Ngày 7/5, Bệnh viện Nhân dân Gia Định cho biết vừa bảo tồn thành công tinh hoàn cho bệnh nhi Đ.T.P. (14 tuổi, ngụ TP.HCM) bị xoắn tinh hoàn do nhập viện muộn.
Theo bệnh sử, khoảng 1h sáng ngày 14/4, bệnh nhi đột ngột đau tinh hoàn phải. Cơn đau ngày càng dữ dội nhưng em không dám nói với ba mẹ vì e ngại và hoang mang. Chỉ đến khi không thể chịu đựng thêm, bệnh nhi mới báo cho gia đình và được đưa vào cấp cứu.
Qua thăm khám và siêu âm, các bác sĩ xác định bệnh nhi bị xoắn tinh hoàn phải — một cấp cứu ngoại khoa nguy hiểm có thể dẫn đến hoại tử tinh hoàn nếu không được tháo xoắn kịp thời.
Kíp mổ gồm BS.CKII Nguyễn Xuân Toàn, ThS.BSCKI Nguyễn Huỳnh Đăng Khoa và BS Trần Đoàn Thiên Bảo, Khoa Ngoại thận - Tiết niệu, nhanh chóng tiến hành phẫu thuật cấp cứu. Trong lúc mổ, ê-kíp ghi nhận thừng tinh bên phải bị xoắn hai vòng khiến tinh hoàn tím sẫm do thiếu máu kéo dài.
Sau khi tháo xoắn và làm ấm, tinh hoàn dần hồng trở lại, cho thấy máu bắt đầu lưu thông. Trước tín hiệu khả quan này, các bác sĩ quyết định bảo tồn tinh hoàn phải, đồng thời cố định tinh hoàn hai bên để giảm nguy cơ tái phát.
Xoắn tinh hoàn xảy ra khi thừng tinh — nơi chứa mạch máu nuôi tinh hoàn — bị xoắn lại như một sợi dây bị vặn chặt, khiến máu không thể lưu thông. Với bệnh lý này, thời gian là yếu tố quyết định khả năng bảo tồn hay phải cắt bỏ tinh hoàn.
BS Trần Đoàn Thiên Bảo cho biết: “Khi vào mổ, chúng tôi xác định đây là ca cấp cứu cần chạy đua với thời gian vì tinh hoàn đã thiếu máu gần 7 giờ, mức độ xoắn nặng. May mắn là sau tháo xoắn, tinh hoàn hồng trở lại. Với bệnh nhi còn nhỏ tuổi, đang trong giai đoạn dậy thì, chỉ cần còn cơ hội, chúng tôi sẽ cố gắng tối đa để giữ lại tinh hoàn”.
Theo các bác sĩ, xoắn tinh hoàn không phải bệnh hiếm gặp ở trẻ nam và thanh thiếu niên, đặc biệt trong giai đoạn dậy thì khi cơ thể phát triển nhanh. Nhiều trường hợp khởi phát vào ban đêm hoặc gần sáng, trẻ tỉnh giấc vì đau nhưng ngại chia sẻ với người lớn. Tâm lý xấu hổ khiến không ít bệnh nhi nhập viện muộn, bỏ lỡ “thời gian vàng” để cứu tinh hoàn.
Một số trẻ có sẵn yếu tố nguy cơ nhưng không biết, như bất thường bẩm sinh khiến tinh hoàn di động nhiều hơn bình thường trong bìu, dễ xoay quanh trục và gây xoắn. Một số trường hợp khác liên quan đến tinh hoàn ẩn hoặc tinh hoàn di động bất thường. Thời tiết lạnh cũng được xem là yếu tố có thể làm cơn xoắn khởi phát dễ hơn ở một số trẻ.
ThS.BSCKI Nguyễn Huỳnh Đăng Khoa chia sẻ: “Điều khiến chúng tôi trăn trở là nhiều bé đến bệnh viện muộn vì e ngại và lo sợ. Các em sợ nói về vùng kín, sợ bị la, sợ làm phiền ba mẹ. Nhưng với xoắn tinh hoàn, chỉ vài giờ chậm trễ cũng có thể phải trả giá bằng việc mất tinh hoàn. Đây là điều phụ huynh và thầy cô cần đặc biệt lưu ý”.
BS.CKII Nguyễn Xuân Toàn, Trưởng khoa Ngoại thận - Tiết niệu, cho biết biểu hiện của xoắn tinh hoàn thường là đau bìu hoặc đau tinh hoàn đột ngột, dữ dội, có thể kèm sưng bìu, buồn nôn, nôn ói hoặc đau lan lên bụng dưới.
“Nhiều gia đình nhầm với đau bụng hoặc chấn thương do va chạm nên còn chần chừ theo dõi tại nhà. Sự chậm trễ có thể khiến tinh hoàn thiếu máu kéo dài, dẫn đến hoại tử và buộc phải cắt bỏ”, bác sĩ nói.
Theo BS Toàn, với trẻ nhỏ, đặc biệt là những em chưa dậy thì hoàn toàn, việc mất một tinh hoàn có thể gây ảnh hưởng lâu dài đến tâm lý, sự phát triển thể chất, nội tiết và sức khỏe sinh sản sau này.
Ngay cả khi bảo tồn được tinh hoàn, bệnh nhi vẫn cần theo dõi lâu dài vì tinh hoàn từng bị xoắn có nguy cơ teo nhỏ hoặc giảm chức năng. Một số nghiên cứu cũng cho thấy sau xoắn tinh hoàn, cơ thể có thể xuất hiện phản ứng bất lợi ảnh hưởng đến môi trường sinh sản, trong đó có hiện tượng tạo kháng thể chống tinh trùng.
“Phụ huynh cần lưu ý, khi trẻ nam đau tinh hoàn đột ngột phải nghĩ ngay đến tình huống cấp cứu. Không nên chờ đợi hay trì hoãn vì càng đến sớm, cơ hội giữ lại tinh hoàn càng cao”, BS Toàn nhấn mạnh.
Từ trường hợp trên, các bác sĩ khuyến cáo phụ huynh nên chủ động trò chuyện với con trai về sức khỏe sinh sản, giúp trẻ hiểu rằng vùng kín cũng là một phần cơ thể cần được quan tâm như các cơ quan khác.
Khi trẻ than đau bìu hoặc đau tinh hoàn, đặc biệt là cơn đau xuất hiện đột ngột vào ban đêm hoặc sáng sớm, cần đưa trẻ đến bệnh viện cấp cứu ngay. Bên cạnh gia đình, thầy cô và nhân viên y tế học đường cũng đóng vai trò quan trọng trong việc phát hiện sớm.
Ở lứa tuổi học sinh, nhiều em không dám nói trực tiếp “đau tinh hoàn” mà chỉ than đau bụng dưới, buồn nôn hoặc xin nghỉ học vì mệt. Nếu người lớn chú ý hơn, hỏi kỹ hơn và xử trí sớm, trẻ có thể tránh được những hậu quả đáng tiếc.
