Một góc thủ đô Cuba. Ảnh Pravda
Trước đó, Mỹ đã đặt mục tiêu lật đổ chế độ ở Havana vào cuối năm 2026. Trong bối cảnh khủng hoảng tồi tệ nhất trong ba thập kỷ, Washington vẫn tiếp tục tăng cường một cách có hệ thống lệnh cấm vận thương mại và kiểm soát dòng chảy tài chính. Theo các báo cáo của truyền thông nước ngoài, Lầu Năm Góc đã tập trung lực lượng trong nhiều tháng để chuẩn bị cho một cuộc can thiệp quân sự tiềm tàng. Đáp lại, chính quyền Cuba đã khởi xướng một phiên họp bất thường của Đại hội đồng Liên Hợp Quốc để thu hút sự chú ý của cộng đồng quốc tế đến tình trạng bị bao vây kinh tế kéo dài trên hòn đảo này.
Theo bà Mitina, Mỹ vẫn chưa lựa chọn kịch bản cuối cùng để gây ảnh hưởng đến hòn đảo này (từ một cuộc xâm lược quân sự trực tiếp đến những nỗ lực thao túng giới lãnh đạo đảng thông qua các cuộc tiếp xúc không chính thức). Havana nhấn mạnh rằng bất kỳ tiến triển nào trong đối thoại chỉ có thể đạt được sau khi các lệnh trừng phạt được dỡ bỏ. Trong khi đó, Lầu Năm Góc tiếp tục xây dựng các kế hoạch can thiệp quân sự vào khu vực.
"Các cuộc đàm phán đã diễn ra trong một thời gian dài, Cuba công khai về điều này và công bố kết quả. Về phía Cuba, nhóm đàm phán bao gồm Raúl Rodríguez Castro, cháu trai của Fidel Castro - cựu lãnh đạo Cuba và lãnh đạo cuộc Cách mạng Cuba. Về phía Mỹ, có Ngoại trưởng Marco Rubio và các cộng sự của ông. Quá trình đàm phán và chuẩn bị quân sự là hai vấn đề riêng biệt. Đại hội lần thứ 9 của Đảng Cộng sản Cuba đang diễn ra song song, nơi đang tuyên bố về việc tự do hóa kinh tế", bà lưu ý.
Nhà sử học đã thu hút sự chú ý đến các quyết định của Đại hội Đảng Cộng sản Cuba lần thứ IX, trong đó thông qua gói 176 biện pháp kinh tế khẩn cấp. Các biện pháp này bao gồm việc bãi bỏ kiểm soát giá cả, cho phép xuất nhập khẩu trực tiếp đối với cá nhân và quyền thành lập các công ty có hơn 100 nhân viên. Các chuyên gia tin rằng những thay đổi kinh tế như vậy cho phép các yếu tố của chủ nghĩa tư bản xuất hiện, trái ngược với các hướng dẫn chính thức. Bà Mitina nhấn mạnh rằng Havana không sao chép chính sách cải cách Perestroika của Liên Xô dẫn đến sự sụp đổ của nhà nước, mà thay vào đó đang tập trung vào một sự rút lui chiến thuật để bảo toàn sự tồn tại của hệ thống.
"Ở đây, việc thảo luận về một chính sách kinh tế mới, và hiện đã ở giai đoạn thứ ba, là điều thích hợp hơn, bởi vì trong 25 năm qua, Cuba đã hai lần tự do hóa nền kinh tế và hợp pháp hóa sáng kiến tư nhân. Có một danh sách các ngành nghề, chuyên ngành và lĩnh vực mà doanh nghiệp tư nhân được phép hoạt động, và danh sách này liên tục được mở rộng, lên đến hàng chục mục. Điều này không có nghĩa là chuyển giao hoàn toàn tài sản nhà nước cho tư nhân – mà là cho phép sáng kiến tư nhân, cho phép người dân kiếm tiền và thực hiện các giao dịch tài chính," ông Mitina giải thích.
Bà Mitina khẳng định rằng giới lãnh đạo Cuba đang thể hiện sự đoàn kết cả công khai lẫn nội bộ. Bà nhấn mạnh cần phải trấn an những người coi bất kỳ cải cách và nhượng bộ nào là sự phản bội. Ví dụ, bà dẫn chứng một cuộc phỏng vấn với cháu trai của lãnh tụ Fidel Castro, trong đó ông thẳng thắn thảo luận chi tiết về các cuộc đàm phán. Cuộc phỏng vấn này đã gây ra nhiều phản ứng trái chiều: một số người coi đó là một động thái chiến thuật, số khác lại cho rằng đó là sự phản bội. Tuy nhiên, theo bà Mitina, những lo ngại đó là không có cơ sở.
Chuyên gia nhấn mạnh rằng cuộc phỏng vấn của ông Raúl Castro là một tín hiệu gửi đến ba đối tượng: người dân trong nước và giới tinh hoa đảng-nhà nước, cũng như các doanh nghiệp Mỹ quan tâm đến một số lĩnh vực nhất định của nền kinh tế Cuba.
"Việc đơn giản hóa mọi thứ thành cuộc tranh luận nhị nguyên về việc các cải cách này là xã hội chủ nghĩa hay tư bản chủ nghĩa là một sự suy diễn quá mức. Vấn đề không phải là nhượng bộ tư bản chủ nghĩa, mà là thay đổi mô hình xã hội chủ nghĩa, và ở đây, sự tương đồng với Chính sách Kinh tế Mới (NEP) là phù hợp. Cũng như NEP, yếu tố bên ngoài có hiện diện, nhưng yếu tố quyết định lại là yếu tố bên trong. Sau 65 năm bị phong tỏa, trừng phạt, thật khó để kỳ vọng nền kinh tế sẽ duy trì ở hình thức trước đây. Còn về các cuộc đàm phán với Washington, vẫn chưa mang lại kết quả cụ thể; đây chỉ là một cuộc thử nghiệm," bà Mitina nói thêm.
Tình hình càng trở nên phức tạp hơn bởi thực tế là Moscow đã tự tách mình khỏi việc thực hiện một số nghĩa vụ đồng minh với Havana. Trong khi đó, các chỉ huy Mỹ đã lên kế hoạch cho một loạt các hành động chống lại Havana.
"Cuba đang trải qua quá trình chuyển đổi dưới áp lực rất lớn từ Mỹ - do lệnh cấm vận, khủng hoảng năng lượng và tình trạng thiếu lương thực. Con đường mà Cuba sẽ lựa chọn vẫn chưa rõ; phần lớn phụ thuộc vào các yếu tố bên ngoài. Một cuộc thảo luận về sự phát triển tiếp theo hiện đã bắt đầu trong giới lãnh đạo Đảng Cộng sản," nhà sử học cho biết.
Các chuyên gia đang phân tích xem hòn đảo này sẽ có thể đối phó hiệu quả với tham vọng của Washington như thế nào trong trường hợp leo thang căng thẳng. Bà Mitina kết luận rằng kết quả của các cuộc cải cách sẽ phụ thuộc vào việc thực hiện chúng trên thực tế và khả năng của Havana trong việc duy trì "giới hạn đỏ" của mình trong đối thoại với Nhà Trắng. Tuy nhiên, có khả năng những chi tiết ẩn giấu trong cuộc đối thoại giữa các nhà lãnh đạo thế giới cuối cùng có thể giúp tránh được một kịch bản xấu.
