Trước khi nhập viện, ông A., ở Gia Lai, thường xuyên đau vùng đùi, cẳng chân và bàn chân hai bên khi đi lại. Quãng đường có thể đi bộ giảm dần, chỉ còn dưới 100 m. Người bệnh có tiền sử tăng huyết áp khoảng 30 năm và mắc bệnh thận mạn.
Tại Bệnh viện Thống Nhất, các bác sĩ ghi nhận mạch đùi hai bên còn bắt được nhưng không bắt được mạch khoeo và các mạch ở bàn chân. Chỉ số huyết áp cổ chân - cánh tay (ABI), phương pháp giúp đánh giá mức độ tưới máu xuống chi dưới, ở chân phải chỉ 0,26 và chân trái 0,53, trong khi mức bình thường khoảng 0,9-1.
Dựa trên triệu chứng, thăm khám và kết quả kiểm tra, bác sĩ xác định người bệnh bị thiếu máu động mạch hai chi dưới trầm trọng, cần can thiệp để cải thiện dòng máu xuống chân.
Tuy nhiên, việc chụp và can thiệp mạch ở người bệnh này đặt ra một thách thức khác là suy thận mạn giai đoạn 4.
Theo TS.BSCK2 Nguyễn Duy Tân, Trưởng Khoa Ngoại Tim mạch - Lồng ngực, Bệnh viện Thống Nhất, trong các thủ thuật chụp và can thiệp mạch, thuốc cản quang chứa iod thường được sử dụng để giúp bác sĩ quan sát lòng mạch trên hình ảnh chụp. Thuốc được đào thải chủ yếu qua thận, do đó người bệnh suy thận có nguy cơ gặp tổn thương thận cấp sau khi sử dụng, đặc biệt khi phải tiếp xúc với lượng thuốc cản quang tương đối lớn.
Với trường hợp ông A., mục tiêu của ê-kíp là vừa tái lập dòng máu xuống hai chân, vừa hạn chế tối đa nguy cơ khiến chức năng thận tiếp tục suy giảm. Các bác sĩ lựa chọn khí CO₂ làm chất cản quang trong quá trình chụp và can thiệp nội mạch dưới hệ thống chụp mạch số hóa xóa nền (DSA).
“Khí CO₂ được bơm vào lòng mạch, sau đó hệ thống DSA và phần mềm xử lý hình ảnh giúp bác sĩ quan sát vị trí hẹp, tắc hoặc tổn thương mạch máu để thực hiện can thiệp”, BS Tân cho biết.
Theo bác sĩ, khác với thuốc cản quang chứa iod, CO₂ không phụ thuộc vào chức năng thận để đào thải. Sau khi được đưa vào lòng mạch, khí CO₂ được hấp thu và thải qua phổi. Vì vậy, kỹ thuật này có thể mở thêm lựa chọn cho những người bệnh có nguy cơ tổn thương thận khi phải chụp và can thiệp mạch.
Ê-kíp tiến hành can thiệp nhằm cải thiện dòng máu đến hai chi dưới. Sau thủ thuật, tình trạng tưới máu chân của người bệnh được cải thiện, khả năng vận động từng bước thuận lợi hơn. Ông tiếp tục được theo dõi chức năng thận, tuần hoàn hai chân và đáp ứng điều trị, dự kiến xuất viện sau một đến hai ngày.
BS Tân cho biết ứng dụng CO₂ trong chụp và can thiệp mạch có thể hữu ích ở nhóm người cao tuổi mắc bệnh mạch máu ngoại biên, động mạch chủ hoặc các tổn thương mạch khác kèm suy thận mạn. Việc giảm hoặc tránh sử dụng thuốc cản quang chứa iod trong những trường hợp phù hợp giúp hạn chế thêm gánh nặng cho thận.
Kỹ thuật sử dụng CO₂ trong can thiệp mạch đã được áp dụng tại một số nước, đặc biệt ở châu Âu và châu Mỹ. Bệnh viện Thống Nhất là một trong những cơ sở y tế tại Việt Nam triển khai kỹ thuật này.
