Cứ sau mỗi trận mưa cực đoan, nhìn cảnh người dân bì bõm dắt xe giữa dòng nước ngập ngang thân, tôi lại cảm thấy một sự thôi thúc về việc phải thay đổi cách chúng ta ứng phó với thiên tai. Câu hỏi phản biện đặt ra là: Tại sao với hệ thống hạ tầng thoát nước đã được đầu tư hàng nghìn tỷ đồng, chúng ta vẫn lâm vào cảnh "phố cũng như sông"? Phải chăng chúng ta đang thoát nước theo tư duy cũ, dựa trên những số liệu thống kê lịch sử mà quên mất rằng biến đổi khí hậu đang tạo ra những quy luật hoàn toàn mới? Thực trạng hiện nay cho thấy, việc dự báo ngập úng vẫn mang tính định tính, thiếu các công cụ mô phỏng chính xác đến từng điểm trũng cục bộ để cảnh báo sớm cho người dân.
Nỗi lo về những trận "lụt phố" sau mỗi cơn mưa lớn đã trở thành căn bệnh trầm kha của đô thị Hà Nội
Căn cứ vào Nghị quyết số 57-NQ/TW do Bộ Chính trị ban hành ngày 22/12/2024 về đột phá chuyển đổi số, việc xây dựng hệ thống dự báo ngập úng thông minh là nhiệm vụ ưu tiên hàng đầu. Theo tài liệu nghiên cứu về Thủy văn đô thị hiện đại, ứng dụng Bản sao số (Digital Twin) cho phép tạo ra một mô hình Hà Nội ảo với đầy đủ hệ thống cống rãnh, sông ngòi và các điểm cốt cao độ. Khi tích hợp dữ liệu khí tượng thời gian thực, AI có thể mô phỏng chính xác kịch bản ngập úng trước khi mưa lớn xảy ra từ 2-3 giờ. Điều này giúp cơ quan chức năng chủ động vận hành các trạm bơm và cảnh báo lộ trình di chuyển an toàn cho người dân qua ứng dụng iHanoi như tinh thần của Luật Thủ đô số 39/2024/QH15 ban hành ngày 28/06/2024.
Tôi cho rằng, công nghệ không chỉ để dự báo mà còn để ra quyết định hạ tầng. Quyết định số 1193/QĐ-UBND do UBND thành phố Hà Nội ban hành ngày 18/03/2026 đã đặt ra bài toán về việc tối ưu hóa hạ tầng thoát nước đa tầng. Kết quả từ các mô phỏng hiện đại sẽ giúp chúng ta biết chính xác nơi nào cần xây bể ngầm chứa nước lớn, nơi nào cần thay thế đường ống quá tải. Giải pháp trong giai đoạn hiện nay phải là sự kết hợp giữa "kỹ thuật số" và "kỹ thuật công trình". Khi chúng ta làm chủ được dữ liệu và kịch bản ngập úng, thành phố sẽ không còn bị động trước thiên nhiên. Đó là một Thủ đô thông minh biết tự bảo vệ mình và mang lại sự an tâm cho mỗi gia đình mỗi khi mùa mưa tới.
