Thị trường ô tô nội địa Trung Quốc đang có dấu hiệu chững lại, trong khi cuộc chiến giảm giá kéo dài khiến nhiều nhà sản xuất gần như không thu được lợi nhuận từ mỗi chiếc xe bán ra. Biên lợi nhuận ngày càng thu hẹp, thậm chí một số doanh nghiệp phải chấp nhận bán xe dưới giá thành để duy trì sức cạnh tranh.
Xét về số lượng xe tiêu thụ, ngành công nghiệp ô tô Trung Quốc đang đạt được những thành công đáng kể. Tuy nhiên, hiệu quả kinh doanh lại cho thấy một bức tranh kém khả quan hơn.
Theo bản tin Bloomberg Auto Monitor, lượng ô tô xuất khẩu của Trung Quốc dự kiến đạt khoảng 10 triệu chiếc trong năm nay. Dù vậy, tổng giá trị vốn hóa thị trường của các doanh nghiệp ô tô nước này đã giảm khoảng 270 tỷ USD so với mức đỉnh thiết lập vào cuối năm ngoái.
Con số trên phản ánh sự sụt giảm giá trị thị trường của các doanh nghiệp, chứ không phải khoản lỗ kinh doanh hay doanh thu bị mất. Tuy nhiên, diễn biến này cho thấy một nghịch lý của ngành ô tô Trung Quốc: xuất khẩu liên tục tăng trưởng, nhưng một phần nguyên nhân đến từ sức mua yếu tại thị trường trong nước, buộc các hãng phải đẩy mạnh tìm kiếm khách hàng ở nước ngoài.
Thị trường nội địa chịu sức ép từ cuộc chiến giá
Theo Bloomberg, doanh số bán lẻ ô tô tại Trung Quốc trong tháng 10 tiếp tục giảm, đánh dấu tháng suy giảm thứ 13 liên tiếp. Nguyên nhân chủ yếu đến từ cuộc khủng hoảng bất động sản kéo dài và việc chính phủ thu hẹp các chương trình trợ cấp mua xe.
Trong khi đó, thị trường vẫn có hơn 100 thương hiệu ô tô cùng cạnh tranh để giành khách hàng, nhưng quá trình sáp nhập và tái cơ cấu ngành chưa diễn ra đáng kể.
Áp lực cạnh tranh gay gắt khiến nhiều nhà sản xuất liên tục hạ giá bán, thậm chí chấp nhận thua lỗ trên từng sản phẩm. Hệ quả là tình trạng dư thừa năng lực sản xuất ngày càng nghiêm trọng, khi lượng xe các nhà máy có thể sản xuất vượt xa nhu cầu thực tế.
Ông Edmund Harriss, đại diện Guinness Global Investors, nhận định: "Tại Trung Quốc, các hãng ô tô đang tự triệt hạ lẫn nhau. Còn ở thị trường quốc tế, họ đang đẩy những nhà sản xuất lâu đời vào thế khó".
Các hãng ô tô truyền thống cũng chịu ảnh hưởng
Sức ép từ ngành công nghiệp ô tô Trung Quốc hiện không còn giới hạn trong thị trường nội địa mà đang lan rộng ra toàn cầu, đặc biệt tại châu Âu.
Theo Bloomberg, tổng giá trị vốn hóa của các hãng ô tô niêm yết tại châu Âu đã giảm khoảng 250 tỷ USD so với mức cao nhất ghi nhận trong năm 2024.
Tình hình kinh doanh tại Trung Quốc cũng ngày càng khó khăn đối với các thương hiệu lâu đời. Trong quý III, Mercedes-Benz, Volkswagen và Porsche đều ghi nhận doanh số tại thị trường này giảm hơn 30%.
Trước những thách thức về doanh số và lợi nhuận, Volkswagen đang lên kế hoạch cắt giảm khoảng 100.000 việc làm trên toàn tập đoàn. Các hãng xe khác như BMW, Renault và Jaguar Land Rover cũng phải triển khai những biện pháp tiết giảm chi phí nhằm duy trì hiệu quả hoạt động.
Người tiêu dùng được hưởng lợi, nhưng các hãng xe gặp khó
Sự cạnh tranh ngày càng quyết liệt trong ngành ô tô mang đến cả cơ hội lẫn thách thức cho người tiêu dùng và các nhà sản xuất.
Trao đổi với Bloomberg, ông Tianlei Huang, chuyên gia thuộc Viện Kinh tế Quốc tế Peterson (Peterson Institute for International Economics), cho rằng Trung Quốc đang tạo ra một tiêu chuẩn cạnh tranh mới về tốc độ phát triển sản phẩm và chi phí sản xuất ô tô.
Theo đó, khả năng đưa những mẫu xe mới ra thị trường nhanh hơn với giá bán thấp hơn có thể mang lại lợi ích trực tiếp cho người mua, đồng thời thúc đẩy quá trình phổ cập xe điện trên toàn cầu.
Tuy nhiên, xu hướng này cũng tiềm ẩn nguy cơ khiến biên lợi nhuận thấp trở thành thực trạng kéo dài của toàn ngành. Khi các hãng xe liên tục phải giảm giá để cạnh tranh, việc duy trì khả năng sinh lời sẽ ngày càng khó khăn, ngay cả đối với những doanh nghiệp có quy mô lớn.
Các nhà sản xuất xe điện Trung Quốc cũng đang hướng sự chú ý đến thị trường Mỹ với lợi thế về giá bán. Dù vậy, hiện vẫn chưa có thông tin cụ thể về thời điểm hoặc khả năng những thương hiệu này chính thức gia nhập thị trường Mỹ.
Nhìn chung, sự trỗi dậy của ngành ô tô Trung Quốc đang góp phần thay đổi cuộc chơi trên thị trường toàn cầu. Người tiêu dùng có cơ hội tiếp cận những mẫu xe được phát triển nhanh hơn với mức giá dễ chịu hơn.
Thế nhưng, đằng sau sự tăng trưởng mạnh về sản lượng và xuất khẩu, các doanh nghiệp Trung Quốc vẫn phải đối mặt với bài toán lợi nhuận, trong khi những đối thủ truyền thống ngày càng chịu áp lực thu hẹp hoạt động để thích nghi.