Vấn đề kiểm định khí thải ô tô diesel đang là chủ đề được nhiều người dùng quan tâm. Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam cho rằng, với xe đời cũ, quy trình hiện nay nên điều chỉnh theo hướng chỉ tăng ga ở mức trung bình, tương đương khoảng 2.000 - 3.000 vòng/phút.
Theo lập luận của hiệp hội, đây là dải vòng tua phổ biến khi xe lưu thông, trong khi các phương tiện cũ không được trang bị công nghệ kiểm soát vòng tua hiện đại và có độ bền thấp hơn, nên việc ép ga hết mức có thể gây ảnh hưởng tới động cơ.
Tuy nhiên, trong phản hồi ngày 24/3, Cục Đăng kiểm Việt Nam khẳng định cách hiểu này chưa phù hợp với nguyên lý vận hành của phương tiện. Cơ quan này phân tích rằng cần phân biệt rõ giữa trạng thái xe đang hoạt động ngoài đường và khi kiểm tra tại trạm.
-110032.jpg)
Khi xe chịu tải, chẳng hạn chở nặng hoặc lên dốc, hệ thống sẽ phải tăng lượng nhiên liệu để bù lực cản, dẫn tới phát sinh nhiều khí thải, dù người lái không đạp hết ga.
Ngược lại, trong điều kiện kiểm định, động cơ vận hành không tải nên không cần nhiều nhiên liệu vẫn có thể đạt cùng mức vòng tua. Điều này khiến số liệu khí thải thấp hơn so với khi xe chạy thực tế.
Vì vậy, theo Cục Đăng kiểm Việt Nam, việc chỉ kiểm tra ở mức ga trung bình không phản ánh đúng bản chất phát thải và cũng không phù hợp với bất kỳ quy chuẩn quốc tế nào.
Cơ quan này cũng cho biết mục tiêu của kiểm định là đánh giá đầy đủ tình trạng kỹ thuật của xe, bao gồm cả những thời điểm phát thải cao nhất. Nếu chỉ duy trì ga ở mức trung bình, hệ thống bơm cao áp sẽ không hoạt động ở công suất tối đa, dẫn đến kết quả kiểm tra không phản ánh đúng mức độ phát thải thực tế của phương tiện.
Theo Cục Đăng kiểm Việt Nam, việc kiểm tra khí thải nếu chỉ thực hiện ở dải vòng tua thấp có thể dẫn đến hệ quả là nhiều phương tiện đã xuống cấp ở các bộ phận quan trọng như kim phun hoặc bơm cao áp vẫn "lọt" qua kiểm định. Điều này không chỉ khiến kết quả đánh giá thiếu chính xác mà còn ảnh hưởng đến mục tiêu kiểm soát khí thải theo Quyết định 43/2025 của Thủ tướng Chính phủ.
Đối với quan điểm cho rằng xe diesel đời cũ không có cơ chế kiểm soát tốc độ, cơ quan này cho biết cách hiểu trên chưa đúng với nguyên lý kỹ thuật. Khác với động cơ xăng điều chỉnh bằng lượng không khí nạp vào, động cơ diesel kiểm soát tốc độ thông qua việc thay đổi lượng nhiên liệu được phun.
Cơ quan đăng kiểm cũng cho biết mọi động cơ diesel đều có bộ điều tốc (governor). Khi vòng tua tiến gần đến giới hạn cho phép, bộ phận này sẽ tự động giảm nhiên liệu để tránh vượt ngưỡng, qua đó đảm bảo động cơ vận hành trong phạm vi an toàn theo thiết kế.
-110038.jpg)
Về việc ký cam kết khi kiểm định khí thải, Cục Đăng kiểm Việt Nam khẳng định đây không phải yêu cầu bắt buộc. Biện pháp này chỉ được áp dụng tạm thời trong những trường hợp nghi ngờ động cơ có thể vượt quá số vòng quay thiết kế, trong khi đơn vị đăng kiểm chưa có đủ thông tin kỹ thuật từ nhà sản xuất để đối chiếu. Trong trường hợp xác định có dấu hiệu vượt ngưỡng cho phép, đăng kiểm viên vẫn sẽ từ chối kiểm định, bất kể chủ xe có đồng ý ký cam kết hay không.
Bắt đầu từ ngày 1/3, quy trình kiểm định khí thải đã được siết chặt hơn trên toàn hệ thống đăng kiểm. Theo đó, nhiều phương tiện, đặc biệt là xe sử dụng động cơ diesel, phải đáp ứng các yêu cầu cao hơn so với trước đây.
