Anh Y.T.H., 22 tuổi, quốc tịch Campuchia, từng trải qua một tai nạn giao thông nghiêm trọng cách đây ba năm. Khi được đưa đến Bệnh viện Quốc tế Minh Anh cấp cứu, cánh tay bị tổn thương nặng, mất da, lộ xương, gãy xương hở và nhiễm trùng.
Các bác sĩ khi đó đặt khung cố định ngoài, kiểm soát nhiễm trùng và ghép da để bảo tồn chi. Tuy nhiên, tổn thương sâu khiến toàn bộ phần cơ co gập cánh tay bị đứt, mạch máu dập nát, hệ thần kinh gần như bị tổn thương toàn bộ từ rễ. Sau điều trị, cánh tay của bệnh nhân gần như mất hoàn toàn chức năng vận động.
Anh không thể co gấp cánh tay, các ngón tay không cử động, khớp vai cũng không thể dang rộng.
Ngày 12/9, sau ba năm sống với cánh tay liệt, anh H. quay lại bệnh viện với mong muốn phục hồi một phần chức năng vận động.
Theo BS.CKI Trương Văn Tài, người trực tiếp phẫu thuật, thách thức lớn nhất là tìm được mạch máu nhận ở vùng cánh tay từng bị tổn thương nghiêm trọng.
“Khi chuyển cơ từ nơi khác đến, bắt buộc phải nối lại cả mạch máu lẫn dây thần kinh. Khó khăn nhất là tìm mạch máu nhận vì vùng này bị tổn thương quá nhiều. Trong nhiều trường hợp, chúng tôi phải ghép mạch máu để có đủ chiều dài nối tới cuống mạch của vạt cơ”, bác sĩ nói.
Sau đánh giá, êkíp quyết định lấy một phần cơ ở vùng đùi, kèm theo cuống mạch máu và dây thần kinh, chuyển lên cánh tay. Ca phẫu thuật kéo dài khoảng 8 giờ.
Các bác sĩ phải bóc tách, tìm kiếm những mạch máu nhỏ còn khả năng tiếp nhận ở vùng tổn thương, sau đó nối với cuống mạch của vạt cơ. Đồng thời, dây thần kinh của phần cơ được chuyển cũng được nối với thần kinh tại cánh tay, tạo tiền đề cho cơ mới có thể được tái chi phối và tham gia vận động sau quá trình phục hồi.
Do các cấu trúc mạch máu và thần kinh tại vùng tổn thương rất nhỏ, êkíp sử dụng kính vi phẫu, kính lúp phẫu thuật cùng bộ dụng cụ chuyên dụng. Các thao tác đòi hỏi độ chính xác cao nhằm bảo đảm dòng máu nuôi vạt cơ và sự liên tục của các bó thần kinh.
Hiện sức khỏe bệnh nhân ổn định, mạch máu nuôi vạt cơ hoạt động tốt. Dự kiến anh được xuất viện sau khoảng 10 ngày phuẫu thuật.
Tuy nhiên, ca phẫu thuật mới là bước đầu trong quá trình tái thiết chức năng cánh tay. Theo BS Tài, bệnh nhân cần khoảng một năm kết hợp theo dõi và vật lý trị liệu để chờ vạt cơ sống ổn định, đồng thời có khả năng co cơ theo quá trình tái chi phối thần kinh.
Sau giai đoạn này, bác sĩ dự kiến tiếp tục lấy gân từ đùi chuyển xuống vùng bàn tay để hỗ trợ chức năng nắm, mở các ngón. Tiếp đó, kỹ thuật chuyển cơ nâng vai xuống cánh tay có thể được thực hiện nhằm giúp bệnh nhân từng bước phục hồi động tác dang tay, mục tiêu khoảng 90 độ.
BS Tài cho biết tái tạo chi thể sau chấn thương thần kinh, mạch máu và phần mềm nghiêm trọng là quá trình nhiều giai đoạn, đòi hỏi phối hợp giữa phẫu thuật và phục hồi chức năng.
“Vi phẫu mạch máu đòi hỏi sự tỉ mỉ, khéo léo cao độ và độ chính xác của đôi tay người bác sĩ. Đây là yếu tố quan trọng để tạo cơ hội phục hồi cho những cánh tay bị mất chức năng sau chấn thương”, bác sĩ nói.
