Ngày 18/4, Trường Đại học Luật TP.HCM tổ chức hội thảo quốc tế với chủ đề “Bảo vệ dữ liệu cá nhân trong môi trường số từ khía cạnh pháp lý”, thu hút đông đảo chuyên gia, nhà nghiên cứu, cùng đại diện cơ quan, tổ chức và doanh nghiệp từ nhiều địa phương.
Sự kiện diễn ra trong bối cảnh chuyển đổi số phát triển mạnh mẽ, khi dữ liệu cá nhân không chỉ gắn với đời sống riêng tư mà còn trở thành nguồn lực quan trọng phục vụ quản trị, phát triển kinh tế và xây dựng xã hội số.
Phát biểu khai mạc, GS.TS. Đỗ Văn Đại, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Luật TP.HCM, nhấn mạnh, bảo vệ dữ liệu cá nhân đã trở thành yêu cầu cấp thiết của hệ thống pháp luật hiện đại, không còn là vấn đề riêng của lĩnh vực công nghệ. Việc Quốc hội khóa XV thông qua Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân được xem là dấu mốc quan trọng, thể hiện quyết tâm của Nhà nước trong bảo vệ quyền con người, quyền công dân và quyền riêng tư trong môi trường số.
Theo ông Đại, vấn đề cốt lõi đặt ra là làm thế nào để bảo vệ dữ liệu cá nhân một cách hiệu quả trong thực tiễn. Từ đó, hội thảo hướng đến việc nghiên cứu, tham chiếu kinh nghiệm từ nhiều hệ thống pháp luật, nhằm đề xuất các giải pháp phù hợp để tiếp tục hoàn thiện pháp luật Việt Nam.
Bên cạnh việc nhận diện dữ liệu cá nhân, các tham luận tập trung làm rõ hành vi xâm phạm và cách xác định vi phạm dựa trên quy định pháp luật, tiếp cận theo ba phương diện chính gồm hình sự, hành chính và dân sự.
Theo các chuyên gia, khi dữ liệu cá nhân bị xâm phạm, yêu cầu không chỉ dừng ở việc nhận diện mà cần thiết lập cơ chế chế tài đủ mạnh để xử lý và phòng ngừa. Việc hoàn thiện chế tài trong cả ba lĩnh vực pháp luật không chỉ nhằm xử lý vi phạm mà còn bảo đảm tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của chủ thể dữ liệu. Từ đó, các vấn đề về quyền cá nhân, cơ chế bảo vệ và khả năng tiếp cận công lý được đặt ra như những nội dung xuyên suốt.
Hội thảo gồm hai phiên làm việc với năm tham luận, tập trung vào các nội dung như nhận diện hành vi vi phạm liên quan đến dữ liệu cá nhân; hoàn thiện cơ chế xử lý ở các lĩnh vực hình sự, hành chính và dân sự; bảo đảm quyền của chủ thể dữ liệu; và xác định rõ trách nhiệm của các bên trong quá trình thu thập, xử lý, sử dụng dữ liệu.
Các tham luận cung cấp cái nhìn tổng thể về thực trạng pháp luật hiện hành, đồng thời đề xuất nhiều định hướng hoàn thiện theo hướng tăng cường tính minh bạch, khả thi và phù hợp với yêu cầu thực tiễn.
Trong phần thảo luận, nhiều đại biểu nêu các vấn đề nổi bật như khó khăn trong nhận diện và chứng minh hành vi vi phạm trên không gian mạng; cơ chế xử lý đối với hành vi xâm phạm dữ liệu; cũng như yêu cầu tăng cường phối hợp giữa các cơ quan, tổ chức trong thực thi pháp luật. Bên cạnh góp ý chuyên môn, các đại biểu còn chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn và đề xuất nhiều kiến nghị từ xây dựng pháp luật đến tổ chức thực thi và nâng cao nhận thức tuân thủ trong xã hội.
Phát biểu bế mạc, PGS.TS. Nguyễn Thị Phương Hoa, Trưởng Khoa Luật Hình sự, ghi nhận đóng góp của các chuyên gia và đại biểu, đồng thời cho rằng các nội dung trao đổi đã làm rõ nhiều vấn đề lý luận và thực tiễn quan trọng, từ nhận diện hành vi vi phạm, hoàn thiện cơ chế chế tài đến bảo đảm quyền của chủ thể dữ liệu.
Theo bà Hoa, kết quả hội thảo không chỉ có giá trị học thuật mà còn là cơ sở quan trọng để tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân theo hướng đồng bộ, hiệu quả và khả thi. Đồng thời, việc nâng cao năng lực thực thi, hoàn thiện cơ chế phối hợp và tăng cường ý thức tuân thủ pháp luật của các chủ thể liên quan được xem là yếu tố then chốt nhằm bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, hướng tới một không gian số an toàn, minh bạch và bền vững.
