Những năm gần đây, sự biến động không ngừng của thị trường năng lượng và vật tư nông nghiệp toàn cầu đã tạo nên những gánh nặng chi phí chưa từng có, trực tiếp đè nặng lên vai những người sản xuất trực tiếp trên đồng ruộng. Dữ liệu thực tế cho thấy chi phí vận hành máy móc, từ khâu làm đất cho đến thu hoạch và vận chuyển, đã tăng vọt do giá dầu diesel duy trì ở mức cao. Cụ thể, việc giá dầu diesel chạm ngưỡng trên 30.000 đồng/lít không chỉ làm khó các chủ máy gặt đập liên hợp mà còn tạo ra hiệu ứng dây chuyền, đẩy chi phí logistics lên cao, khiến lợi nhuận thực tế của người trồng lúa bị bào mòn nghiêm trọng.
Nông dân vùng ĐBSCL đang bước vào chính vụ thu hoạch lúa đông xuân 2025-2026, trước áp lực giá lúa sụt giảm, chi phí nhiên liệu gia tăng. Ảnh: Kim Anh.
Bên cạnh áp lực từ nhiên liệu, giá vật tư nông nghiệp, đặc biệt là các loại phân bón chủ lực như DAP, cũng ghi nhận sự gia tăng đột biến, buộc người dân phải tìm mọi cách tiết giảm chi phí đầu vào, thậm chí là cắt giảm lượng phân bón định kỳ. Điều này đặt ra một câu hỏi ngược đầy tính phản biện: Liệu việc cắt giảm đầu tư để đối phó với bão giá có đang làm suy yếu sức sản xuất bền vững của ngành lúa gạo về lâu dài? Khi chi phí sản xuất tăng cao mà giá lúa thu mua tại ruộng lại có xu hướng sụt giảm, người nông dân – đặc biệt là những hộ phải thuê đất canh tác – đang rơi vào tình cảnh thu không đủ bù chi.
Tại nhiều địa phương như Cần Thơ hay An Giang, tình trạng thương lái điều chỉnh giá thu mua thấp hơn so với mức đặt cọc trước đó đã khiến tâm lý bà con trở nên dao động, thậm chí nhiều người đã tính đến chuyện bỏ vụ hoặc chuyển đổi mô hình vì không còn tìm thấy động lực kinh tế.
