Việc đưa xăng E10 vào phân phối rộng rãi từ tháng 6 đánh dấu một bước chuyển mới của thị trường nhiên liệu trong nước. Theo lộ trình của Bộ Công Thương, loại xăng sinh học pha 10% ethanol này sẽ thay thế hoàn toàn nhóm xăng khoáng RON95 trước đây, trong khi E5 RON92 vẫn được duy trì đến hết năm 2030.
Việc thay đổi loại nhiên liệu khiến nhiều chủ phương tiện, nhất là người dùng xe đời cũ, quan tâm đến khả năng vận hành của xe khi sử dụng E10. Các thông tin được công bố từ nhiều nhà sản xuất và hiệp hội trong ngành ô tô, xe máy cho thấy phần lớn phương tiện hiện nay có thể dùng E10 mà không phải điều chỉnh kỹ thuật.
Tuy nhiên, với các mẫu xe sản xuất từ đầu những năm 2000 trở về trước, đặc biệt là xe dùng bộ chế hòa khí, người dùng vẫn được khuyến nghị nên thận trọng và kiểm tra thêm trước khi chuyển sang sử dụng thường xuyên.
Vì sao xe dùng bộ chế hòa khí cần thận trọng?
Nhóm xe cần được chú ý nhiều hơn khi chuyển sang xăng E10 chủ yếu là những phương tiện đã sử dụng lâu năm và vẫn dùng bộ chế hòa khí. Đây là hệ thống cấp nhiên liệu cơ khí, thường gặp trên xe máy sản xuất trước thời kỳ phun xăng điện tử (FI) trở nên phổ biến tại Việt Nam.
Khác với xe FI có cảm biến và bộ điều khiển để tính toán lượng xăng phù hợp, bộ chế hòa khí vận hành dựa trên nguyên lý cơ học. Nhiên liệu được đưa vào động cơ thông qua chênh lệch áp suất và các đường dẫn nhỏ bên trong bình xăng con. Chính cấu tạo này khiến hệ thống nhạy hơn với cặn bẩn hoặc tạp chất trong nhiên liệu.
Vấn đề có thể phát sinh khi xe đã vận hành nhiều năm. Trong bình xăng, đường ống hoặc các chi tiết cấp nhiên liệu, cặn xăng cũ, gỉ sét và tạp chất có thể tích tụ theo thời gian. Khi dùng E10, ethanol trong nhiên liệu có khả năng làm sạch mạnh hơn xăng khoáng, từ đó khiến các lớp cặn lâu ngày bị bong ra.
Các mảnh cặn này nếu theo dòng xăng đi vào hệ thống cấp nhiên liệu có thể gây tắc lọc xăng, nghẹt đường dẫn hoặc làm ảnh hưởng đến các lỗ phun nhỏ trong bộ chế hòa khí. Khi đó, xe có thể xuất hiện tình trạng khó khởi động, máy chạy không đều, hụt ga hoặc vận hành kém ổn định.
Một điểm khác cần lưu ý là vật liệu trên xe đời cũ. Nhiều phương tiện sử dụng chế hòa khí được sản xuất trong thời kỳ nhiên liệu sinh học chưa phổ biến, nên một số chi tiết cao su hoặc polymer trong hệ thống nhiên liệu có thể không được thiết kế để tiếp xúc lâu dài với ethanol.
Theo các nghiên cứu của Bộ Năng lượng Mỹ, các loại vật liệu như cao su và polymer thế hệ cũ có thể bị trương nở, chai cứng hoặc lão hóa nhanh hơn khi tiếp xúc với nhiên liệu chứa ethanol trong thời gian dài.
Nếu các gioăng, ống dẫn hoặc chi tiết làm kín xuống cấp, hệ thống nhiên liệu có thể bị rò rỉ hoặc mất độ kín, làm ảnh hưởng đến khả năng hoạt động của bộ chế hòa khí. Rủi ro này thường gặp hơn ở xe có tuổi đời cao, ít được bảo dưỡng hoặc chưa từng thay mới các chi tiết liên quan đến đường nhiên liệu.
Xe dùng chế hòa khí cần lưu ý gì khi chuyển sang E10?
Với những mẫu xe đời cũ còn sử dụng bộ chế hòa khí, người dùng không nên vội chuyển sang xăng E10 nếu chưa có khuyến nghị rõ ràng từ nhà sản xuất. Trong trường hợp không tìm được thông tin xác nhận tương thích, lựa chọn an toàn hơn là tiếp tục dùng E5 RON92, nhất là với các xe đã vận hành nhiều năm.
Trước khi chuyển sang E10, chủ xe nên bắt đầu từ việc kiểm tra bình xăng. Nếu bình có dấu hiệu gỉ sét, cặn lắng hoặc từng để xe lâu ngày không sử dụng, nên vệ sinh trước khi đổi nhiên liệu. Đây là bước quan trọng để hạn chế khả năng cặn bị ethanol làm bong ra rồi đi vào hệ thống cấp xăng.
Tiếp theo là lọc xăng và bộ chế hòa khí. Lọc xăng cũ nên được thay mới, bởi bộ phận này có thể nhanh chóng bị nghẹt nếu lượng cặn trong hệ thống nhiều. Bộ chế hòa khí cũng nên được vệ sinh, căn chỉnh lại nếu xe có dấu hiệu khó nổ, garanti không đều hoặc tăng tốc không mượt.
Các chi tiết cao su trong đường nhiên liệu cũng không nên bị bỏ qua. Ống dẫn xăng, gioăng, phớt làm kín nếu đã cứng, nứt hoặc có mùi xăng bất thường cần được thay thế. Việc này không chỉ giúp xe thích nghi tốt hơn với nhiên liệu mới mà còn hạn chế nguy cơ rò rỉ, mất an toàn trong quá trình vận hành.
Sau khi bắt đầu dùng xăng E10, người dùng nên quan sát phản ứng của xe trong vài lần đổ đầu tiên. Nếu xe vẫn khởi động dễ, máy nổ đều, không hụt ga và không có mùi xăng lạ, có thể tiếp tục sử dụng bình thường. Ngược lại, khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường như chết máy, rung giật, khó đề hoặc hao xăng bất thường, chủ xe nên đưa phương tiện đến cơ sở sửa chữa để kiểm tra.
