Từ những ngày đầu gian khổ trong kháng chiến cho đến giai đoạn hiện nay, mỗi tiết mục của Nhà hát không chỉ dừng lại ở giá trị giải trí thuần túy mà còn là lời hiệu triệu trái tim, bồi đắp lý tưởng cách mạng cho lớp lớp cán bộ, chiến sĩ. Với sứ mệnh cao cả đó, Nhà hát đã không ngừng tự làm mới mình, kết hợp nhuần nhuyễn giữa truyền thống và hiện đại để tỏa sáng rực rỡ trong bối cảnh văn hóa đa dạng của những năm gần đây.
Mạch nguồn truyền thống và sứ mệnh lịch sử của người nghệ sĩ chiến sĩ
Sự ra đời của Nhà hát Ca múa nhạc Quân đội vào giữa tháng 03 năm 1951 đã đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong tổ chức lực lượng văn nghệ sĩ quân đội. Tiền thân là Tổng đội Văn công Tổng cục Chính trị, đơn vị được hình thành trong khói lửa của cuộc kháng chiến chống thực dân, với nhiệm vụ then chốt là dùng tiếng hát, điệu múa để cổ vũ tinh thần quyết chiến, quyết thắng của quân và dân ta. Từ những đội nhạc binh, đội kịch chiến thắng hay các nhóm nghệ sĩ sáng tác ban đầu, Nhà hát đã nhanh chóng khẳng định vai trò là một binh chủng đặc biệt trên mặt trận tư tưởng.
Nhìn lại chặng đường đã qua, chúng ta thấy rõ một sự gắn kết máu thịt giữa nghệ thuật và đời sống chiến đấu. Các thế hệ nghệ sĩ tiền bối không quản ngại hy sinh, có mặt tại những chiến trường ác liệt nhất từ biên giới phía Bắc đến dải đất miền Trung nắng cháy, hay tận những chiến trường xa xôi tại nước bạn Lào và Campuchia. Chính trong sự tôi luyện của bom đạn, những tác phẩm bất hủ đã ra đời, mang đậm hơi thở của thời đại và ý chí quật cường của dân tộc.
Việc Nhà hát được Đảng và Nhà nước trao tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân vào năm hai nghìn là sự ghi nhận xứng đáng cho những cống hiến thầm lặng nhưng vô cùng vĩ đại của các lớp nghệ sĩ chiến sĩ. Đặc biệt, tác phẩm kịch múa Ngọn lửa Nghệ Tĩnh một biểu tượng của nghệ thuật cách mạng đã vinh dự nhận Giải thưởng Hồ Chí Minh, khẳng định tầm vóc trí tuệ và tài năng của đơn vị trong việc nâng tầm các giá trị lịch sử thành những biểu tượng nghệ thuật bất tử.
Bản lĩnh nghệ thuật chuyên nghiệp và những bứt phá trong bối cảnh hiện nay
Bước vào giai đoạn hiện nay, khi thế giới đang trải qua những biến động sâu sắc và sự bùng nổ của các xu hướng văn hóa đa chiều, Nhà hát Ca múa nhạc Quân đội vẫn giữ vững bản sắc riêng biệt nhưng không ngừng đổi mới để bắt nhịp với hơi thở của thời đại. Đội ngũ cán bộ, nghệ sĩ đã quán triệt sâu sắc các quan điểm của Đảng về xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc. Tính chuyên nghiệp và khoa học trong dàn dựng đã được nâng lên một tầm cao mới, kết hợp nhuần nhuyễn giữa kỹ thuật sân khấu hiện đại với tâm hồn và cốt cách của con người Việt Nam.
Trong những năm gần đây, mặc dù phải đối mặt với những thách thức chưa từng có do đại dịch Covid mười chín gây ra, đơn vị đã thể hiện một bản lĩnh vượt khó đáng kinh ngạc. Khi các sân khấu trực tiếp phải tạm dừng hoạt động để đảm bảo an toàn, Nhà hát đã linh hoạt chuyển hướng sang các hình thức biểu diễn trực tuyến và phối hợp cùng các đài truyền hình lớn để lan tỏa thông điệp tích cực.
Hàng loạt chương trình nghệ thuật chất lượng cao như Xuân quê hương hay các cầu truyền hình kỷ niệm ngày thành lập Đảng đã được thực hiện với sự chỉn chu và trang trọng tuyệt đối. Các con số thống kê cho thấy sự nỗ lực bền bỉ của đơn vị khi tổng số chương trình biểu diễn phục vụ bộ đội và nhân dân trong năm năm qua đã vượt xa chỉ tiêu đề ra, đạt mức tăng trưởng đáng kể so với giai đoạn trước đó. Điều này không chỉ minh chứng cho năng lực quản lý điều hành mà còn thể hiện tinh thần tận hiến của những người nghệ sĩ không quản ngày đêm luyện tập để mang đến những tác phẩm hoàn mỹ nhất.
Tại các hội diễn nghệ thuật chuyên nghiệp về đề tài quốc phòng toàn dân, Nhà hát luôn là đơn vị dẫn đầu với những chương trình mang tính đột phá. Tiêu biểu như chương trình Con đường từ trái tim đã xuất sắc giành huy chương vàng tại liên hoan ca múa nhạc toàn quốc, cùng với đó là hàng loạt giải thưởng cá nhân danh giá dành cho các nghệ sĩ nhân dân và nghệ sĩ ưu tú. Những thành tích này không chỉ là niềm tự hào của riêng đơn vị mà còn góp phần quan trọng vào thành tích chung của toàn ngành văn hóa quân đội, khẳng định vị thế của một trung tâm nghệ thuật hàng đầu, nơi hội tụ những tài năng xuất chúng và tâm huyết với nghề.
Tầm nhìn chiến lược và trách nhiệm lan tỏa giá trị văn hóa bền vững
Đặt ra câu hỏi phản biện về việc làm thế nào để nghệ thuật cách mạng không bị mai một trước sự lấn lướt của các dòng nhạc giải trí thị trường, chúng ta thấy rõ một giải pháp chiến lược mà Nhà hát đã và đang thực hiện: đó là sự phối hợp gia đình chặt chẽ giữa các cơ quan, giữa nghệ thuật chuyên nghiệp và phong trào văn nghệ quần chúng. Nhà hát không chỉ là nơi trình diễn những tác phẩm đỉnh cao mà còn đảm nhận trọng trách hướng dẫn, giúp đỡ các đội tuyên truyền văn hóa tại các đơn vị cơ sở trong toàn quân. Đây chính là cách để nuôi dưỡng mạch nguồn văn hóa từ gốc rễ, giúp mỗi chiến sĩ đều có thể trở thành một người thụ hưởng và sáng tạo văn hóa.
Dấu chân của người nghệ sĩ quân đội trong bối cảnh hiện nay vẫn tiếp tục in đậm trên những vùng đất gian khó nhất. Từ những bản làng vùng sâu vùng xa đến các đồn biên phòng nơi biên thùy, hay những hải trình dài ngày đến với quần đảo Trường Sa và nhà giàn DK một, tiếng hát của các nghệ sĩ đã trở thành liều thuốc tinh thần vô giá, giúp cán bộ và chiến sĩ vững vàng tay súng bảo vệ chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc. Bên cạnh đó, trong các hoạt động đối ngoại quốc phòng, Nhà hát đã hoàn thành xuất sắc vai trò là sứ giả văn hóa, giới thiệu một Việt Nam hòa bình, hữu nghị và giàu lòng nhân ái đến với bạn bè quốc tế. Những ấn tượng tốt đẹp về hình ảnh Bộ đội Cụ Hồ trên sân khấu nghệ thuật đã góp phần nâng cao vị thế và uy tín của đất nước trong mắt kiều bào và cộng đồng quốc tế.
Nhìn về tương lai, trong giai đoạn hiện nay và những năm tiếp theo, Nhà hát cần tiếp tục duy trì lối viết và lối diễn trang trọng, giản dị nhưng sâu sắc. Việc rà soát linh hoạt các chương trình, tăng cường yếu tố bình luận và minh họa sống động sẽ giúp các tác phẩm không bị lặp lại và loại bỏ cảm giác khô cứng. Mỗi chương trình phải là một thông điệp rõ ràng, hướng đến việc bồi đắp phẩm chất nhân cách con người mới, vừa có lòng yêu nước nồng nàn, vừa có tầm vóc trí tuệ của thời đại công nghiệp hóa. Sự hài hòa giữa tính khoa học trong nghiên cứu và yếu tố cảm xúc trong biểu diễn sẽ là chìa khóa để Nhà hát tiếp tục gặt hái những thành công mới, xứng đáng với sự tin cậy của Đảng, Nhà nước và Quân ủy Trung ương.
Tựu trung lại, những thành tích đặc biệt xuất sắc mà Nhà hát Ca múa nhạc Quân đội đạt được trong suốt hành trình bảy mươi lăm năm qua là kết quả của sự đoàn kết, thống nhất và khát vọng vươn lên không ngừng của các thế hệ cán bộ, nghệ sĩ. Đơn vị đã hoàn thành đặc biệt xuất sắc chức năng truyền bá các giá trị nghệ thuật tiên tiến, góp phần quan trọng vào việc xây dựng quân đội về chính trị và nâng cao đời sống tinh thần cho nhân dân. Trong bối cảnh hiện nay, khi những giá trị văn hóa đang đứng trước cả cơ hội và thách thức, việc giữ vững bản lĩnh chính trị và đạo đức nghề nghiệp của người nghệ sĩ chiến sĩ là yếu tố tiên quyết để giữ gìn hồn cốt dân tộc.
Chúng ta tin tưởng rằng, với truyền thống anh hùng và nền tảng chuyên môn vững chắc, Nhà hát sẽ tiếp tục là ngọn cờ đầu trong phong trào văn hóa văn nghệ của cả nước. Những giải pháp cải tạo và đổi mới dựa trên góc nhìn đa chiều, khách quan sẽ giúp đơn vị không chỉ dừng lại ở những thành công hiện tại mà còn vươn xa hơn trên con đường hội nhập nghệ thuật quốc tế, mang tiếng hát Việt Nam vang xa khắp năm châu, góp phần khẳng định sức mạnh mềm của dân tộc trong những năm gần đây và tương lai lâu dài.
