Bài viết mới nhất từ Vương Xuân Nguyên
Fidel Castro và tầm ảnh hưởng đối với phong trào giải phóng dân tộc trên thế giới
Trong tiến trình lịch sử chính trị thế giới thế kỷ XX, Fidel Castro Ruz là nhân vật có tầm ảnh hưởng sâu rộng đến bản đồ địa chính trị toàn cầu. Ông giữ vai trò lãnh đạo tối cao của Nhà nước Cuba, đồng thời là nhà tư tưởng có đóng góp quan trọng vào sự hình thành phong trào giải phóng dân tộc tại các quốc gia thuộc thế giới thứ ba.
Tình đoàn kết quốc tế không vụ lợi: Sứ mệnh y tế và quân sự Cuba tại Châu Phi
Lịch sử quan hệ quốc tế nửa sau thế kỷ XX chứng kiến nhiều biến động địa chính trị phức tạp, nơi cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc của các nước thuộc địa luôn đan xen với sự can thiệp, áp đặt từ các cường quốc đế quốc. Trong bối cảnh đó, phong trào cách mạng tại khu vực Mỹ Latinh nói chung và Cách mạng Cuba nói riêng đã thiết lập một hình mẫu đặc biệt về nghĩa vụ quốc tế, một biểu tượng sáng ngời về lòng vị tha giữa các quốc gia thuộc Thế giới thứ ba. Sau thắng lợi lịch sử vào tháng 1 năm 1959, Cuba không chỉ tập trung củng cố chủ quyền trong nước mà còn lập tức hướng tầm nhìn nhân đạo sang các dân tộc bị áp bức tại Mỹ Latinh, Trung Mỹ và đặc biệt là châu Phi.
Tư tưởng cách mạng và thế giới quan chiến lược của Fidel Castro về khu vực Mỹ Latinh trong thế kỷ XX
Giai đoạn cuối thế kỷ XX và những năm đầu thế kỷ XXI đánh dấu một bước chuyển mình mang tính bước ngoặt đối với toàn bộ lục địa Mỹ Latinh. Sau nhiều thập kỷ bị bao phủ bởi bóng tối của các học thuyết kinh tế áp đặt, đặc biệt là sự thống trị mang tính đơn cực của mô hình tự do mới, cấu trúc xã hội của khu vực này đã tích tụ những mâu thuẫn giai cấp và sắc tộc sâu sắc. Chính trong không gian lịch sử đầy biến động đó, tư tưởng và thế giới quan chiến lược của Tổng tư lệnh Fidel Castro nổi lên không chỉ với tư cách là một lăng kính phân tích lý luận sắc bén mà còn là một ngọn hải đăng định hướng cho các lực lượng tiến bộ, dân chủ tại bán cầu.
Lý tưởng nhân văn và bản lĩnh tự vệ của Cuba trong môi trường quốc tế hiện đại
Dòng chảy của lịch sử thế giới đương đại luôn đầy rẫy những biến động phức tạp và các thách thức an ninh phi truyền thống, việc nhìn nhận lại di sản chính trị và mô hình phát triển của Cuba dưới sự lãnh đạo của Fidel Castro không chỉ mang giá trị lịch sử, mà còn gợi mở nhiều suy ngẫm sâu sắc về một hệ giá trị xã hội lấy con người làm trung tâm. Vượt qua những rào cản và áp lực bao vây, cấm vận từ bên ngoài, thực tiễn cách mạng Cuba đã chứng minh một sức sống mãnh liệt, một bản sắc độc đáo kết hợp hài hòa giữa lý tưởng nhân văn cao cả và tư duy chiến lược phòng thủ sắc bén.
Bản lĩnh chiến lược và tư duy độc lập của Fidel Castro trong cuộc khủng hoảng tháng 10 năm 1962
Trong hệ thống bối cảnh hiện nay của khoa học lịch sử hiện đại, Cuộc khủng hoảng tháng 10 năm 1962, hay còn được biết đến với tên gọi cuộc khủng hoảng tên lửa, vẫn là một trong những đối tượng nghiên cứu trọng điểm nhằm giải mã cấu trúc quyền lực thời kỳ Chiến tranh Lạnh. Phần lớn các tài liệu thuộc trường phái cũ thường có xu hướng quy giản sự kiện này về một cuộc cờ thế đơn thuần giữa hai siêu cường. Tuy nhiên, một cách tiếp cận toàn diện và khách quan theo phương pháp luận của khoa học lịch sử đòi hỏi phải đặt nhân tố Cuba, đặc biệt là vai trò lãnh đạo chiến lược của Tổng tư lệnh Fidel Castro, vào vị trí trung tâm của tiến trình vận động lịch sử.
Tư duy quân sự phản kinh viện của Fidel Castro qua biến cố Girón năm 1961
Giai đoạn đầu thập niên 1960, cục diện chiến tranh lạnh chuyển sang trạng thái đối đầu căng thẳng và gay gắt nhất, trong đó vùng biển Caribe trở thành một trong những tâm điểm của thế giới. Sự thành công của Cách mạng Cuba vào năm 1959 đã thiết lập một tiền đồn cách mạng ngay tại Tây bán cầu. Đối mặt với sự tồn tại của một chính quyền cách mạng non trẻ mang khuynh hướng độc lập tự chủ sâu sắc, chính giới và các cơ quan tình báo chiến lược của Mỹ đã lập tức vạch ra những kế hoạch toàn diện nhằm bóp nghẹt, lật đổ và tiêu diệt thành quả cách mạng này.
Fidel Castro với những bước tiến đầu tiên và nghệ thuật chèo lái con thuyền cách mạng Cuba
Cuộc Cách mạng Cuba năm 1959 thành công không chỉ lật đổ chế độ độc tài Batista tàn bạo mà còn đặt nền móng cho một thể chế chính trị hoàn toàn mới tại Tây bán cầu. Tuy nhiên, ngay sau chiến thắng, chính quyền cách mạng non trẻ đã phải đối mặt với hàng loạt thử thách sống còn, từ sự ngổn ngang của thời kỳ quá độ, nguy cơ rạn nứt do chủ nghĩa bè phái, áp lực thực thi công lý hậu chiến, cho đến các chiến dịch bao vây và tuyên truyền chiến tranh tâm lý khốc liệt từ các thế lực đế quốc. Trong bối cảnh đầy biến động đó, vai trò cá nhân của Fidel Castro nổi lên như một nhân tố quyết định, chèo lái con thuyền cách mạng Cuba vượt qua những bước đi đầu tiên đầy gian nan.
Nghệ thuật chiến tranh du kích của Fidel Castro
Khi tiến hành nghiên cứu và phân tích một cách có hệ thống về lịch sử các phong trào giải phóng dân tộc, cuộc Cách mạng Cuba luôn được nhìn nhận như một hình mẫu lý luận và thực tiễn đặc biệt xuất sắc. Đây là một cuộc cách mạng mang tính kinh điển về sự kết hợp hài hòa, biện chứng giữa nghệ thuật quân sự tài tình và một chiến lược chính trị sắc bén. Khi đặt vào hệ quy chiếu so sánh lực lượng ban đầu, cục diện chiến trường Cuba cho thấy một sự chênh lệch rất sâu sắc, tưởng chừng như không thể khỏa lấp. Lực lượng nghĩa quân do lãnh tụ Fidel Castro đứng đầu phải đối đầu trực diện với một chính phủ độc tài hung bạo, sở hữu trong tay một đội quân quy ước lên đến tám vạn người, được huấn luyện bài bản và trang bị những chủng loại vũ khí hiện đại bậc nhất thời bấy giờ.
Fidel Castro và nghệ thuật chiến tranh nhân dân tại chiến khu Sierra Maestra
Trong tiến trình vận động của lịch sử giải phóng dân tộc thế giới, cuộc đấu tranh cách mạng của nhân dân Cuba chống lại chế độ độc tài Batista luôn được xem là một thiên anh hùng ca vang dội, một biểu tượng ngời sáng của ý chí tự cường, lòng quả cảm và tư duy chiến lược thiên tài. Tuy nhiên, tầm vóc vĩ đại của một cuộc cách mạng không chỉ được đo đếm bằng ánh hào quang của ngày chiến thắng độc lập, mà trước hết và sâu sắc nhất, nó phải được nhìn nhận từ chính những bước đi chập chững đầu tiên giữa muôn vàn bão tố, nơi giới hạn tồn tại của con người bị thử thách đến mức nghiệt ngã nhất.
Bạo lực cách mạng và ý thức giai cấp từ sự kiện tấn công trại lính Moncada
Tiến trình vận động lịch sử của nước Cộng hòa Cuba trước năm 1952 bị bẻ gãy bởi hành động bạo lực của Fulgencio Batista. Theo lời thuật của Fidel Castro, thể chế chính trị lúc bấy giờ đang vận hành trong một bối cảnh có sự phân rã sâu sắc về mặt đạo đức công vụ và sự thối nát của giai cấp cầm quyền tư sản. Đảng Auténtico tức Đảng Chân chính, tổ chức đã giành chiến thắng trong cuộc tuyển cử năm bốn mươi tám và đang nắm quyền lực nhà nước, đã bộc lộ sự thối nát tương đối lớn. Tuy nhiên, tiến trình pháp lý quốc gia vẫn đang hướng tới một cuộc bầu cử theo đúng quy định của Hiến pháp. Sự xuất hiện của Fulgencio Batista đã dập tắt hoàn toàn các cơ hội chuyển biến hòa bình này.
Hình thành tư tưởng và dấn thân chính trị của lãnh tụ Cuba Fidel Castro
Nghiên cứu tiến trình dấn thân vào đời sống chính trị của Fidel Castro đòi hỏi một sự phân tích nghiêm túc về mối tương quan giữa nguồn gốc giai cấp và sự thức tỉnh lý tưởng cách mạng. Sinh trưởng trong một gia đình đại địa chủ giàu có tại vùng đất Oriente, thuộc khu vực Guantánamo, Fidel Castro là một trong số ít những người có được đặc quyền kinh tế để hoàn thành chương trình giáo dục từ bậc tiểu học, trung học cho đến đại học.
Quá trình tôi luyện tư duy biện chứng và bản tính quật khởi của Fidel Castro
Trong tiến trình lịch sử chính trị thế giới thế kỷ XX, Fidel Castro Ruz là nhân vật có tầm ảnh hưởng sâu rộng đến bản đồ địa chính trị toàn cầu. Ông giữ vai trò lãnh đạo tối cao của Nhà nước Cuba, đồng thời là nhà tư tưởng có đóng góp quan trọng vào sự hình thành phong trào giải phóng dân tộc tại các quốc gia thuộc thế giới thứ ba.
Xuất thân và những năm tháng hình thành nhân cách của Fidel Castro Ruz
Trong nghiên cứu lịch sử về các phong trào giải phóng dân tộc và cách mạng thế kỷ XX, cuộc đời và sự nghiệp của Fidel Castro Ruz luôn là một đề tài hấp dẫn đối với các nhà nghien cứu sử học. Một trong những câu hỏi căn bản nhất khi tiếp cận tiến trình hình thành nhân cách của vị lãnh tụ Cuba là: Làm thế nào từ một đứa trẻ sinh ra trong một gia đình điền chủ giàu có, được giáo dục dưới mái trường tôn giáo chính thống dành cho tầng lớp thượng lưu, sau đó được đào tạo học Luật, lại không trở thành một nhà lãnh đạo bảo thủ, mà ngược lại, dấn thân vào con đường cách mạng vô sản?
Lời giới thiệu cuốn sách "Fidel Castro Ruz - Cuba: Trong trái tim người Việt"
Nhân kỷ niệm 100 năm ngày sinh Lãnh tụ Cuba Fidel Castro (13/8/1926 – 13/8/2026), Viện Kinh tế, Văn hóa và Nghệ thuật phối hợp cùng Nhà xuất bản Dân Trí ấn hành tác phẩm: “Fidel Castro Ruz - Cuba trong trái tim người Việt” của nhà báo Vương Xuân Nguyên. Cuốn sách là công trình tư liệu hệ thống hóa cuộc đời, sự nghiệp của Lãnh tụ Fidel Castro và tôn vinh mối quan hệ hữu nghị đặc biệt Việt Nam - Cuba với bốn phần nội dung chính:
Chuyên Mỹ: Kinh đô của khảm trai xà cừ và hành trình kiến tạo di sản độc đáo của dân tộc
Nằm bên dòng chảy ngàn năm của văn hóa Kinh kỳ, làng nghề khảm trai và sơn mài Chuyên Mỹ không chỉ là một địa danh hành chính mà còn là biểu tượng rực rỡ của trí tuệ, sự kiên nhẫn và đôi bàn tay tài hoa Việt Nam. Trải qua hơn mười thế kỷ thăng trầm, từ những huyền tích thời nhà Lý đến khi chính thức gia nhập Mạng lưới các Thành phố Thủ công Sáng tạo toàn cầu, Chuyên Mỹ đã chứng minh sức sống mãnh liệt của một di sản nội sinh không ngừng tự làm mới mình.
Bức tranh chân dung Thứ trưởng Trần Thanh Nam được ghép từ 3.600 tấm ảnh nhỏ
Viện Kinh tế, Văn hoá và Nghệ thuật vừa thực hiện ghép bức tranh chân dung Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Thanh Nam từ 3.600 tấm ảnh nhỏ của Thứ trưởng trong suốt quá trình công tác do Cục kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn sưu tầm và lưu trữ.
Bảo hiểm Nông nghiệp: Kinh nghiệm Quốc tế và bài học cho Việt Nam
Bảo hiểm nông nghiệp đang trở thành một công cụ quan trọng giúp nông dân Việt Nam chủ động quản trị rủi ro thay vì chỉ phụ thuộc vào hỗ trợ khi thiên tai xảy ra. Không chỉ bù đắp thiệt hại, bảo hiểm còn thúc đẩy việc áp dụng các biện pháp kỹ thuật canh tác thích ứng với biến đổi khí hậu và phát triển nông nghiệp bền vững.
Hệ giá trị HỢP TÁC: Nền tảng cốt lõi để phát triển bền vững (Bài cuối)
Hành trình 80 năm của Hợp tác xã (HTX) nông nghiệp Việt Nam không chỉ là một tiến trình vận động kinh tế mà còn là một cuộc chuyển mình vĩ đại về tư duy và thể chế. Từ những hạt giống tư tưởng đầu tiên của Chủ tịch Hồ Chí Minh năm 1946 về sự liên kết để tự cường, mô hình kinh tế tập thể đã trải qua bao thăng trầm, thử thách để khẳng định vị thế là trụ đỡ chiến lược của nền kinh tế nước nhà.