Nghe có vẻ tiện lợi, nhưng phía sau những sản phẩm “cường dương cấp tốc” trôi nổi có thể là cái giá đắt: tụt huyết áp, ngất xỉu, tương tác thuốc tim mạch, thậm chí nhập viện vì biến cố nặng.
Rối loạn cương không chỉ là “chuyện bản lĩnh”
Không ít trường hợp rối loạn cương (Erectile Dysfunction – ED) xuất hiện dịp Tết không phải vì “hết bản lĩnh”, mà do cơ thể bị quá tải: căng thẳng cuối năm, thức khuya, ăn uống thất thường, tăng rượu bia, hút thuốc nhiều hơn, ít vận động.
Về sinh lý, cương dương là quá trình phối hợp giữa mạch máu, thần kinh, nội tiết và tâm lý. Chỉ cần một mắt xích trục trặc – vài đêm mất ngủ, say xỉn liên tục, lo lắng quá mức – phản ứng cương có thể chậm hoặc không ổn định.
Tuy nhiên, vì ngại đi khám, nhiều người chọn giải pháp “nhanh gọn”: mua thuốc hoặc sản phẩm quảng cáo trên mạng. Rủi ro nằm ở chỗ dùng sai thuốc không chỉ không cải thiện tình trạng mà còn có thể biến một rắc rối tạm thời thành sự cố y khoa.
TS.BS.CKII Trà Anh Duy, Trung tâm Sức khỏe Nam giới Men’s Health, cho biết nhóm thuốc điều trị ED phổ biến hiện nay là thuốc ức chế phosphodiesterase type 5 (PDE5i), như sildenafil hoặc tadalafil. Cơ chế của nhóm này là hỗ trợ giãn mạch thể hang khi có kích thích tình dục, giúp máu đến dương vật tốt hơn.
Đây là thuốc kê đơn ở nhiều quốc gia vì cần đánh giá tình trạng tim mạch, thuốc đang sử dụng và nguy cơ tương tác.
Hiệu quả của PDE5i đã được chứng minh trong các nghiên cứu nghiêm túc. Trong một nghiên cứu liều linh hoạt kéo dài 4 tuần cuối điều trị, 69% lần giao hợp thành công ở nhóm dùng sildenafil so với 22% ở nhóm giả dược; số lần thành công trung bình mỗi tháng là 5,9 so với 1,5. Tác dụng phụ thường gặp như đau đầu, đỏ bừng mặt, khó tiêu ghi nhận khoảng 6–18%.
Một nghiên cứu khác cho thấy tỷ lệ nỗ lực giao hợp thành công trung bình là 57% ở nhóm sildenafil so với 21% ở giả dược; 83% nam giới có ít nhất một lần thành công trong giai đoạn điều trị, so với 45% ở nhóm giả dược.
Các con số cho thấy thuốc có hiệu quả rõ rệt, nhưng điều kiện tiên quyết là dùng đúng chỉ định và được sàng lọc nguy cơ.
Nguy cơ từ “thành phần ẩn”
Điều đáng lo ngại ở thị trường “cường dương cấp tốc” là người dùng không biết chính xác mình đang uống gì. Nhiều sản phẩm tự xưng “thảo dược”, “kẹo”, “socola tăng lực” thực tế bị phát hiện trộn hoạt chất PDE5i hoặc các dẫn xuất tương tự với liều không kiểm soát.
Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) nhiều lần cảnh báo các sản phẩm quảng cáo tăng cường sinh lý hoặc “trị rối loạn tình dục” có thể chứa “thành phần ẩn” nguy hiểm, dẫn đến vấn đề sức khỏe nghiêm trọng và nhập viện.
FDA từng thông báo về sản phẩm DTF Sexual Chocolate chứa sildenafil và tadalafil không ghi trên nhãn, đồng thời nhấn mạnh nguy cơ tương tác với nhóm thuốc nitrate gây tụt huyết áp nguy hiểm.
Về quy mô hàng giả, một công bố trên tạp chí Sexual Medicine cho biết tại châu Âu ước tính gần 36 triệu viên sildenafil giả được bán trong giai đoạn 2004–2008; riêng năm 2010 có thể tới 2,5 triệu nam giới sử dụng sildenafil giả, tương đương khoảng 50% tổng số người dùng.
Càng “cấp tốc”, càng “bán kín”, càng “không cần đơn”, nguy cơ gặp hàng giả hoặc sản phẩm pha trộn càng cao.
Theo bác sĩ Duy, người bán thường trấn an rằng “chỉ hơi nóng mặt”. Thực tế, PDE5i hoặc các chất tương tự có thể gây tụt huyết áp (hypotension), choáng váng, đau đầu, đỏ bừng mặt, nghẹt mũi, khó tiêu, hồi hộp. Tác dụng phụ không phải lúc nào cũng nghiêm trọng, nhưng có thể trở nên nguy hiểm khi dùng liều không rõ ràng, phối hợp rượu bia hoặc ở người có bệnh nền.
Trong một thử nghiệm mở 18–24 tháng trên 1.173 người dùng tadalafil, các tác dụng phụ thường gặp gồm đau đầu (15,8%), khó tiêu (11,8%), viêm mũi họng (11,4%), đau lưng (8,2%); tỷ lệ ngưng thuốc do tác dụng phụ là 6,3%.
Một rủi ro ít được nhắc đến là cương kéo dài (priapism) – tình trạng cương dai dẳng, có thể đau và cần can thiệp y tế nếu kéo dài. Nếu chậm xử trí, người bệnh có nguy cơ tổn thương mô vĩnh viễn.
Tết cũng là mùa “uống cho vui”, nhưng rượu bia vừa làm giảm chất lượng cương, vừa làm tăng nguy cơ choáng váng khi phối hợp với thuốc giãn mạch. Ở người có bệnh tim mạch hoặc đang dùng thuốc hạ huyết áp, một viên “cấp tốc” có thể đẩy cơ thể vào tình huống khó lường.
Nhóm chống chỉ định quan trọng của PDE5i là nitrate – thường dùng ở người đau thắt ngực, bệnh mạch vành (ví dụ nitroglycerin). Cả hai cùng gây giãn mạch, nên khi phối hợp có thể làm huyết áp tụt mạnh, dẫn đến ngất hoặc sốc.
Một nghiên cứu dịch tễ ghi nhận trong số 55.777 nam giới dùng nitrate và 5.710 người vừa dùng nitrate vừa dùng PDE5i, việc phối hợp này liên quan nguy cơ tử vong và nhồi máu cơ tim cao hơn, cùng nhiều biến cố tim mạch khác.
Điều đáng nói là nhiều người không ý thức mình “liên quan đến nitrate” vì chỉ thỉnh thoảng mới dùng thuốc khi tức ngực. Nhưng chỉ một lần phối hợp sai cũng có thể gây tai biến.
Khi nào cần đi khám?
Nếu sau khi dùng bất kỳ sản phẩm tăng cường sinh lý nào mà xuất hiện choáng váng, ngất, đau tức ngực, khó thở, tim đập nhanh bất thường, nhìn mờ hoặc cương kéo dài, người dùng cần đến cơ sở y tế ngay, không nên chờ đợi tự khỏi.
“Rối loạn cương nên được xem như một dấu hiệu sức khỏe cần kiểm tra, đặc biệt ở người có tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, hút thuốc, thừa cân. Tết vui có thể kéo dài vài ngày, nhưng biến cố do tương tác thuốc có thể xảy ra chỉ trong vài phút. Với các sản phẩm ‘không cần đơn – tác dụng tức thì – hàng xách tay – bí truyền’, người dân cần hết sức thận trọng vì nhiều sản phẩm dạng này đã được cơ quan chức năng cảnh báo chứa thành phần ẩn nguy hiểm”, bác sĩ Duy khuyến cáo.
