Các bác sĩ cảnh báo, đột quỵ vẫn là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và tàn phế. Tuy nhiên, nếu được phát hiện sớm và đưa đến bệnh viện có khả năng điều trị đột quỵ kịp thời, người bệnh có thể phục hồi gần như hoàn toàn.
Theo BS.CKI La Thị Tuyết Hoa, Khoa Nội Thần kinh, Bệnh viện Đa khoa Xuyên Á, đột quỵ thiếu máu não cấp chiếm khoảng 80-85% tổng số ca đột quỵ. Với nhóm bệnh này, thuốc tiêu sợi huyết đường tĩnh mạch (rTPA) là phương pháp điều trị hiệu quả nếu người bệnh đến viện trong thời gian chỉ định và không có chống chỉ định.
Thực tế tại Bệnh viện Đa khoa Xuyên Á cho thấy nhiều bệnh nhân đã tránh được nguy cơ tàn phế nhờ được cấp cứu đúng lúc.
Một trong số đó là bà Đ.T.H., 80 tuổi, ngụ Củ Chi, TP.HCM. Khoảng 7h sáng, khi đang ngồi tại nhà, bà bất ngờ tê yếu hoàn toàn nửa người bên trái. Nhận thấy dấu hiệu bất thường, người nhà lập tức đưa bà đến bệnh viện sau khoảng 3,5 giờ kể từ khi khởi phát triệu chứng.
Kết quả chụp CTA xác định bà bị nhồi máu não tuần hoàn sau, chưa ghi nhận tắc mạch máu lớn. Các bác sĩ nhanh chóng chỉ định tiêm thuốc tiêu sợi huyết rTPA. Sau điều trị, sức cơ cải thiện rõ rệt, người bệnh có thể cử động tay chân trở lại và tiếp tục tập phục hồi chức năng.
Không ít trường hợp khác suýt bỏ lỡ "thời gian vàng" vì nhầm triệu chứng đột quỵ với rối loạn tiền đình hoặc mệt mỏi thông thường.
Ông Đ.T.P., 65 tuổi, ban đầu chỉ thấy chóng mặt, mất thăng bằng và mỏi tay chân trái nên nghĩ nghỉ ngơi sẽ tự khỏi. Chỉ khi triệu chứng kéo dài, gia đình mới đưa ông đến bệnh viện.
Qua thăm khám, bác sĩ xác định ông bị nhồi máu não cấp vùng bao trong phải. Lúc nhập viện, bệnh nhân không thể giơ tay và chân trái yếu rõ. Sau khi được tiêm thuốc tiêu sợi huyết, sức cơ cải thiện đáng kể. Dự kiến ông sẽ xuất viện sau khoảng một tuần điều trị.
Tương tự, ông N.V.H., 55 tuổi, sau khi đi làm về xuất hiện chóng mặt, đi khập khiễng và nghiêng người. Gia đình cho rằng ông bị rối loạn tiền đình nên chỉ đo huyết áp và uống thuốc tại nhà. Khi tình trạng không cải thiện, người bệnh mới được đưa đến bệnh viện.
Các bác sĩ chẩn đoán ông bị nhồi máu não cấp vùng cầu não trái. Sau điều trị bằng thuốc tiêu sợi huyết, các triệu chứng cải thiện rõ rệt. Khai thác bệnh sử cho thấy bệnh nhân có nhiều yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp, rối loạn lipid máu, từng bị nhồi máu não nhẹ và hút thuốc lá.
Một bệnh nhân khác, ông V., 52 tuổi, thức dậy với biểu hiện tê nửa người phải và nói đớ nhẹ. Nhờ gia đình nhận biết đây có thể là dấu hiệu đột quỵ và đưa đến bệnh viện ngay, ông được tiêm thuốc tiêu sợi huyết trong thời gian cho phép và hồi phục hoàn toàn, không để lại di chứng.
Theo bác sĩ Tuyết Hoa, phần lớn bệnh nhân đột quỵ đều có các yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp, rung nhĩ, rối loạn lipid máu, đái tháo đường hoặc hút thuốc lá. Đây là nhóm cần kiểm soát tốt bệnh nền để giảm nguy cơ mắc bệnh.
Điều đáng lo ngại là không phải mọi trường hợp đột quỵ đều biểu hiện rầm rộ. Nhiều người chỉ xuất hiện chóng mặt, mất thăng bằng, tê yếu nhẹ hoặc nói hơi khó nên chủ quan, tự theo dõi tại nhà hoặc nhầm với rối loạn tiền đình. Chính sự chậm trễ này khiến người bệnh đánh mất cơ hội điều trị hiệu quả.
Các bác sĩ khuyến cáo người dân ghi nhớ quy tắc BE FAST để nhận biết sớm đột quỵ:
- B (Balance): Mất thăng bằng đột ngột, chóng mặt, đau đầu.
- E (Eyes): Mờ mắt, giảm hoặc mất thị lực đột ngột ở một hoặc cả hai mắt.
- F (Face): Méo miệng, cười lệch.
- A (Arm): Yếu hoặc tê một bên tay chân.
- S (Speak): Nói khó, nói ngọng, nói đớ hoặc không hiểu lời người khác.
- T (Time): Gọi cấp cứu hoặc nhanh chóng đưa người bệnh đến cơ sở có khả năng điều trị đột quỵ ngay lập tức.
Theo bác sĩ, mỗi phút chậm trễ đều khiến hàng triệu tế bào não bị tổn thương không thể phục hồi. Việc đến bệnh viện càng sớm sẽ giúp bác sĩ đánh giá khả năng sử dụng thuốc tiêu sợi huyết hoặc các phương pháp tái thông mạch máu khác, qua đó tăng cơ hội cứu sống mô não, giảm nguy cơ tàn phế và cải thiện chất lượng cuộc sống sau điều trị.
Những trường hợp được cứu sống và phục hồi vận động tại Bệnh viện Đa khoa Xuyên Á cho thấy đột quỵ không còn đồng nghĩa với bản án tàn phế. Điều quyết định là người bệnh được phát hiện sớm, đưa đến đúng cơ sở điều trị và can thiệp trong "thời gian vàng". Trang bị kiến thức nhận biết các dấu hiệu đột quỵ và hành động ngay khi triệu chứng xuất hiện chính là chìa khóa giúp cứu sống người bệnh và giảm thiểu những di chứng nặng nề.
