tầng đồng bộ. Quy hoạch lần này buộc phải giải quyết cùng lúc các nhu cầu cấp bách: chống ngập úng, bổ sung không gian đỗ xe ngầm và kết nối thuận tiện với giao thông công cộng, đồng thời nâng cao năng lực chịu tải của hạ tầng để sẵn sàng đáp ứng quy mô dân số ngày càng mở rộng.
Song song với giao thông, bài toán sử dụng đất cần được tính toán lại. Diện tích mặt nước cùng những khu đất từng bị lấn chiếm hoặc sử dụng sai mục đích sẽ nhường chỗ cho các công trình vị dân sinh như trường học, trạm y tế, công viên cây xanh, trung tâm thương mại, trung tâm văn hóa, thể thao… Những định hướng này chỉ có thể thành hình khi có một nhà đầu tư đủ uy tín và tiềm lực gánh vác, bảo đảm dự án được hiện thực hóa đúng tiến độ và vận hành bài bản sau khi hoàn thành.
Giữ sinh kế bằng tái định cư tại phường, gắn an cư với tiện ích hiện đại
Thu hồi đất và tái định cư là khâu phức tạp nhất trong quá trình tái thiết đô thị. Tại Vĩnh Hưng, tái định cư tại phường được định hướng nhằm hạn chế xáo trộn đời sống, duy trì sinh kế và bảo đảm người dân trực tiếp thụ hưởng những giá trị mới từ quá trình chỉnh trang đô thị. Điều hiếm có với các dự án tại Hà Nội.
Theo phương án dự kiến, khoảng 7.250 hộ dân (tương đương 20.000 người thuộc diện ảnh hưởng/ trên tổng số gần 80.000 cư dân toàn phường) sẽ được bố trí tái định cư tại phường. Cách tiếp cận này tạo điều kiện để người dân duy trì các mối quan hệ cộng đồng, tiếp cận nơi làm việc, trường học và mạng lưới sinh kế quen thuộc.
Đáng chú ý, định hướng phát triển không gian thương mại, dịch vụ tại khối đế các tòa nhà sẽ tạo cơ hội để các hộ kinh doanh mặt tiền cũ tiếp tục buôn bán tại nơi ở mới.
Song song với nhà ở, quy hoạch hướng tới mô hình đô thị 15 phút, với hệ thống tiện ích đồng bộ: Hạ tầng xã hội tăng khoảng 3,5 lần, từ 23,88 ha lên 83,68 ha, bổ sung trường học, cơ sở y tế, văn hóa – thể thao và dịch vụ cộng đồng.
Không gian cây xanh, công viên và thể dục thể thao đạt khoảng 42,5 ha, tăng khoảng 22 lần; hướng tới bảo đảm cư dân tiếp cận công viên, sân chơi trong bán kính đi bộ 300–500 m.
Giao thông được nâng cấp đồng bộ, với các trục đường rộng 15 m, 21,5 m, 40 m và 60 m; ngõ xóm được cải tạo rộng 7–13,5 m, tăng khả năng tiếp cận của xe cứu hỏa và dịch vụ thiết yếu.
Không gian ngầm và giao thông công cộng được tính toán thông qua hệ thống bãi đỗ xe, tuynel kỹ thuật và định hướng kết nối 4 tuyến metro số 4, 8, 10, 15 theo quy hoạch.
Hạ tầng chống ngập và không gian công cộng được chú trọng, góp phần cải thiện điều kiện sống, giảm áp lực giao thông và tăng khả năng tiếp cận các tiện ích hàng ngày.
Tái thiết đô thị thông qua nguồn vốn tư nhân chỉ đạt được mục tiêu khi có sự kết hợp chặt chẽ giữa năng lực quản trị công minh bạch, chiến lược đầu tư bài bản của doanh nghiệp và sự ủng hộ của cộng đồng cư dân. Cơ chế này là nền tảng để giải quyết triệt để các áp lực hạ tầng tồn đọng, từng bước chuyển hóa Vĩnh Hưng thành một không gian đô thị văn minh, hiện đại và phát triển bền vững.
