Não mô cầu là gì?
Bệnh do não mô cầu là bệnh nhiễm khuẩn cấp tính do vi khuẩn Neisseria meningitidis gây ra. Loại vi khuẩn này có 13 nhóm huyết thanh, trong đó 5 nhóm A, B, C, Y và W-135 gây ra hơn 90% các ca bệnh trên toàn cầu.
Bệnh lưu hành ở hầu hết các quốc gia, có thể xuất hiện rải rác quanh năm hoặc bùng phát thành dịch, đặc biệt vào mùa thu - đông - xuân. Tại Việt Nam, bệnh thường ghi nhận các ca lẻ tẻ, song vẫn tiềm ẩn nguy cơ bùng phát tại những khu vực đông dân cư, điều kiện vệ sinh kém hoặc có sự di chuyển dân cư lớn.
Những tháng đầu năm gần đây, một số tỉnh khu vực Đông Nam Bộ ghi nhận số ca mắc tăng cục bộ, chủ yếu do nhóm huyết thanh B và C. Ngành y tế cảnh báo nguy cơ tiếp tục xuất hiện ca bệnh nếu không triển khai sớm các biện pháp kiểm soát.
Ai dễ mắc bệnh, lây qua đường nào?
Não mô cầu có ổ chứa duy nhất là con người. Đáng chú ý, nhiều người mang vi khuẩn trong mũi, họng nhưng không có triệu chứng – gọi là “người lành mang trùng”. Tỷ lệ này trong cộng đồng có thể từ 5-25%, thậm chí cao hơn trong vùng dịch.
Bệnh lây truyền qua đường hô hấp, chủ yếu qua giọt bắn khi ho, hắt hơi hoặc tiếp xúc gần với dịch tiết từ mũi, họng của người bệnh hoặc người mang vi khuẩn.
Các nhóm nguy cơ cao gồm:
- Trẻ em và thanh thiếu niên
- Người sống trong môi trường đông đúc như nhà trẻ, trường học, ký túc xá, doanh trại
- Người suy giảm miễn dịch
- Người hút thuốc lá hoặc thường xuyên tiếp xúc khói thuốc
- Người vừa mắc các bệnh nhiễm trùng hô hấp
Triệu chứng và mức độ nguy hiểm
Thời gian ủ bệnh thường từ 2-10 ngày, phổ biến nhất là 3-4 ngày. Bệnh khởi phát đột ngột với các biểu hiện:
- Sốt cao
- Đau đầu dữ dội
- Buồn nôn, nôn
- Cứng gáy
- Mệt mỏi, lơ mơ
- Ban xuất huyết dưới da (dạng chấm hoặc hình sao)
Ở thể nặng, bệnh nhân có thể nhanh chóng rơi vào sốc nhiễm khuẩn, hôn mê và tử vong nhanh trong vòng 24 giờ.
Não mô cầu có thể gây nhiều thể bệnh như viêm màng não mủ, nhiễm khuẩn huyết, viêm khớp hoặc viêm màng ngoài tim. Trong đó, viêm màng não và nhiễm khuẩn huyết là phổ biến nhất.
Ngay cả khi được cứu sống, bệnh vẫn có thể để lại di chứng nặng nề như điếc, liệt, chậm phát triển trí tuệ… với tỷ lệ 10-20%. Tỷ lệ tử vong dao động từ 8-15%.
Phòng bệnh thế nào?
Theo các chuyên gia, tiêm vaccine là biện pháp phòng bệnh hiệu quả và được ưu tiên hàng đầu đối với bệnh não mô cầu.
Bên cạnh đó, người dân cần thực hiện đồng bộ các biện pháp sau:
- Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng
- Súc miệng, họng bằng dung dịch sát khuẩn
- Giữ ấm cơ thể, đặc biệt ở trẻ nhỏ
- Đảm bảo nơi ở, nơi làm việc thông thoáng
- Che miệng khi ho, hắt hơi; đeo khẩu trang khi có triệu chứng hô hấp
- Hạn chế tụ tập đông người khi có dịch
- Tránh tiếp xúc gần với người nghi mắc bệnh
Đặc biệt, khi xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ như sốt cao, đau đầu, nôn, cứng cổ, người bệnh cần đến cơ sở y tế ngay để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.
Não mô cầu là bệnh nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa nếu người dân nâng cao ý thức và tuân thủ khuyến cáo của ngành y tế. Việc phát hiện sớm, xử lý kịp thời ca bệnh và kiểm soát nguồn lây trong cộng đồng đóng vai trò quyết định trong việc ngăn chặn dịch bùng phát.
