Cuộc đời và hành trình dấn thân vì lý tưởng cách mạng
Lật giở lại những trang tư liệu lịch sử và lắng nghe những hồi ức từ các thế hệ đi trước, chúng ta càng thấu hiểu hơn về chặng đường cuộc đời đầy gian khổ nhưng vô cùng vẻ vang của đồng chí Lê Thị Riêng. Sinh ra và lớn lên trong một thời kỳ đất nước chìm đày dưới ách đô hộ, bà sớm giác ngộ cách mạng, dấn thân trọn đời cho con đường đấu tranh giải phóng dân tộc. Qua những tài liệu lưu trữ chính thống và lời kể của các đồng chí từng hoạt động cùng thời, hình ảnh một người phụ nữ từ các địa bàn trọng điểm miền Tây rồi tiến về vùng đất Sài Gòn, Gia Định kiên trung, bất khuất đã khắc sâu vào tâm trí thế hệ hôm nay với tất cả sự kính trọng.
Gia đình nữ anh hùng Lê Thị Riêng
Trên cương vị Ủy viên Ủy ban Trung ương Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam kiêm Phó Hội trưởng Hội Liên hiệp Phụ nữ Giải phóng miền Nam, bà không chỉ là hạt nhân quy tụ các tầng lớp phụ nữ mà còn trực tiếp chỉ đạo nhiều phong trào cách mạng sôi nổi. Từ những tư liệu ghi chép lại hoạt động của bà, thế hệ trẻ hôm nay nhận ra sự nhạy bén trong tư duy chính trị kết hợp với tấm lòng bao dung, sâu sát cơ sở đã giúp bà xây dựng được mạng lưới cơ sở cách mạng vững chắc ngay trong lòng địch, biến hậu phương của kẻ thù thành trận địa đấu tranh sắc bén của quần chúng yêu nước.
Bản lĩnh kiên trung và tài năng địch vận lỗi lạc
Tìm hiểu qua các tài liệu lịch sử và những trang ghi chép về phong trào đấu tranh đô thị, chúng ta được biết hoạt động giữa sào huyệt của kẻ thù đòi hỏi sự dũng cảm phi thường và tài ứng biến linh hoạt. Đồng chí Lê Thị Riêng đã thể hiện xuất sắc điều đó thông qua tài năng địch vận lỗi lạc và khả năng vận động quần chúng bám trụ đấu tranh trực diện. Những tư liệu để lại cho thấy những cuộc biểu tình đòi quyền sinh kế, chống bắt lính, đòi dân sinh dân chủ do bà trực tiếp tham gia tổ chức và lãnh đạo đã làm rung chuyển bộ máy cai trị của chính quyền Sài Gòn, khiến chúng vô cùng hoảng sợ và tìm mọi cách triệt hạ.
Vào ngày 9 tháng 5 năm 1967, do sự chỉ điểm của kẻ phản bội Ca Vĩnh Phối khi đang đi công tác tại khu vực chợ Đa Kao (Sài Gòn), tổ chức bị lộ và bà đã rơi vào tay mật vụ địch. Dựa trên các tài liệu lưu trữ và hồ sơ kháng chiến, kẻ thù coi bà là một chiến lợi phẩm tối quan trọng nhằm khai thác hệ thống cơ sở cách mạng, do đó chúng đã tung ra mọi thủ đoạn tàn độc nhất. Từ Biệt đội 23, phòng thẩm vấn đặc biệt của CIA cho đến phòng hoạt vụ Tổng nha Cảnh sát, chúng liên tục luân chuyển bà qua các lò tra tấn với những đòn nhục hình vô nhân đạo, từ đánh đập dã man, châm điện, nhấn nước cho đến cực hình man rợ dùng lửa đốt trơ xương ngón tay.
Tuy nhiên, qua những trang hồi ức của các nhà nghiên cứu lịch sử, chúng ta thấy rõ trước ý chí sắt đá của người nữ cộng sản, mọi đòn thù tàn độc hay chiêu bài mua chuộc đều hoàn toàn bất lực. Suốt hơn 200 ngày đêm bị giam cầm trong ngục tối, bà tuyệt đối trung thành với lý tưởng cách mạng, không hé răng nửa lời khai báo để bảo vệ an toàn cho tổ chức và đồng đội.
Khúc tráng ca ngời sáng qua những lời kể và tư liệu lịch sử
Khi tiếp cận những tư liệu lịch sử và lắng nghe lại lời kể đầy xúc động của những nhân chứng sống từng bị giam cầm chung hoặc trực tiếp chứng kiến quãng thời gian bà chịu đựng trong lao tù địch, thế hệ trẻ hôm nay càng thêm nghẹn ngào và kính phục. Nhớ lại những ngày tháng đen tối ấy, qua lời kể của các cô, các chị từng là bạn tù chính trị tại các nhà giam Sài Gòn, dù thân thể bị đày đọa đến kiệt quệ, mười đầu ngón tay cháy xém không còn nguyên vẹn, bà chưa từng một lần kêu van hay khuất phục. Trong những căn phòng giam chật hẹp, thiếu ánh sáng và đầy rẫy hiểm nguy, người nữ lãnh đạo ấy vẫn giữ nụ cười ấm áp, dùng sự kiên gan của mình để truyền lửa, ôm ấp và động viên anh chị em tù nhân giữ vững khí tiết người chiến sĩ cách mạng.
Ánh mắt sáng ngời niềm tin và phong thái hiên ngang của bà ngay giữa chốn lao tù đã được khắc họa chân thực qua các tư liệu và lời thuật lại của người ở lại. Sáng mùng 2 Tết Mậu Thân 1968, tức ngày 31 tháng 1 năm 1968, khi tiếng súng Tổng tiến công và nổi dậy của quân và dân ta rộn vang khắp các ngả đường Sài Gòn, trong thế hoảng loạn tột cùng, chính quyền Việt Nam Cộng hòa đã lén lút thủ tiêu bà tại bốt Bà Hòa ở Chợ Lớn. Các nhân chứng sống sót sau những trận càn đẫm máu ấy mãi khắc ghi hình ảnh giây phút cuối cùng khi bà bước đi hiên ngang, ngẩng cao đầu đối mặt với kẻ thù, hiến dâng giọt máu cuối cùng cho sự độc lập, tự do của dân tộc.
Sự hy sinh oanh liệt ấy, qua lăng kính của lịch sử và cảm xúc của những người con hôm nay, không chỉ là một mất mát đau thương vô hạn mà còn là tiếng chuông thức tỉnh lòng căm thù giặc sâu sắc, tiếp thêm sức mạnh vô biên cho các lực lượng cách mạng tiến lên. Như một sự gắn kết thiêng liêng của lịch sử, máu của bà đã hòa quyện cùng máu xương của hàng vạn cán bộ, chiến sĩ và đồng bào ngã xuống trong chiến dịch Mậu Thân 1968, góp phần viết nên bản anh hùng ca ngời sáng của muôn đời.
Thông điệp tri ân và trách nhiệm lịch sử trong giai đoạn hiện nay
Nhân dịp kỷ niệm Ngày Thương binh và Liệt sĩ, đứng trước những tư liệu hào hùng của cha ông, tất cả những người con mang trong dòng máu Lạc Hồng đều hướng về vị nữ anh hùng Lê Thị Riêng với tấm lòng thành kính vô hạn. Trong tâm khảm mỗi người thế hệ trẻ hôm nay, chúng ta nguyện hứa tiếp tục phấn đấu học tập, rèn luyện để phát huy tinh thần kiên trung, xứng đáng với sự hy sinh cao cả của các thế hệ đi trước.
Việc thành phố gìn giữ và tôn tạo không gian Công viên Lê Thị Riêng, nơi qua các tư liệu lịch sử cho thấy vẫn đang ôm ấp lòng đất mẹ hàng trăm hài cốt liệt sĩ vừa được tìm thấy thông qua các chiến dịch quy tập dài hạn, mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc. Đó là một đài kỷ niệm sống, nhắc nhở các thế hệ hôm nay và mai sau về một thời kỳ hào hùng nhưng vô cùng bi tráng.
Từ góc nhìn đa chiều và khách quan, việc tri ân các anh hùng liệt sĩ không chỉ dừng lại ở những vòng hoa hay lời tưởng niệm, mà qua những trang tài liệu và thực tiễn đời sống, còn đòi hỏi sự nỗ lực không ngừng trong công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, trả lại tên tuổi cho những người đã ngã xuống. Để đạt được những thành công và sự vẹn toàn trong công tác đền ơn đáp nghĩa trong giai đoạn hiện nay, rất cần có sự phối hợp chặt chẽ, đồng bộ của các cơ quan chức năng, các tổ chức xã hội và toàn thể cộng đồng. Mỗi người dân Việt Nam, bằng những hành động thiết thực, hãy tiếp tục dâng nén tâm nhang tri ân Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Lê Thị Riêng cùng hơn 1,2 triệu liệt sĩ đã hiến dâng tuổi thanh xuân vì Tổ quốc, qua đó bồi đắp thêm lòng tự hào dân tộc và ý chí xây dựng đất nước ngày càng giàu đẹp, văn minh.
Thành đồng rực rỡ bóng hình ai,
Sắt đá kiên trung dạ chẳng phai.
Giữa ngục thù sâu ngời khí tiết,
Vùng trời lửa đạn tạc thân ngài.
Xương tan vẫn giữ lòng trung nghĩa,
Máu đổ tô hồng đất nước mai.
Thế hệ hôm nay xin tạc dạ,
Đời đời ghi nhớ nghĩa ơn dày.
