Sự quan tâm đặc biệt từ phía Zambia xuất phát từ những nét tương đồng và thách thức chung trong cơ cấu sản xuất. Bộ trưởng Nông nghiệp Zambia, ông Reuben Mtolo Phiri, thừa nhận rằng dù chiếm hơn 90% số hộ sản xuất nhưng đóng góp của nông dân nhỏ lẻ tại quốc gia này vào GDP vẫn chưa tương xứng với tiềm năng. Một câu hỏi lớn được đặt ra là tại sao cùng một loại cây trồng chủ lực như ngô, năng suất trung bình tại Zambia chỉ đạt dưới 2 tấn/ha, trong khi các mô hình tiên tiến có thể đạt tới 10 tấn/ha? Khoảng cách này chỉ có thể được khỏa lấp bằng việc học hỏi kinh nghiệm tổ chức sản xuất, phát triển hệ thống thủy lợi và cơ giới hóa đồng bộ – những lĩnh vực mà Việt Nam đã chứng minh được tính hiệu quả trong những năm gần đây.
Tuy nhiên, việc chuyển giao mô hình không chỉ dừng lại ở kỹ thuật canh tác thuần túy mà còn nằm ở tư duy chiến lược. Các nhà hoạch định chính sách tài chính của Zambia bày tỏ sự ngưỡng mộ trước cách Việt Nam xây dựng nền kinh tế có khả năng chống chịu cao và gắn kết chặt chẽ chiến lược phát triển nông nghiệp với mục tiêu xuất khẩu toàn cầu. Trong bối cảnh Zambia thường xuyên đối mặt với khó khăn về quản lý nguồn nước do đặc thù khí hậu chỉ có một mùa mưa, kinh nghiệm về thủy lợi và quản trị tài nguyên của Việt Nam trở thành những bài học vô giá.
Hướng tới một tương lai hợp tác thực chất, hai bên đã thống nhất đẩy mạnh ba lĩnh vực cốt lõi bao gồm thương mại nông sản, khoa học công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực. Với nền tảng là hơn 30 văn bản hợp tác đã ký kết với các nước châu Phi và đội ngũ hàng trăm chuyên gia từng làm việc tại khu vực này, Việt Nam sẵn sàng chia sẻ các hệ thống chính sách phát triển trong giai đoạn 5 năm tới. Việc xây dựng một Biên bản ghi nhớ cấp Bộ với lộ trình cụ thể, cùng sự hỗ trợ kết nối từ các tổ chức quốc tế như Ngân hàng Thế giới, kỳ vọng sẽ mở ra một chương mới cho quan hệ hợp tác Việt Nam - Zambia. Nỗ lực này không chỉ giúp Zambia nâng cao năng lực tự chủ lương thực mà còn tiếp tục khẳng định uy tín và trách nhiệm của nông nghiệp Việt Nam trên bản đồ nông nghiệp thế giới.
