Đưa dữ liệu trở thành nguồn lực chiến lược
Sự bứt phá mạnh mẽ của kinh tế dữ liệu tại Việt Nam không phải là một hiện tượng ngẫu nhiên mà là kết quả tất yếu, kết tinh từ những định hướng chiến lược mang tầm nhìn dài hạn của Đảng Cộng sản Việt Nam. Trong bối cảnh cả nước đang nỗ lực chuẩn bị cho Đại hội XIV, Đảng đã chính thức xác lập chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo trở thành "động lực chính" để quốc gia tạo ra bước nhảy vọt, vượt qua bẫy thu nhập trung bình và tiến tới các nấc thang giá trị cao hơn trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Tầm nhìn này càng trở nên sâu sắc và quyết liệt hơn thông qua thông điệp của Tổng Bí thư vào cuối năm 2025, khi ông định nghĩa lại hoàn toàn tầm vóc của tài nguyên số bằng khẳng định dữ liệu quốc gia chính là tài sản chiến lược đặc biệt, có mối quan hệ hữu cơ mật thiết với chủ quyền và an ninh quốc gia trong không gian mạng.
Toàn cảnh Hội nghị.
Dưới sự dẫn dắt toàn diện của Đảng, hệ thống quản trị hành chính đã thực hiện một cuộc dịch chuyển tư duy mang tính cách mạng, từ phương thức "quản lý hồ sơ" truyền thống, vốn nặng về thủ tục giấy tờ, sang mô hình "quản trị thực chứng" hiện đại. Tại đây, dữ liệu không chỉ là công cụ lưu trữ mà đã thực sự trở thành xương sống, là căn cứ khoa học quan trọng nhất để xây dựng và thực thi mọi kịch bản tăng trưởng bền vững, giúp Chính phủ đưa ra những quyết sách chính xác, kịp thời và tối ưu hóa nguồn lực quốc gia trong kỷ nguyên mới.
Bước chuyển mình định lượng từ thể chế đến thực tiễn
Năm 2025 đã ghi dấu ấn đậm nét như một "năm bản lề" lịch sử, đánh dấu bước chuyển mình mang tính bước ngoặt khi kinh tế dữ liệu tại Việt Nam chính thức thoát ly khỏi những nhận thức lý thuyết về mặt chính sách để tiến vào giai đoạn thiết kế kiến trúc và triển khai thực tiễn một cách đồng bộ. Những nỗ lực này đã mang lại những kết quả định lượng đầy ấn tượng với tổng giá trị hàng hóa (GMV) của nền kinh tế số chạm mốc 39 tỷ USD, đóng góp đáng kể tới 14,02% vào tổng sản phẩm quốc nội (GDP).
Sức bật kinh tế này không đến từ sự ngẫu hứng mà được thúc đẩy bởi một hệ thống hạ tầng dữ liệu hiện đại, nơi việc đưa vào vận hành Trung tâm Dữ liệu quốc gia số 1 đã tạo nên một dấu mốc lịch sử, đóng vai trò là "bộ não số" trung tâm điều phối mọi dòng chảy thông tin quốc gia. Song hành với hạ tầng vật lý, sự đột phá về mặt chính sách thông qua việc Quốc hội ban hành Luật Dữ liệu và Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân đã kiến tạo nên một hành lang pháp lý minh bạch và an toàn, giải quyết triệt để những "điểm nghẽn" về niềm tin và xóa bỏ hoàn toàn tâm lý e ngại của các nhà đầu tư.
Sự chuẩn bị kỹ lưỡng về cả "phần cứng" lẫn "phần mềm" đã nhận được sự hưởng ứng vô cùng tích cực từ các chủ thể kinh tế khi số lượng doanh nghiệp công nghệ số tăng vọt lên con số 80.000 đơn vị. Đặc biệt, sự xuất hiện của hơn 40 startup nội địa trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI) thu hút hàng trăm triệu USD vốn đầu tư quốc tế là minh chứng rõ nét nhất cho khả năng tiếp thu và thích ứng nhanh chóng của thị trường. Điều này cho thấy một sự dịch chuyển sâu sắc trong mô hình kinh doanh của cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam, từ cách thức quản trị truyền thống dựa trên kinh nghiệm cảm tính sang mô hình ra quyết định dựa trên dữ liệu, tạo tiền đề vững chắc cho mục tiêu kinh tế dữ liệu 80 tỷ USD vào năm 2030.
Góc nhìn đa chiều từ cộng đồng chuyên gia quốc tế
Tính xác thực và chiều sâu chiến lược trong lộ trình phát triển kinh tế số của Việt Nam không chỉ dừng lại ở những con số nội địa mà còn được bảo chứng mạnh mẽ thông qua lăng kính đánh giá khách quan của các định chế tài chính và tổ chức tư vấn uy tín toàn cầu. Các chuyên gia từ Ngân hàng Thế giới (World Bank) đã nhận định một cách sắc sảo rằng, mặc dù Việt Nam đang nắm giữ "lợi thế so sánh vượt trội" đến từ cơ cấu dân số trẻ năng động cùng tốc độ số hóa thuộc nhóm dẫn đầu khu vực, nhưng chìa khóa then chốt quyết định sự thành bại lại nằm ở năng lực thực thi chính sách một cách đồng bộ.
Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính phát biểu tại Hội nghị.
Đồng quan điểm về sự chuyển dịch tích cực này, báo cáo Triển vọng 2026 của KPMG đã tạo nên một điểm nhấn quan trọng khi khẳng định Việt Nam không chỉ đơn thuần tập trung vào việc bồi đắp hạ tầng vật lý, mà đang thực sự kiến tạo "niềm tin số" thông qua việc thiết lập một khung pháp lý chặt chẽ và minh bạch.
Sự thừa nhận của cộng đồng quốc tế còn được tiếp nối bởi các chuyên gia kinh tế từ hãng truyền thông bne IntelliNews, khi họ định danh năm 2025 là thời điểm bước ngoặt để Việt Nam "mở khóa" thành công nguồn tài nguyên dữ liệu khổng lồ, từ đó tạo ra tấm vé thông hành quan trọng để không bị lỡ nhịp với kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo (AI) đang diễn ra trên quy mô toàn cầu.
Tuy nhiên, để hiện thực hóa kh vọng 80 tỷ USD vào năm 2030, giới quan sát quốc tế cũng đưa ra những nhận định mang tính cảnh báo đầy trách nhiệm về việc cấp bách phải thu hẹp khoảng cách thiếu hụt nhân tài công nghệ cao và đảm bảo một hệ sinh thái an ninh mạng tuyệt đối an toàn.
Chính những góc nhìn đa chiều, kết hợp giữa sự khích lệ và những dự báo thách thức từ quốc tế, đã giúp bài toán dữ liệu quốc gia trở nên trung thực và thực tế hơn, khẳng định rằng Việt Nam không chỉ say sưa với những thành tựu rực rỡ trước mắt mà đang có một sự chuẩn bị hết sức kỹ lưỡng, bài bản cho những chặng đường gian nan phía trước.
Phá bỏ "cát cứ" để kiến tạo dòng chảy số
Trước những phản hồi tích cực nhưng cũng đầy rẫy thách thức từ thực tiễn và các tổ chức quốc tế, Thủ tướng Chính phủ đã đưa ra những chỉ đạo mang tính quyết định, xác lập một kỷ cương mới trong quản trị tài nguyên số quốc gia. Trọng tâm của sự chuyển đổi này là yêu cầu mọi cơ sở dữ liệu phải tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc sáu chữ vàng bao gồm “Đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung”, nhằm đảm bảo tính chính xác tuyệt đối và khả năng tương tác liên tục của dòng chảy thông tin. Để hiện thực hóa tầm nhìn này, Thủ tướng đã đưa ra mệnh lệnh hành động quyết liệt nhằm chấm dứt hoàn toàn tình trạng xây dựng cơ sở dữ liệu theo kiểu “cát cứ” – một rào cản kinh niên nơi mỗi bộ, ngành hay địa phương tự thiết lập những ốc đảo công nghệ riêng biệt với các tiêu chuẩn không đồng nhất.
Việc phá bỏ những "bức tường ngăn cách" này không chỉ đơn thuần là giải pháp kỹ thuật mà còn là một cuộc cách mạng về tư duy quản lý, biến những kho dữ liệu rời rạc vốn đang ngủ yên thành một hệ sinh thái thống nhất và năng động. Khi các rào cản về công nghệ và tư duy cục bộ được dỡ bỏ, dữ liệu từ các cơ quan nhà nước cho đến khối doanh nghiệp sẽ có khả năng "nói chuyện" và kết nối thông suốt với nhau trên một nền tảng ngôn ngữ chung. Chính sự liên thông này sẽ khơi thông mạch máu cho nền kinh tế số, cho phép các nguồn lực được tối ưu hóa và tái sử dụng hiệu quả, từ đó tạo ra những giá trị thặng dư khổng lồ cho quốc gia, đưa Việt Nam tiến gần hơn tới mục tiêu trở thành một cường quốc về kinh tế dữ liệu trong tương lai gần.
Tóm lại, chiến lược dữ liệu quốc gia dưới sự lãnh đạo của Đảng và điều hành của Chính phủ là một cuộc cách mạng về tư duy quản trị xã hội. Với bàn đạp là nền tảng 14% GDP từ kinh tế số năm 2025 và sự công nhận của quốc tế, mục tiêu 80 tỷ USD vào năm 2030 hoàn toàn nằm trong tầm tay. Hành trình này sẽ biến dữ liệu trở thành nhịp đập của nền kinh tế, giúp tinh gọn bộ máy, tối ưu hóa nguồn lực và phục vụ đời sống nhân dân thực chất. Khi những dòng chảy dữ liệu được khơi thông, Việt Nam sẽ thực sự làm chủ vận mệnh số của mình. Dưới ngọn cờ lãnh đạo của Đảng, dữ liệu chính là sức mạnh để dân tộc ta hiện thực hóa khát vọng hùng cường, thịnh vượng, khẳng định vị thế của một Việt Nam năng động, tự chủ và minh bạch trên trường quốc tế.
