Ngày 8/5, tại trụ sở Hội đồng nhân dân - Ủy ban nhân dân TP.HCM, Thường trực Hội đồng nhân dân TP.HCM phối hợp với Trường Đại học Luật TP.HCM tổ chức hội thảo khoa học “Luật Đô thị đặc biệt - đột phá thể chế cho TP.HCM”.
Trong bối cảnh TP.HCM đứng trước yêu cầu phát triển mới với vai trò trung tâm kinh tế, tài chính, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo hàng đầu cả nước, việc xây dựng Luật Đô thị đặc biệt được nhìn nhận không chỉ là yêu cầu về thể chế mà còn là bước chuyển quan trọng nhằm tạo lập không gian phát triển dài hạn, bền vững và có sức cạnh tranh quốc tế cho thành phố.
Phát biểu khai mạc hội thảo, bà Nguyễn Trường Nhật Phượng, Phó Chủ tịch Hội đồng nhân dân TP.HCM, cho biết thành phố đang đứng trước yêu cầu cấp thiết phải kiến tạo nền tảng thể chế mới tương xứng với vai trò đầu tàu kinh tế, trung tâm tài chính, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo của cả nước.
Theo bà, thực tiễn triển khai các cơ chế đặc thù thời gian qua mang lại nhiều kết quả tích cực, song cũng bộc lộ những giới hạn của mô hình “thí điểm”, đặc biệt về tính ổn định và khả năng đáp ứng yêu cầu phát triển dài hạn của một siêu đô thị.
Phó Chủ tịch Hội đồng nhân dân TP.HCM nhấn mạnh Luật Đô thị đặc biệt không chỉ là bước hoàn thiện pháp luật mà còn phải trở thành nền tảng cho mô hình quản trị đô thị hiện đại, linh hoạt và có sức cạnh tranh quốc tế cao hơn. Đạo luật cần tạo đột phá thực chất về phân cấp, phân quyền, mở rộng không gian thể chế cho thành phố trong các lĩnh vực huy động nguồn lực, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và thu hút nhân tài.
Theo bà, đây sẽ là cơ sở để TP.HCM tiếp tục phát huy vai trò động lực tăng trưởng của cả nước trong giai đoạn phát triển mới.
Phát biểu tại hội thảo, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Mạnh Cường cho biết việc xây dựng Luật Đô thị đặc biệt là nhiệm vụ mang ý nghĩa chiến lược, thể hiện sự quan tâm đặc biệt của Trung ương đối với định hướng phát triển TP.HCM trong giai đoạn mới.
Ông cho rằng thành phố đang chịu áp lực rất lớn nhưng cũng được đặt nhiều kỳ vọng về một đạo luật “mạnh hơn, rộng hơn và vượt trội hơn”, đủ khả năng mở ra không gian phát triển mới cho đô thị đầu tàu cả nước.
Theo ông Cường, TP.HCM hiện phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành, chuyên gia và nhà khoa học để xây dựng các cơ chế phù hợp với yêu cầu phát triển của một siêu đô thị hiện đại, từ quản trị đô thị thông minh, khai thác dữ liệu, phát triển không gian ngầm đến cơ chế thử nghiệm chính sách và bảo vệ đội ngũ cán bộ dám nghĩ, dám làm.
Phó Chủ tịch UBND TP.HCM cũng nhấn mạnh dự thảo luật cần được xây dựng trên nền tảng thực tiễn của thành phố, với trọng tâm là “phân quyền thực chất” gắn với cơ chế giám sát, kiểm tra và trách nhiệm giải trình rõ ràng.
“Đây không chỉ là yêu cầu hoàn thiện thể chế mà còn là cơ hội để kiến tạo mô hình quản trị đô thị hiện đại, linh hoạt và hiệu quả hơn trong tương lai”, ông nói.
Phát biểu chỉ đạo tại hội thảo, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú cho rằng trong bối cảnh yêu cầu xây dựng luật được đặt ra với tiến độ khẩn trương, cần xác định rõ định hướng xây dựng Luật Đô thị đặc biệt dành riêng cho TP.HCM trên tinh thần “TP.HCM vì cả nước, cả nước vì TP.HCM”.
Theo Thứ trưởng, đạo luật phải tạo ra đột phá thực chất về thể chế và quản trị đô thị, tập trung vào các vấn đề chiến lược như phân quyền, quy hoạch, phát triển hạ tầng, huy động nguồn lực tư nhân, liên kết vùng và tháo gỡ các điểm nghẽn kéo dài về giao thông, ngập úng, ô nhiễm môi trường.
Ông Nguyễn Thanh Tú nhấn mạnh cốt lõi của Luật Đô thị đặc biệt là trao quyền mạnh mẽ và thực chất hơn cho TP.HCM, đặc biệt là nâng cao vai trò của Hội đồng nhân dân thành phố trong việc ban hành cơ chế, chính sách phù hợp với thực tiễn.
Đồng thời, luật cần được thiết kế với tư duy mở, đủ dư địa để thành phố phát huy tính chủ động trong các lĩnh vực hợp tác công tư, phát triển hạ tầng, thu hồi đất, giải phóng mặt bằng và liên kết vùng.
“Hệ thống quy định phải không chỉ đúng về pháp lý mà còn đúng và trúng với yêu cầu phát triển của TP.HCM trong tương lai”, Thứ trưởng Bộ Tư pháp nói.
Hội thảo nhận được 66 tham luận từ các chuyên gia, nhà khoa học, cơ quan quản lý nhà nước, đại biểu dân cử và các cơ sở đào tạo, nghiên cứu. Ban tổ chức đã tuyển chọn 51 bài viết để đăng trong kỷ yếu hội thảo, tập trung vào nhiều nhóm vấn đề như phân cấp, phân quyền, tổ chức chính quyền đô thị, quy hoạch, tài chính - ngân sách, quản trị đô thị thông minh, thu hút nguồn lực tư nhân, cơ chế phát triển khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Tại hội thảo, 4 tham luận trọng tâm được trình bày đã tập trung phân tích nhiều vấn đề cốt lõi trong quá trình xây dựng Luật Đô thị đặc biệt cho TP.HCM như hoàn thiện khung thể chế, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, mở rộng tính tự chủ của chính quyền đô thị, nâng cao vai trò người đứng đầu và tăng cường năng lực thực thi quản lý đô thị.
Các tham luận cũng nhấn mạnh yêu cầu xây dựng mô hình quản trị đô thị hiện đại, linh hoạt, có khả năng cạnh tranh quốc tế; tăng cường trách nhiệm giải trình, cơ chế kiểm soát quyền lực; thúc đẩy chuyển đổi số, đô thị thông minh và hoàn thiện hệ thống quản trị phù hợp với yêu cầu phát triển của một siêu đô thị trong giai đoạn mới.
Bên cạnh đó, hội thảo ghi nhận nhiều ý kiến từ các nhà khoa học, đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân, lãnh đạo sở, ngành, doanh nghiệp và đại diện địa phương. Nhiều đề xuất được đưa ra liên quan đến cơ chế phát triển khoa học - công nghệ, trung tâm tài chính quốc tế, khu thương mại tự do, thu hút đầu tư tư nhân, cơ chế thử nghiệm chính sách mới và phát huy tính tự chủ của chính quyền địa phương.
Các ý kiến tại hội thảo thống nhất rằng Luật Đô thị đặc biệt cần trở thành đạo luật mang tính kiến tạo phát triển, tạo không gian thể chế đủ rộng để TP.HCM phát huy tối đa tiềm năng, đồng thời mở đường cho mô hình quản trị đô thị hiện đại, linh hoạt và hiệu quả hơn trong tương lai.
Phát biểu kết luận hội thảo, TS Lê Trường Sơn, Hiệu trưởng Trường Đại học Luật TP.HCM, khẳng định hội thảo khoa học quốc gia “Luật đô thị đặc biệt - đột phá thể chế cho TP.HCM” đã hoàn thành toàn bộ chương trình đề ra và đạt nhiều kết quả có ý nghĩa cả về học thuật lẫn thực tiễn.
Ông cho biết Ban tổ chức sẽ tổng hợp toàn bộ tham luận, ý kiến trao đổi và đề xuất của đại biểu để gửi đến các cơ quan có thẩm quyền, phục vụ trực tiếp cho quá trình nghiên cứu, xây dựng và hoàn thiện dự thảo Luật Đô thị đặc biệt cho TP.HCM trong thời gian tới.
Theo TS Lê Trường Sơn, hội thảo đã góp phần tạo nên mô hình kết nối giữa thực tiễn quản trị và chiều sâu học thuật, giữa yêu cầu phát triển của thành phố với trách nhiệm nghiên cứu, phản biện và hiến kế chính sách của giới khoa học. Đây được xem là nền tảng quan trọng cho quá trình hoàn thiện thể chế phát triển TP.HCM trong giai đoạn mới.
