Hội thảo diễn ra trong bối cảnh Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân năm 2025 vừa được Quốc hội khóa XV thông qua, đặt ra yêu cầu cấp thiết về hoàn thiện cơ chế thực thi, trách nhiệm pháp lý cũng như bảo đảm quyền của chủ thể dữ liệu trong môi trường số.
Phát biểu khai mạc, TS. Lê Trường Sơn, Hiệu trưởng Trường Đại học Luật TP.HCM, cho rằng cùng với quá trình chuyển đổi số mạnh mẽ, dữ liệu cá nhân đã trở thành loại tài sản đặc biệt, gắn trực tiếp với quyền con người, quyền công dân và quyền riêng tư của mỗi cá nhân.
Theo ông, việc ban hành Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân năm 2025 là dấu mốc quan trọng trong quá trình hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam trước yêu cầu hội nhập quốc tế và phát triển kinh tế số. Tuy nhiên, để các quy định pháp luật đi vào thực tiễn, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế thực thi, xác định rõ trách nhiệm của các chủ thể tham gia xử lý dữ liệu cũng như xây dựng giải pháp cân bằng giữa bảo vệ dữ liệu cá nhân và thúc đẩy phát triển kinh tế số.
Đại diện Đại sứ quán Đan Mạch tại Việt Nam, bà Mette Ekeroth nhận định bảo vệ dữ liệu cá nhân đang trở thành một trong những thách thức lớn của kỷ nguyên số, bởi dữ liệu không chỉ là nguồn tài nguyên của nền kinh tế số mà còn liên quan trực tiếp đến quyền riêng tư và niềm tin của người dân trong môi trường số.
Theo bà, khuôn khổ pháp lý về bảo vệ dữ liệu cá nhân cần vừa phù hợp với điều kiện thực tiễn của từng quốc gia, vừa bảo đảm tương thích với các chuẩn mực quốc tế nhằm thúc đẩy hội nhập và phát triển bền vững. Đồng thời, pháp luật cũng cần thường xuyên được rà soát, cập nhật để theo kịp tốc độ phát triển công nghệ và nâng cao hiệu quả thực thi.
Hội thảo gồm hai phiên làm việc với 5 tham luận chuyên sâu, tập trung phân tích các vấn đề pháp lý liên quan đến bảo vệ dữ liệu cá nhân trong môi trường số dưới góc độ hình sự, hành chính, dân sự và quyền của chủ thể dữ liệu.
Tại phiên 1 với chủ đề “Hành vi vi phạm về dữ liệu cá nhân và biện pháp xử lý”, các chuyên gia tập trung phân tích những khoảng trống pháp lý trong cơ chế xử lý hành vi xâm phạm dữ liệu cá nhân khi chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ. Nhiều ý kiến cho rằng hệ thống pháp luật hiện hành chưa theo kịp sự phát triển của các hoạt động xử lý dữ liệu, đặc biệt với các hành vi mua bán dữ liệu cá nhân, làm lộ dữ liệu, vi phạm nghĩa vụ bảo mật hoặc chuyển dữ liệu xuyên biên giới trái pháp luật.
Từ kinh nghiệm của Liên minh châu Âu cùng nhiều quốc gia như Pháp, Canada, Nga và Úc, các tham luận đề xuất tăng cường trách nhiệm giải trình của các chủ thể xử lý dữ liệu, bổ sung quy định về nghĩa vụ bảo mật, an toàn dữ liệu và hoàn thiện cơ chế bồi thường thiệt hại nhằm bảo vệ tốt hơn quyền lợi của cá nhân trong môi trường số.
Ở phiên 2 với chủ đề “Quyền của chủ thể dữ liệu bị vi phạm và trách nhiệm của các bên liên quan”, các tham luận tập trung làm rõ quyền của chủ thể dữ liệu khi xảy ra vi phạm, bao gồm quyền được thông báo, quyền yêu cầu khắc phục hậu quả và quyền được bảo vệ trước các rủi ro phát sinh từ việc lộ lọt dữ liệu cá nhân.
Các ý kiến cũng phân tích trách nhiệm của bên kiểm soát dữ liệu, bên xử lý dữ liệu và bên thứ ba trong toàn bộ quá trình thu thập, lưu trữ, sử dụng và chuyển giao dữ liệu cá nhân; đồng thời nhấn mạnh yêu cầu tăng cường minh bạch, trách nhiệm giải trình và cơ chế phối hợp giữa các bên liên quan.
Trong phần thảo luận, nhiều chuyên gia nhận định bảo vệ dữ liệu cá nhân không còn đơn thuần là vấn đề pháp lý hay công nghệ mà đã trở thành nội dung quan trọng gắn với quản trị quốc gia, an ninh dữ liệu, quyền con người và sự phát triển bền vững của nền kinh tế số.
Các đại biểu cho rằng khi dữ liệu ngày càng trở thành nguồn tài nguyên có giá trị lớn, việc bảo đảm an toàn dữ liệu cá nhân không chỉ nhằm phòng ngừa rủi ro xâm phạm quyền riêng tư mà còn góp phần xây dựng niềm tin số, tạo nền tảng cho các hoạt động kinh tế, thương mại và dịch vụ số phát triển an toàn, minh bạch.
Bên cạnh yêu cầu hoàn thiện hệ thống pháp luật theo hướng đồng bộ và tiệm cận chuẩn mực quốc tế, nhiều ý kiến cũng nhấn mạnh sự cần thiết phải nâng cao năng lực thực thi của cơ quan có thẩm quyền, tăng cường trách nhiệm của tổ chức, doanh nghiệp trong hoạt động xử lý dữ liệu và nâng cao nhận thức pháp lý của cộng đồng.
Phát biểu bế mạc hội thảo, GS.TS. Đỗ Văn Đại, Phó hiệu trưởng Trường Đại học Luật TP.HCM, đánh giá cao những đóng góp học thuật và thực tiễn của các chuyên gia, nhà nghiên cứu và diễn giả tham dự. Ông khẳng định các kết quả nghiên cứu và kiến nghị được trao đổi tại hội thảo sẽ là nguồn tư liệu khoa học quan trọng phục vụ quá trình hoàn thiện và thực thi pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân tại Việt Nam trong thời gian tới.
