Đầu tháng 1/2026, V.Đ.C.T (19 tuổi) xuất hiện những biểu hiện bất thường về tâm thần. Cô gái trẻ vốn hiền lành bỗng trở nên kích động, thường xuyên la hét vô cớ, mất kiểm soát hành vi. Lo lắng trước những thay đổi đột ngột, gia đình đưa T. đi khám và được chẩn đoán rối loạn tâm thần dạng phân liệt.
Tuy nhiên, dù được điều trị bằng thuốc an thần, tình trạng bệnh không cải thiện mà ngày càng diễn tiến nặng. T. rơi vào trạng thái ngủ li bì, ý thức giảm dần. Ngày 7/1, bệnh nhân được chuyển đến Bệnh viện Nguyễn Trãi trong tình trạng rối loạn ý thức nghiêm trọng.
Căn bệnh hiếm gặp dễ bị nhầm với rối loạn tâm thần
Tại Khoa Nội Thần kinh, các bác sĩ nhận thấy những biểu hiện của bệnh nhân không hoàn toàn phù hợp với một rối loạn tâm thần đơn thuần. Sau khi thực hiện các xét nghiệm chuyên sâu, ê-kíp xác định T. mắc viêm não tự miễn kháng thụ thể NMDA (NMDA receptor encephalitis) – một bệnh lý hiếm gặp xảy ra khi hệ miễn dịch tạo ra các kháng thể tấn công chính tế bào thần kinh của cơ thể.
Theo các bác sĩ, ở giai đoạn đầu, bệnh thường biểu hiện bằng các triệu chứng giống bệnh tâm thần như thay đổi hành vi, kích động, hoang tưởng hoặc rối loạn cảm xúc. Điều này khiến nhiều trường hợp bị chẩn đoán nhầm, làm chậm trễ thời gian điều trị.
Không lâu sau khi được xác định bệnh, tình trạng của T. diễn tiến nhanh chóng theo chiều hướng nguy kịch.
Cuộc chiến sinh tử trong phòng hồi sức
Từ ngày 16 đến 27/1, bệnh nhân liên tục sốt cao 39-40 độ C, xuất hiện nhiều cơn co giật toàn thân, rối loạn ý thức nặng và các cử động bất thường vùng mặt. Cùng lúc đó, T. bị suy hô hấp cấp, tụt huyết áp và rơi vào sốc nhiễm khuẩn.
Bệnh nhân được chuyển khẩn cấp đến Khoa Hồi sức tích cực - Chống độc. Dưới sự chỉ đạo của BS.CKII Lâm Kim Bảo cùng ê-kíp gồm BS Bùi Ngọc Tân, BS Doãn Huy Hoàng và BS Hà Minh Châu, một chiến lược điều trị toàn diện được triển khai.
Các bác sĩ tiến hành đặt nội khí quản, thở máy xâm nhập và sử dụng thuốc vận mạch để duy trì huyết áp. Song song đó, bệnh nhân được điều trị miễn dịch chuyên sâu bằng corticoid liều cao kết hợp thay huyết tương 7 lần nhằm loại bỏ các kháng thể tự miễn gây tổn thương não.
Để kiểm soát các cơn động kinh kéo dài, nhiều loại thuốc chống co giật liều cao được phối hợp truyền tĩnh mạch liên tục.
Đối đầu với "siêu vi khuẩn" đa kháng thuốc
Khi cuộc chiến với viêm não tự miễn chưa kết thúc, T. tiếp tục đối mặt với một thách thức khác là nhiễm khuẩn bệnh viện nặng.
Kết quả nuôi cấy đàm và dịch rửa phế quản phát hiện sự hiện diện của các vi khuẩn đa kháng thuốc nguy hiểm như Klebsiella pneumoniae và Acinetobacter baumannii. Đây là những tác nhân thường gây viêm phổi bệnh viện với khả năng kháng nhiều loại kháng sinh thông thường.
Các bác sĩ ICU đã xây dựng phác đồ điều trị cá thể hóa dựa trên kết quả kháng sinh đồ. Những kháng sinh thế hệ mới như Ceftazidime-avibactam và Colistin được sử dụng với liều lượng phù hợp nhằm kiểm soát tình trạng nhiễm trùng.
Khi đáp ứng với điều trị miễn dịch bậc một còn hạn chế, Bệnh viện Nguyễn Trãi đã tổ chức hội chẩn liên viện. Sau khi thống nhất chuyên môn, các bác sĩ quyết định sử dụng Rituximab – thuốc kháng thể đơn dòng thuộc liệu pháp miễn dịch bậc hai, giúp kiểm soát quá trình tự miễn đang tấn công hệ thần kinh.
Từ hôn mê sâu đến tự thở và giao tiếp bình thường
Sau hơn hai tháng điều trị tích cực, những tín hiệu hồi phục đầu tiên đã xuất hiện.
Ngày 23/3, bệnh nhân chấm dứt hoàn toàn các cơn co giật, tri giác cải thiện rõ rệt và được cai máy thở thành công.
Chỉ hơn một tuần sau, ngày 31/3, T. đã tỉnh táo hoàn toàn, giao tiếp tốt, được rút canuyn mở khí quản và tự thở ổn định.
Từ một cô gái trẻ từng phải phụ thuộc hoàn toàn vào máy móc để duy trì sự sống, T. đã có thể trò chuyện cùng người thân và tiếp tục hành trình phục hồi chức năng.
Theo các bác sĩ, thành công của ca bệnh là kết quả của sự phối hợp chặt chẽ giữa nhiều chuyên khoa, đặc biệt là Nội Thần kinh và Hồi sức tích cực. Đồng thời, đây cũng là minh chứng cho năng lực triển khai các kỹ thuật chuyên sâu như thay huyết tương, điều trị miễn dịch bậc cao, mở khí quản và kiểm soát các biến chứng thần kinh thực vật phức tạp.
Cảnh báo dấu hiệu nhận biết viêm não tự miễn
Từ trường hợp của bệnh nhân T., các chuyên gia Bệnh viện Nguyễn Trãi khuyến cáo người dân không nên chủ quan khi người thân, đặc biệt là người trẻ tuổi, xuất hiện đột ngột các biểu hiện như thay đổi tính cách, kích động, la hét vô cớ, ngủ li bì, co giật hoặc rối loạn ý thức.
Viêm não tự miễn là bệnh hiếm gặp nhưng có thể diễn tiến rất nhanh và đe dọa tính mạng nếu không được phát hiện sớm. Việc chẩn đoán nhầm với các rối loạn tâm thần thông thường có thể làm mất "thời gian vàng" điều trị.
Các bác sĩ cũng nhấn mạnh, quá trình điều trị bệnh thường kéo dài nhiều tháng. Sau khi xuất viện, người bệnh cần tuân thủ nghiêm ngặt phác đồ điều trị chống động kinh và thuốc dự phòng tái phát theo chỉ định, đồng thời tái khám định kỳ để theo dõi khả năng hồi phục và phát hiện sớm nguy cơ tái phát.
