Theo các chuyên gia, phía sau mỗi tiếng pháo nổ có thể là nguy cơ mù lòa suốt đời, là những ca phẫu thuật phức tạp và quá trình điều trị kéo dài, ảnh hưởng nặng nề đến chất lượng sống của người bệnh và gia đình.
PGS.TS.BS Nguyễn Thanh Nam, Khoa Tạo hình Thẩm mỹ - Thần kinh Nhãn khoa (THTM-TKNK), Bệnh viện Mắt TP.HCM, cho biết chấn thương mắt do pháo thường có mức độ nặng và diễn tiến phức tạp.
Cơ chế gây hại chủ yếu gồm:
- Sóng xung kích làm tăng áp lực nội nhãn đột ngột, gây tổn thương các cấu trúc sâu bên trong mắt.
- Mảnh vỡ tốc độ cao như kim loại, nhựa, cát, vỏ pháo bắn vào kết mạc, giác mạc hoặc xuyên sâu nhãn cầu.
- Bỏng nhiệt và hóa chất vùng mặt, mi mắt và bề mặt nhãn cầu.
Hậu quả thường gặp là đa dị vật kết – giác mạc, tróc biểu mô diện rộng, phù đục giác mạc, xuất huyết tiền phòng, xuất huyết nội nhãn, rách hoặc vỡ nhãn cầu. “Khi cấu trúc nhãn cầu bị phá hủy, khả năng phục hồi thị lực rất hạn chế dù được phẫu thuật và điều trị tích cực”, bác sĩ Nam nói.
Trong 9 ngày nghỉ Tết Bính Ngọ 2026, Bệnh viện Mắt TP.HCM ghi nhận 43 trường hợp nhập viện, trong đó có 7 ca chấn thương mắt liên quan trực tiếp đến pháo, chiếm hơn 15%. Con số này được đánh giá là đáng báo động, cho thấy pháo nổ vẫn là nguyên nhân gây tổn thương mắt nghiêm trọng mỗi dịp lễ, Tết.
Một trong những trường hợp điển hình là nam bệnh nhân 34 tuổi, ngụ Quảng Ngãi, nhập viện sau khi pháo phát nổ trực tiếp vào mặt trong lúc tự đốt tại nhà.
Khi vào viện, mắt trái bệnh nhân tổn thương đặc biệt nặng: xuất huyết toàn nhãn, phù giác mạc, nghi ngờ vỡ nhãn cầu cực sau, thị lực chỉ còn cảm nhận sáng tối âm. Do cấu trúc nhãn cầu bị phá hủy nghiêm trọng, các bác sĩ buộc phải cắt bỏ nhãn cầu để tránh biến chứng nhiễm trùng, đồng nghĩa với việc người bệnh mất một mắt vĩnh viễn.
Trường hợp khác là nam bệnh nhân 46 tuổi, ngụ Bình Định, bị chấn thương cả hai mắt khi vô tình đi ngang qua khu vực có người đốt pháo. Trong lúc quay mặt nhìn, pháo bất ngờ phát nổ, mảnh vỡ văng trực tiếp vào mắt.
Bệnh nhân nhập viện trong tình trạng thị lực hai mắt chỉ còn nhận biết sáng tối, kèm bỏng da mặt, sưng nề mi mắt, cháy xém lông mi và đa dị vật kết – giác mạc. Sau thời gian điều trị nội trú, rửa mắt và lấy dị vật hằng ngày, người bệnh được xuất viện ngày 27/2. Tuy nhiên, thị lực hai mắt hiện chỉ còn sáng tối dương (là mức thị lực rất kém, chỉ còn khả năng nhận biết ánh sáng (sáng/tối) khi chiếu đèn vào mắt nhưng không nhìn rõ hình ảnh hay cử động tay – PV).
Theo các bác sĩ, tai nạn do pháo không chỉ xảy ra với người trực tiếp đốt mà còn có thể gây thương tích nặng cho những người đứng gần hoặc đi ngang qua.
Các bác sĩ khuyến cáo người dân tuyệt đối không tự ý đốt pháo nổ, không sử dụng pháo tự chế hoặc pháo không rõ nguồn gốc; không đứng gần, không cúi nhìn trực tiếp vào pháo đang cháy; không cho trẻ em tiếp xúc với pháo; không đốt pháo khi đã sử dụng rượu bia.
Khi xảy ra tai nạn, cần che nhẹ mắt bằng gạc sạch hoặc khăn sạch, nhanh chóng đưa người bị nạn đến cơ sở chuyên khoa mắt gần nhất. Không tự rửa sâu, không tra thuốc tùy ý và không cố lấy dị vật ra khỏi mắt để tránh làm tổn thương nặng hơn.
