Ngày 26/6, Bệnh viện Nhân dân Gia Định cho biết vừa điều trị thành công cho ông T.V.T. (72 tuổi, ngụ phường Xóm Chiếu, TP.HCM), người rơi vào tình trạng ngừng tim kháng trị do nhồi máu cơ tim cấp. Sau một tuần điều trị tích cực bằng kỹ thuật E-CPR kết hợp can thiệp mạch vành, người bệnh tỉnh táo hoàn toàn, có thể tự sinh hoạt và chuẩn bị xuất viện.
Trước đó, chiều 11/6, ông T. được đưa vào Bệnh viện Đa khoa Khánh Hội trong tình trạng đau thắt ngực dữ dội kéo dài khoảng một giờ. Các bác sĩ xác định ông bị nhồi máu cơ tim cấp thành dưới kèm tụt huyết áp - tình trạng cấp cứu xảy ra khi một nhánh động mạch vành bị tắc nghẽn đột ngột, khiến cơ tim thiếu máu nghiêm trọng.
Nhận thấy bệnh diễn tiến nặng, ê-kíp trực nhanh chóng hội chẩn với Khoa Tim mạch can thiệp, Bệnh viện Nhân dân Gia Định và chuyển người bệnh đến trong vòng 20 phút.
Tuy nhiên, ngay khi vừa nhập viện, ông T. rơi vào tình trạng nguy kịch: lơ mơ, thở ngáp, mạch khó bắt, huyết áp không đo được. Điện tâm đồ ghi nhận cơn nhanh thất - một dạng rối loạn nhịp tim nguy hiểm khiến tim mất khả năng bơm máu hiệu quả.
Các bác sĩ lập tức ép tim ngoài lồng ngực, sốc điện nhiều lần nhằm khôi phục nhịp tim nhưng không thành công. Người bệnh rơi vào tình trạng ngừng tim kháng trị, khi các biện pháp hồi sức tim phổi thông thường không còn hiệu quả và nguy cơ tổn thương não tăng lên theo từng phút.
Ngay lập tức, quy trình E-CPR được kích hoạt. Chỉ sau 5 phút, ê-kíp ECMO có mặt tại phòng thông tim. Trong vòng 20 phút tiếp theo, các bác sĩ Khoa Hồi sức tim mạch thiết lập thành công hệ thống VA-ECMO - máy tim phổi nhân tạo có chức năng thay thế tạm thời hoạt động của tim và phổi, duy trì tuần hoàn và cung cấp oxy cho cơ thể trong lúc trái tim ngừng đập.
Khi huyết động tạm thời ổn định, các bác sĩ tiến hành chụp mạch vành, xác định nhánh động mạch bị tắc và can thiệp tái thông ngay lập tức. Sau khi nguyên nhân gây rối loạn nhịp được xử trí, nhịp tim của người bệnh dần trở lại bình thường.
Ông T. tiếp tục được hồi sức chuyên sâu bằng kiểm soát thân nhiệt và lọc máu liên tục nhằm bảo vệ não cùng các cơ quan quan trọng. Sau ba ngày, chức năng tim hồi phục đủ để ngừng hỗ trợ ECMO. Đến ngày thứ bảy, người bệnh tỉnh táo hoàn toàn, vận động tốt, có thể tự chăm sóc bản thân và được chuẩn bị xuất viện.
Theo các bác sĩ, điểm đặc biệt của ca bệnh nằm ở tuổi của người bệnh. Phần lớn các nghiên cứu lớn trên thế giới về E-CPR chỉ tuyển chọn người dưới 65 tuổi, trong khi các khuyến cáo hiện nay vẫn còn rất thận trọng với nhóm bệnh nhân trên 70 tuổi.
BS.CKI Đỗ Nhật Huy cho biết E-CPR thường là cơ hội cuối cùng đối với những trường hợp ngừng tim không đáp ứng với hồi sức tim phổi chuyên sâu do các nguyên nhân tim mạch như nhồi máu cơ tim, thuyên tắc phổi, viêm cơ tim cấp hoặc rối loạn nhịp thất nguy kịch.
Theo bác sĩ, tuổi cao thường đi kèm nhiều bệnh nền và dự trữ sinh lý suy giảm nên tiên lượng kém hơn, vì vậy nhiều thử nghiệm lâm sàng giới hạn kỹ thuật này ở người dưới 70 tuổi. Tuy nhiên, tuổi tác không phải yếu tố quyết định tuyệt đối.
“Điều quan trọng là lựa chọn đúng người bệnh, khi thời gian ngừng tim ngắn, nguyên nhân có thể điều trị được và thể trạng nền còn tốt. Trường hợp cụ ông này có nguyên nhân rõ ràng là tắc một nhánh động mạch vành có thể tái thông, tình trạng ngừng tim được chứng kiến, hồi sức kịp thời và can thiệp rất sớm. Đó là những yếu tố quyết định thành công”, bác sĩ Huy nhận định.
PGS.TS.BS Nguyễn Hoàng Hải, Giám đốc Bệnh viện Nhân dân Gia Định, cho biết chương trình E-CPR hiện được triển khai thường quy cho cả người bệnh ngừng tim trong và ngoài bệnh viện.
Trong 18 tháng qua, quy trình phối hợp liên viện giữa bệnh viện và các cơ sở y tế lân cận đã thực hiện hơn 20 ca E-CPR cho bệnh nhân ngừng tim kháng trị, đạt tỷ lệ cứu sống khoảng 35%. Đáng chú ý, tất cả người bệnh được cứu sống đều có thể trở lại cuộc sống thường ngày, tương đương kết quả tại nhiều trung tâm hồi sức hàng đầu ở Nhật Bản, Hàn Quốc, Pháp, Italy và Mỹ.
Theo bác sĩ Hải, cụ ông 72 tuổi cũng chưa phải bệnh nhân lớn tuổi nhất được cứu sống bằng kỹ thuật này tại bệnh viện. Chỉ một tháng trước, ê-kíp đã cứu thành công một cụ ông 78 tuổi bị nhanh thất kháng trị và hiện người bệnh cũng đã hồi phục, sinh hoạt bình thường.
“Kết quả này cho thấy người cao tuổi Việt Nam hoàn toàn có cơ hội tiếp cận những kỹ thuật hồi sức tiên tiến nhất, nếu được phát hiện sớm, chuyển viện kịp thời và điều trị đúng chỉ định”, bác sĩ Hải nói.
E-CPR là gì?
E-CPR (hồi sinh tim phổi có hỗ trợ tuần hoàn ngoài cơ thể) là phương thức hồi sức chuyên sâu sử dụng hệ thống ECMO, kết hợp với hồi sinh tim phổi truyền thống. Khi tim ngừng đập và việc ép tim, sốc điện không còn hiệu quả, ECMO sẽ tạm thời thay thế chức năng của tim và phổi, đảm nhận việc bơm máu giàu oxy đi nuôi cơ thể, tạo thêm thời gian quý giá để bác sĩ tìm kiếm và xử lý nguyên nhân gây ngừng tim.
Thời gian là vàng
Nhồi máu cơ tim và ngừng tim có thể xảy ra đột ngột với bất kỳ ai, đặc biệt ở người lớn tuổi. Khi xuất hiện cơn đau thắt ngực dữ dội, đau lan lên vai, cổ, hàm hoặc cánh tay, kèm vã mồ hôi, khó thở, buồn nôn - hãy gọi cấp cứu 115 ngay lập tức. Tuyệt đối không tự lái xe hoặc nằm chờ với suy nghĩ “xem có đỡ không”.
