Bản lĩnh ứng phó với mưa lũ đặc biệt lớn ở Trung Bộ - Niềm tin vào sức mạnh trên dưới đồng lòng

Thiệt hại kinh tế sơ bộ ước tính hơn 9.035 tỷ đồng. Đặc biệt, tỉnh Đắk Lắk – tâm điểm của đợt lũ – ghi nhận 150.000 nhà ngập, hàng trăm trường học và trạm y tế bị tê liệt, nhiều khu dân cư bị cô lập kéo dài. Trong bối cảnh đó, phương thức ứng phó thiên tai theo phương châm “bốn tại chỗ” và mô hình chính quyền địa phương hai cấp đã thể hiện rõ tính hiệu quả, khả năng huy động lực lượng nhanh và đưa ra quyết sách kịp thời.

Sự chủ động từ cơ sở cùng chỉ đạo quyết liệt, xuyên suốt của Trung ương

Thực tiễn tại nhiều địa phương cho thấy mô hình chính quyền địa phương hai cấp – được tổ chức tinh gọn và tăng tính tự chủ – đã phát huy ưu thế rõ rệt trong ứng phó khẩn cấp. Các xã, phường không còn phải chờ đợi quyết định qua nhiều tầng nấc trung gian như trước đây, qua đó rút ngắn thời gian phản ứng. Tại xã Duy Nghĩa (Đà Nẵng), ngay khi mực nước sông Thu Bồn vượt đỉnh lũ lịch sử và đe dọa hơn 70 hộ dân ven bờ, chính quyền đã huy động hơn một nghìn người gồm lực lượng quân sự, dân quân tự vệ, đoàn viên thanh niên và người dân các thôn lân cận triển khai gia cố bờ kè xuyên đêm. Việc xử lý nhanh, quyết liệt này cho thấy mức độ “gần dân, sát dân” của bộ máy mới, đồng thời minh chứng khả năng vận hành linh hoạt của mô hình hai cấp trong tình huống khẩn cấp.

Không chỉ Đà Nẵng, tại Quảng Trị, Lâm Đồng, Khánh Hòa, Gia Lai, Đắk Lắk…, các cấp chính quyền cơ sở đều thể hiện tinh thần chủ động tương tự. Nhiều địa phương đã kịp thời di dời hơn 18.000 hộ dân khỏi khu vực nguy hiểm; triển khai lực lượng ứng phó độc lập trước khi nhận được chi viện từ cấp trên. Điều này phản ánh năng lực tổ chức thực hiện chính sách mới, đồng thời góp phần hạn chế tối đa thiệt hại về người.

Trong bối cảnh thiên tai diễn biến phức tạp, Bộ Chính trị đã ban hành Kết luận về công tác khắc phục hậu quả mưa lũ và thành lập 5 đoàn công tác với sự tham gia của các đồng chí lãnh đạo cao cấp của Đảng, Nhà nước trực tiếp đến các khu vực chịu ảnh hưởng nặng. Việc phân công Hà Nội, TP.HCM, Hải Phòng, Quảng Ninh hỗ trợ trực tiếp cho Gia Lai, Khánh Hòa, Đắk Lắk và Lâm Đồng thể hiện tinh thần điều phối nguồn lực chủ động, hiệu quả và có trọng tâm, trọng điểm.

Thủ tướng Chính phủ – dù đang công tác ở nước ngoài – đã hai lần tổ chức họp khẩn trực tuyến xuyên đêm 20/11và 23/11 với các bộ, ngành và địa phương, ban hành liên tiếp các Công điện số 217, 218, 219, 222, 223 nhằm chỉ đạo sát sao từng nội dung ứng phó và khắc phục. Các Phó Thủ tướng được phân công trực tiếp đến tâm lũ chỉ đạo tại chỗ, bám sát tình hình, xử lý kịp thời yêu cầu của địa phương.

Lực lượng quân đội và công an huy động hơn 12.000 lượt cán bộ, chiến sĩ, hàng trăm phương tiện chuyên dụng; không quân chuẩn bị trực thăng Mi-17 để tiếp cận các vùng cô lập. Lữ đoàn 572 và các lực lượng cứu hộ khác đã sơ tán an toàn hàng nghìn người dân, xử lý cấp cứu nhiều trường hợp bị thương, tiếp tế hàng trăm phần quà nhu yếu phẩm cho các thôn xã bị ngập sâu.

Những nỗ lực này cho thấy tính thống nhất, đồng bộ và hiệu quả của hệ thống quản trị quốc gia trong bối cảnh thiên tai cực đoan ngày càng gia tăng do biến đổi khí hậu.

Chung tay toàn dân và vai trò của các địa phương hỗ trợ

Trong đợt mưa lũ lần này, tinh thần tương thân tương ái tiếp tục được khẳng định. TP Hà Nội đã quyết định hỗ trợ bước đầu tỉnh Gia Lai 50 tỷ đồng nhằm góp phần khắc phục hậu quả do mưa lũ gây ra. Ngoài khoản hỗ trợ bước đầu đó, Hà Nội cũng đã trích 10 tỷ đồng từ Quỹ Cứu trợ của thành phố gửi về Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, nhằm kịp thời hưởng ứng lời kêu gọi của Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam hỗ trợ đồng bào miền Trung và Tây Nguyên bị thiệt hại do mưa lũ. Hà Nội khẳng định sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với tỉnh Gia Lai thực hiện các phương án hỗ trợ nhân dân khôi phục sản xuất, ổn định đời sống ngay sau khi lũ rút. Ngoài hỗ trợ bước đầu 50 tỷ đồng, TP.HCM trong 24 giờ đã huy động được khối lượng lớn hàng hóa cứu trợ gồm thực phẩm, thuốc men, đồ dùng thiết yếu, đồng thời cử 50 bác sĩ, chuẩn bị 50.000 túi quà thiết yếu và 10.000 túi thuốc gia đình hỗ trợ Khánh Hòa. Thành phố Hải Phòng cũng hỗ trợ tỉnh Đắk Lắk; tỉnh Quản Ninh hỗ trọ tỉnh Lâm Đồng với mức tương tự như Hà Nội, TP HỒ Chí Minh để khắc phục hậu quả mưa lũ. Nhiều địa phương khác trên cả nước cũng tổ chức các bếp ăn dã chiến, triển khai hàng chục nghìn suất ăn miễn phí cho người dân vùng lũ, đồng loạt phát động chương trình ủng hộ, hỗ trợ người dân chịu thiệt hại vì mưa lũ ở miền Trung, Tây nguyên...

Những hình ảnh lực lượng cứu hộ mang đồ ăn vượt dòng nước xiết, hay người dân đón nhận hộp cơm nóng giữa cảnh ngập sâu, là minh chứng sinh động cho sức mạnh của cộng đồng trong giảm nhẹ rủi ro thiên tai – vốn là yếu tố quan trọng trong phát triển nông thôn bền vững.

Phản bác thông tin sai lệch và bài học quản trị rủi ro thiên tai, phát triển nông thôn bền vững

Đáng chú ý, trong khi hệ thống chính trị và nhân dân cả nước đang tập trung mọi nguồn lực cho công tác cứu hộ, vẫn xuất hiện các thông tin sai lệch, xuyên tạc, phủ nhận nỗ lực của chính quyền địa phương và Trung ương. Một số luận điệu cố tình bóp méo kết quả thực hiện chính sách tinh gọn bộ máy, mô hình chính quyền hai cấp, thậm chí quy chụp trách nhiệm cho chính quyền mà bỏ qua thực tế khách quan về mức độ khốc liệt của thiên tai.

Trong khi đó các bài viết đăng trên trang mạng của các hãng tin lớn như Reuters, AFP, AP và nhiều cơ quan báo chí quốc tế khác đều nhấn mạnh mức độ thiệt hại về người, tài sản và sản xuất nông nghiệp và phản ánh Chính phủ Việt Nam đẩy nhanh nỗ lực ứng phó quyết liệt với lũ lụt. Tổ hợp truyền thông DW (Đức) dẫn lời Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng cho biết chính quyền địa phương đã huy động quân đội, công an và lực lượng an ninh để sơ tán người dân đến nơi an toàn. Quân đội Việt Nam triển khai nhiều phương tiện, từ tàu, xuồng đến trực thăng, nhằm tiếp cận các khu vực bị cô lập. Tờ Channel News Asia (Singapore) ghi nhận lực lượng cứu hộ tại hiện trường phải tiếp cận từng hộ dân, thậm chí phá cửa sổ, mái nhà để giải cứu người bị mắc kẹt.

Việc nhận diện, phản bác thông tin sai lệch là cần thiết, nhất là trong bối cảnh mạng xã hội có sức lan tỏa lớn. Những phân tích từ thực tiễn – như việc chính quyền cơ sở chủ động phản ứng nhanh, lực lượng cứu hộ có mặt kịp thời tại các điểm xung yếu, hay sự vào cuộc quyết liệt của Trung ương – là bằng chứng rõ ràng cho thấy các luận điệu xuyên tạc này không có cơ sở và có thể gây ảnh hưởng tiêu cực đến công tác cứu trợ, ổn định tâm lý xã hội.

Đợt mưa lũ đặc biệt lớn năm 2025 một lần nữa nhấn mạnh yêu cầu nâng cao năng lực ứng phó thiên tai trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng trầm trọng. Từ thực tiễn vùng miền Trung và Tây Nguyên có thể rút ra một số bài học quan trọng:

Thứ nhất, mô hình chính quyền địa phương hai cấp cho thấy khả năng rút ngắn thời gian xử lý và tăng tính chủ động tại cơ sở – yếu tố then chốt trong ứng phó thiên tai.

Thứ hai, sự chỉ đạo quyết liệt từ Trung ương, cùng cơ chế điều phối nguồn lực linh hoạt, góp phần bảo đảm mục tiêu bảo vệ tính mạng và tài sản của nhân dân.

Thứ ba, cộng đồng và hệ thống chính trị cơ sở là lực lượng nòng cốt trong triển khai phương châm “bốn tại chỗ”, từ đó nâng cao tính chống chịu của các cộng đồng nông thôn.

Thứ tư, cần tiếp tục tăng cường hiệu quả truyền thông rủi ro thiên tai, kịp thời phản bác các thông tin sai lệch nhằm bảo vệ kết quả phòng chống lụt bão và củng cố niềm tin xã hội.

Vượt qua thử thách khốc liệt của thiên tai, miền Trung và Tây Nguyên đang từng bước khắc phục hậu quả, ổn định đời sống và sản xuất thể hiện bản lĩnh kiên cường ứng phó hiệu năng, hiệu quả với mưa lũ đặc biệt lớn gây thiệt hại năng nề ở Trung Bộ. Nhưng quan trọng hơn, đợt mưa lũ này đã khẳng định rõ ràng: Khi hệ thống chính trị vận hành đồng bộ, cộng đồng đồng lòng, và chính quyền cơ sở được trao quyền chủ động, Việt Nam hoàn toàn có thể nâng cao khả năng chống chịu, bảo đảm an toàn cho người dân và hướng đến phát triển nông thôn bền vững trong dài hạn.

V.X.B – N.T.D