Anh H. (25 tuổi, ngụ Củ Chi) bị dao gọt trái cây đâm vào vùng thượng đòn trong lúc đùa giỡn. Sau tai nạn, anh đau ngực dữ dội, đau đầu, chóng mặt, vật vã và nhanh chóng được đưa đến Bệnh viện Đa khoa Xuyên Á cấp cứu.
Tại Khoa Cấp cứu, bệnh nhân trong tình trạng rất nguy kịch, huyết áp tụt sâu, mạch nhanh, có dấu hiệu mất máu cấp. Nhận thấy vết thương nằm ở vị trí có nhiều mạch máu lớn, các bác sĩ nghi ngờ động mạch dưới đòn có thể bị tổn thương.
Ê-kíp lập tức kích hoạt quy trình báo động đỏ nội viện, huy động các chuyên khoa vừa hồi sức, đánh giá tổn thương vừa chuẩn bị phương án phẫu thuật khẩn cấp.
Kết quả X-quang cho thấy lượng máu trong khoang màng phổi rất nhiều, gây chèn ép và làm xẹp gần như toàn bộ phổi. Trước nguy cơ sốc mất máu, bệnh nhân được chuyển thẳng lên phòng mổ để mở ngực, thám sát và kiểm soát nguồn chảy máu.
Dù thời điểm nhập viện không có người thân đi cùng để thực hiện các thủ tục theo quy định, trước tiên lượng nguy kịch, các bác sĩ ưu tiên cứu tính mạng người bệnh.
Trong mổ, các bác sĩ Khoa Phẫu thuật Tim mạch và Lồng ngực ghi nhận gần 4 lít máu trong khoang ngực. Nguyên nhân được xác định là động mạch dưới đòn bị đứt hoàn toàn do vết thương xuyên thấu.
Ê-kíp nhanh chóng kiểm soát và cầm máu, đồng thời truyền máu tích cực để duy trì huyết động. Các bác sĩ cũng phải xử trí tổn thương động mạch, tái lập lưu thông máu đến cánh tay nhằm bảo tồn chức năng chi.
BS.CKI Hồ Huỳnh Anh Hùng, Phó trưởng Khoa Phẫu thuật Tim mạch và Lồng ngực, cho biết vùng thượng đòn chứa các mạch máu quan trọng như động mạch và tĩnh mạch dưới đòn. Các mạch này nằm sát phía sau xương đòn nên vết thương do vật sắc nhọn có thể gây tổn thương nghiêm trọng.
Khi động mạch dưới đòn bị đứt, máu có thể chảy nhanh vào khoang màng phổi, đồng thời gây mất máu cấp, khiến huyết áp tụt và bệnh nhân có nguy cơ tử vong trong thời gian ngắn.
Trường hợp của anh H. còn phức tạp do có bất thường giải phẫu. Động mạch dưới đòn của bệnh nhân không xuất phát từ thân cánh tay đầu như thông thường mà xuất phát từ quai động mạch chủ và đi sâu vào trong cơ. Đặc điểm này khiến việc tiếp cận, kiểm soát điểm chảy máu và sửa chữa tổn thương khó khăn hơn.
Sau khoảng 6 giờ phẫu thuật căng thẳng, các bác sĩ kiểm soát được tình trạng chảy máu, tái lập tuần hoàn mạch máu và đưa bệnh nhân qua cơn nguy kịch.
Sau hai tuần điều trị tích cực, sức khỏe anh H. ổn định, mạch ở cánh tay rõ, tay không yếu liệt. Bệnh nhân tiếp tục được hướng dẫn tập vật lý trị liệu để phục hồi chức năng.
Theo bác sĩ Hùng, thành công của ca bệnh không chỉ phụ thuộc trang thiết bị mà còn ở khả năng nhận diện nhanh nguy cơ, kinh nghiệm phẫu thuật và phối hợp giữa các ê-kíp Cấp cứu, Phẫu thuật Tim mạch và Lồng ngực, Gây mê hồi sức...
Việc kích hoạt báo động đỏ ngay từ Khoa Cấp cứu giúp rút ngắn thời gian hội chẩn, hồi sức và đưa bệnh nhân vào phòng mổ. Các ê-kíp đồng thời xử trí mất máu, tổn thương mạch máu và nguy cơ suy hô hấp, qua đó tăng cơ hội sống cho người bệnh.
Bác sĩ Hùng cho biết vùng thượng đòn là khu vực lõm ngay phía trên xương đòn, gần gốc cổ, nơi có các mạch máu lớn. Do các mạch nằm sát phía sau xương đòn, dao, kéo hoặc vật sắc nhọn khi đâm xuyên qua vùng này có thể gây chảy máu nghiêm trọng.
Nếu động mạch hoặc tĩnh mạch dưới đòn bị tổn thương, máu có thể nhanh chóng tràn vào khoang màng phổi. Lượng máu tích tụ gây chèn ép phổi, dẫn đến khó thở, suy hô hấp; đồng thời mất máu cấp có thể khiến người bệnh tụt huyết áp, sốc và tử vong nếu không được xử trí kịp thời.
Điều đáng lo ngại là mức độ tổn thương không phải lúc nào cũng thể hiện qua vết thương bên ngoài. Một vết đâm nhỏ, ít chảy máu ngoài da vẫn có thể che giấu tình trạng mất máu lớn bên trong cơ thể.
Bác sĩ khuyến cáo người bị dao, kéo hoặc vật sắc nhọn đâm vào vùng thượng đòn, dù bên phải hay bên trái, cần được đưa đến cơ sở y tế gần nhất càng sớm càng tốt. Không nên chủ quan khi vết thương ngoài da nhỏ hoặc không chảy máu nhiều, bởi tổn thương mạch máu tại khu vực này có thể gây mất máu âm thầm và tràn vào khoang màng phổi, đe dọa tính mạng.
