Đó là nội dung được nhiều chuyên gia, nhà khoa học trao đổi tại hội thảo khoa học “Hoàn thiện Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014”, diễn ra chiều 17/7 tại Phân hiệu Trường Đại học Luật TP.HCM ở Quảng Trị.
Sự kiện quy tụ các giảng viên, chuyên gia pháp lý và đại diện cơ quan thực thi pháp luật nhằm đánh giá những kết quả đạt được sau hơn 10 năm áp dụng Luật Hôn nhân và Gia đình, đồng thời chỉ ra các khoảng trống pháp lý cần được sửa đổi để đáp ứng thực tiễn.
Phát biểu khai mạc, TS. Nguyễn Xuân Quang, Trưởng Khoa Luật Dân sự Trường Đại học Luật TP.HCM, Trưởng Ban tổ chức, cho biết Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014 đã tạo nền tảng pháp lý quan trọng trong việc bảo vệ chế độ hôn nhân tiến bộ, bình đẳng và quyền lợi của các thành viên trong gia đình.
Tuy nhiên, theo ông, bối cảnh hội nhập cùng sự phát triển của kinh tế - xã hội khiến các quan hệ hôn nhân, gia đình ngày càng đa dạng và phức tạp. Thực tiễn thi hành đã bộc lộ nhiều vướng mắc, đòi hỏi việc rà soát, sửa đổi luật để kịp thời phản ánh “hơi thở” của cuộc sống.
Ông kỳ vọng hội thảo sẽ là diễn đàn để các nhà khoa học và chuyên gia thực tiễn cùng trao đổi, đề xuất giải pháp hoàn thiện pháp luật, góp phần nâng cao hiệu quả áp dụng và ý thức pháp luật trong xã hội.
Theo ban tổ chức, hội thảo được chia thành ba phiên chuyên đề, tập trung vào những vấn đề còn nhiều tranh luận trong thực tiễn xét xử và đời sống.
Ở phiên đầu tiên, các tham luận xoay quanh quan hệ nhân thân, tài sản và quyền sở hữu trí tuệ trong thời kỳ hôn nhân.
TS. Lê Bí Bo, giảng viên Khoa Luật Dân sự, phân tích ranh giới giữa xử phạt vi phạm hành chính và truy cứu trách nhiệm hình sự đối với hành vi vi phạm chế độ một vợ, một chồng. Từ các bản án thực tế, ông đề xuất bổ sung các tiêu chí pháp lý rõ ràng hơn nhằm thống nhất việc áp dụng pháp luật và tăng hiệu quả bảo vệ chế độ hôn nhân.
Trong khi đó, ThS. Lê Thị Ngọc Cẩm, giảng viên Phân hiệu Trường Đại học Luật TP.HCM tại Quảng Trị, đề cập những khó khăn khi giải quyết tài sản, nghĩa vụ và hợp đồng của nam, nữ chung sống như vợ chồng nhưng không đăng ký kết hôn. Theo bà, quy định hiện hành vẫn còn nhiều khoảng trống, cần có cơ chế pháp lý đầy đủ hơn để bảo vệ quyền lợi của các bên.
Một chủ đề khác cũng thu hút sự quan tâm là việc xác định quyền tác giả thuộc tài sản chung hay tài sản riêng của vợ chồng. NCS. ThS. Nguyễn Phương Ân cho rằng cần bảo đảm sự thống nhất giữa Luật Hôn nhân và Gia đình với Luật Sở hữu trí tuệ nhằm tránh cách hiểu và áp dụng khác nhau trong thực tế.
Phiên làm việc thứ hai tập trung vào các vấn đề tài sản khi ly hôn trong bối cảnh kinh tế số.
Theo ThS. Hoàng Thị Thu Phương, giảng viên Phân hiệu Trường Đại học Luật TP.HCM tại Quảng Trị, sự xuất hiện của tiền mã hóa, tài khoản số và nhiều loại tài sản kỹ thuật số đã tạo ra những tình huống mới nhưng Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014 chưa có quy định điều chỉnh.
Bà cho rằng Việt Nam cần sớm xây dựng khái niệm pháp lý đối với tài sản số cũng như nguyên tắc xác định, định giá và phân chia loại tài sản này khi phát sinh tranh chấp hôn nhân.
Ở góc độ khác, ThS. Nguyễn Tấn Hoàng Hải kiến nghị hoàn thiện các nguyên tắc chia tài sản khi ly hôn, trong đó cần lượng hóa rõ hơn tiêu chí xác định lỗi của mỗi bên khi vi phạm quyền, nghĩa vụ vợ chồng, đồng thời xây dựng cơ sở đánh giá công sức đóng góp vào khối tài sản chung để bảo đảm tính công bằng.
Khép lại phiên chuyên đề, NCS. ThS. Ngô Khánh Tùng phân tích những bất cập trong quy định về xác định tài sản riêng của vợ, chồng và đề xuất sửa đổi theo hướng đồng bộ hơn với Bộ luật Dân sự.
Theo ban tổ chức, các tham luận và ý kiến trao đổi tại hội thảo sẽ được tổng hợp, hoàn thiện thành nguồn tư liệu khoa học phục vụ các cơ quan có thẩm quyền trong quá trình nghiên cứu, sửa đổi toàn diện Luật Hôn nhân và Gia đình trong thời gian tới. Hội thảo cũng góp phần kết nối giới nghiên cứu với cơ quan thực tiễn, tạo diễn đàn trao đổi các vấn đề pháp lý mới phát sinh từ sự thay đổi của đời sống xã hội.
