Thị trường thay đổi nhanh, sản phẩm truyền thống chịu áp lực cạnh tranh
Sự phát triển mạnh mẽ của thương mại toàn cầu cùng với sự bùng nổ của các kênh phân phối hiện đại đã khiến thị trường hàng hóa ngày càng cạnh tranh gay gắt. Các sản phẩm làng nghề và OCOP không chỉ cạnh tranh với nhau, mà còn phải đối mặt với hàng hóa công nghiệp sản xuất hàng loạt, có lợi thế về giá thành và mẫu mã đa dạng.
Trong bối cảnh đó, nếu chỉ dựa vào yếu tố truyền thống và kỹ thuật thủ công, sản phẩm làng nghề khó có thể duy trì lợi thế cạnh tranh lâu dài. Người tiêu dùng hiện đại không còn đơn thuần tìm kiếm một sản phẩm để sử dụng, mà ngày càng quan tâm đến trải nghiệm, câu chuyện và giá trị tinh thần mà sản phẩm mang lại. Điều này buộc các cơ sở sản xuất phải thay đổi tư duy phát triển, chuyển từ cách làm “sản xuất những gì mình có” sang “phát triển những gì thị trường cần”.
Làng nghề thôn Cổ Hoàng với truyền thống làm kẹo dồi, kẹo lạc.
Thiết kế sáng tạo – yếu tố tạo khác biệt cho sản phẩm OCOP
Trong môi trường cạnh tranh ngày càng rõ nét, thiết kế sáng tạo được xem là công cụ quan trọng giúp sản phẩm OCOP tạo dấu ấn riêng trên thị trường. Thông qua thiết kế, sản phẩm truyền thống được làm mới về hình thức, trở nên phù hợp hơn với đời sống hiện đại, đồng thời mở rộng công năng sử dụng và nâng cao giá trị thẩm mỹ.
Việc cải tiến mẫu mã, bao bì và hệ thống nhận diện thương hiệu giúp sản phẩm làng nghề tiếp cận đa dạng phân khúc thị trường, từ quà tặng du lịch đến nhóm tiêu dùng trung và cao cấp. Thiết kế sáng tạo cũng đóng vai trò quan trọng trong việc giúp sản phẩm thích ứng với các kênh phân phối hiện đại như thương mại điện tử, hệ thống bán lẻ và thị trường xuất khẩu.
Xã Phượng Dực – mảnh đất trăm nghề với nhiều sản phẩm OCOP.
Thực tế cho thấy, những sản phẩm được đầu tư thiết kế bài bản thường có lợi thế trong hoạt động truyền thông và xúc tiến thương mại, dễ dàng tham gia các hội chợ, triển lãm trong và ngoài nước, qua đó mở rộng khả năng tiếp cận thị trường.
Từ hoạt động xúc tiến đến thử nghiệm thị trường thực tế
Các hoạt động triển lãm, quảng bá sản phẩm OCOP gắn với du lịch tại Hà Nội trong năm 2025 đã cho thấy rõ vai trò của thiết kế sáng tạo trong việc định hình thị trường. Thông qua các kỳ triển lãm tại nhiều địa phương, nghệ nhân và cơ sở sản xuất có cơ hội giới thiệu các mẫu sản phẩm mới, tiếp cận trực tiếp phản hồi từ người tiêu dùng và kịp thời điều chỉnh thiết kế cho phù hợp với nhu cầu thực tế.
Không gian triển lãm không chỉ là nơi trưng bày sản phẩm, mà còn trở thành môi trường kết nối giữa nghệ nhân, nhà thiết kế, doanh nghiệp và khách hàng. Từ sự tương tác này, nhiều ý tưởng sáng tạo đã được hình thành, góp phần tạo ra các dòng sản phẩm mới có giá trị kinh tế và giá trị mỹ thuật cao hơn.
Trung tâm thiết kế sáng tạo – nền tảng định hình thị trường làng nghề
Trong tiến trình hội nhập, Trung tâm thiết kế, sáng tạo, giới thiệu, quảng bá và bán sản phẩm OCOP gắn với du lịch được đánh giá là mô hình phù hợp để từng bước định hình thị trường sản phẩm làng nghề theo hướng hiện đại. Đây là không gian tích hợp các hoạt động thiết kế, trưng bày, trải nghiệm và tiêu thụ sản phẩm, giúp rút ngắn khoảng cách giữa sản xuất và thị trường.
Dưới sự định hướng của Sở Công Thương Hà Nội và vai trò tổ chức thực hiện của Trung tâm Khuyến công và Xúc tiến thương mại Hà Nội, các trung tâm thiết kế sáng tạo đang từng bước phát huy hiệu quả trong việc hỗ trợ sản phẩm OCOP nâng cao năng lực cạnh tranh. Không chỉ góp phần giải quyết bài toán tiêu thụ trước mắt, mô hình này còn giúp hình thành hệ sinh thái sáng tạo tại các làng nghề, tạo động lực đổi mới từ bên trong và hướng tới phát triển bền vững trong dài hạn.
